του Ρίτσαρντ Κοέν
Πηγή: ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Αυτή είναι μια στήλη με καλά και κακά νέα. Τα καλά νέα είναι πως η εγκληματικότητα μειώνεται και πάλι σε ολόκληρη τη χώρα -σε μεγαλουπόλεις, κωμοπόλεις, πόλεις που ανθούν κι άλλες, που «τα βγάζουν πέρα» δύσκολα.
Το αξιοσημείωτο είναι πως το ίδιο ακριβώς είχε συμβεί επί «μεγάλης ύφεσης», πράγμα που σημαίνει πως όσοι είναι πάντα έτοιμοι να συνδέσουν την εγκληματικότητα με την φτώχεια (το έκανα κι εγώ άλλοτε) πρέπει να το ξανασκεφτούν λιγάκι. Ίσως τελικά, όπως παγίως υποστηρίζουν οι συντηρητικοί, η εγκληματικότητα να οφείλεται στους εγκληματίες. Για τους προοδευτικούς, αυτά θα ήταν στ' αλήθεια κακά νέα.
Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί: μεταξύ 2008 και 2009, η βίαιη εγκληματικότητα μειώθηκε κατά 5.5% συνολικά και κατά 7% στις μεγαλουπόλεις. Μερικές από αυτές τις πόλεις είναι τόσο συνδεδεμένες με το έγκλημα όσο είναι το τζιν με το τόνικ ή ο Τζον Μακ Κέιν (John McCain) με τον πολιτικό καιροσκοπισμό. Στο Ντιτρόιτ επί παραδείγματι, με τους χιλιάδες απολυμένους των αυτοκινητοβιομηχανιών, το βίαιο έγκλημα μειώθηκε κατά 2.4%. Στην πρωτεύουσα Ουάσινγκτον, οι ανθρωποκτονίες μειώθηκαν κατά 23%, οι βιασμοί κατά 19.5% και τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας κατά 6%.
Δυστυχώς, δε διαθέτουμε στατιστικά στοιχεία για την πορεία της πολιτικής διαφθοράς.
Ίσως τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα να προέρχονται από το Φοίνιξ, που φοβόταν πως βουλιάζει σε μια θάλασσα από υποτιθέμενα ανήθικους και άπληστους μετανάστες, που ήταν όλοι τους παράνομοι που περίμεναν πότε θα πέσει το σκοτάδι για να ξεκινήσουν τις διαρρήξεις και τις ληστείες. Ε, λοιπόν, η εγκληματικότητα στην πόλη στην κυριολεξία κατέρρευσε. Προς μεγάλη κατάπληξη των πάντων, συμπεριλαμβανομένων δίχως άλλο των τοπικών τηλεπαρουσιαστών, το βίαιο έγκλημα μειώθηκε κατά 17%.
Πού οφείλεται όλο αυτό; Οι εξηγήσεις των ειδικών δε λείπουν: ως συνήθως, η αστυνομία αποδίδει τα εύσημα... στην αστυνομία για την καταπληκτική της αστυνόμευση, ενώ άλλοι δείχνουν προς την κατεύθυνση της μείωσης της χρήσης του «κρακ».
Αλλά αυτές οι απαντήσεις δεν είναι πλήρως ικανοποιητικές γιατί, πιστέψτε με, όποτε η εγκληματικότητα ανέβει ξανά, η ίδια αστυνομία θα κατηγορεί τις οικονομικές ή κοινωνικές συνθήκες για τις οποίες δεν μπορεί να κάνει τίποτα, για να μην αναφερθούμε στην έλλειψη προσωπικού.
Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι, πλέον διαφαίνεται με αρκετή σαφήνεια πως στη ρίζα της εγκληματικότητας βρίσκεται κάτι που έχει σχέση περισσότερο με το γενικό ηθικό και πολιτιστικό κλίμα, παρά με την οικονομία. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι καθημερινοί άνθρωποι δεν ακολουθούν το δρόμο του εγκλήματος διότι απολύθηκαν από τη δουλειά τους ή γιατί έπεσε η τιμή του σπιτιού τους. Κάνουν διάφορα άλλα πράγματα, και ανάμεσά τους συνήθως δεν είναι να πάρουν τα όπλα. Μόλις αποδεχτούμε αυτή την απλή αλήθεια, οι εγκληματίες θα χάσουν το καθεστώς του θύματος της κοινωνίας, που συχνά τους αποδίδεται.
Κι αυτό δεν είναι τόσο παράδοξο όσο φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Θυμάμαι πως μετά τις ταραχές του Ουατς του 1965 (34 νεκροί), κάποιοι ισχυρίζονταν πως ο όχλος είχε λεηλατήσει μόνο τα καταστήματα που ανήκαν στους φιλάργυρους και τους κακότροπους. Με άλλα λόγια, οι καταστηματάρχες τα 'θελαν και τα 'παθαν και το πλήθος, που στην περίπτωση αυτή είχε διαπράξει κακούργημα, απλά απέδιδε δικαιοσύνη, που συχνά έπαιρνε τη μορφή ενός τηλεοπτικού δέκτη.
Δύο χρόνια αργότερα, αμέσως μετά τις ταραχές του Νιούαρκ (26 νεκροί), διεξήγαγα μια προσωπική, εντελώς μη-επιστημονική έρευνα των λεηλατημένων καταστημάτων. Δεν πρόσεξα καμία λογική στις λεηλασίες. Γενναιόδωροι καταστηματάρχες είχαν εκμηδενιστεί. Μια χαρά άνθρωποι είχαν καταστραφεί. Όχι, ο όχλος δεν απέδιδε δικαιοσύνη: απλά άρπαζε πράγματα τζάμπα.
Η έρευνα του Ουατς έτεινε να επιβεβαιώνει το προοδευτικό δόγμα πως οι εγκληματίες είναι συνηθισμένοι άνθρωποι, μόνο πιο απελπισμένοι. Την πιο εξωφρενική εκδήλωση αυτής της αντίληψης την είδα σε μια γυναίκα που της είχαν αρπάξει ένα κολιέ από το λαιμό ενώ έκανε βόλτα στο Μανχάταν. Όταν τη συλλυπήθηκα, μου είπε για τον κλέφτη (όχι δεν το βγάζω αυτό από το μυαλό μου) πως «ο καημένος μάλλον χρειαζόταν το κολιέ περισσότερο από ότι εγώ». Αυτή είναι η προοδευτική αυτο-ενοχοποίηση στο απόγειό της.
Ένα σωρό κοινωνικές πολιτικές εκπονήθηκαν στη βάση αυτής της αντίληψης.
Αυτή η λογική μετατρέπει τους θύτες σε θύματα και τανάπαλιν (εξάλλου κάθε ιδιοκτησία είναι κλοπή κ.ο.κ). Κάνοντάς το προσβάλει το νομιμόφρονα φτωχό, εμφανίζοντάς τον σαν έναν τύπο που απλά δεν έχει τα κότσια να αντιδράσει όπως απαιτούν τα κοινωνικά δεινά που αντιμετωπίζει. Αυτή η ιδεολογία γελοιοποιήθηκε από το Στέφεν Σοντάιμ (Stephen Sondheim) στα λόγια του τραγουδιού «ε, αστυνόμε Κρεπκ» του «ουεστ σάιντ στόρι»: «αγαπητέ, καλέ μου αστυνόμε Κρεπκ, πρέπει να το καταλάβεις, φταίει το πώς μεγαλώσαμε γιατί είμαστε εκτός ελέγχου. Οι μανάδες μας είναι όλες ναρκομανείς, οι πατεράδες μας μεθύστακες. Για το Θεό, τι άλλο θα μπορούσε να ήμαστε εκτός από αλήτες;». Κοντολογίς: τα μέλη των συμμοριών είναι τα άμεσα προϊόντα του περιβάλλοντός τους.
Είναι λογικό να πιστεύεται πως το περιβάλλον που μεγαλώνει κανείς παίζει κάποιο ρόλο στην εξέλιξή του και πως οι πραγματικά απελπισμένοι κάποια στιγμή θα παραβιάσουν το νόμο, σαν τον Γιάννη Αγιάννη του Βίκτορα Ουγκό (Victor Hugo), που η απόγνωση τον οδηγεί να κλέψει ένα καρβέλι ψωμί για το παιδί της αδερφής του. Αλλά οι τελευταίες στατιστικές δηλώνουν πως οι εγκληματίες δεν είναι κυρίως γέννημα των δύσκολων εποχών. Είναι κυρίως δημιούργημα του κακού τους χαρακτήρα.
Δευτέρα 7 Ιουνίου 2010
Σχεδιάζοντας το μέλλον
Posted by ΚΙΜΠΙ
Στα πρόσωπά τους είναι ζωγραφισμένη η ικανοποίηση δύο ερωτευμένων ανθρώπων έπειτα από μια ώρα εντατικού σεξ. Αυτή είναι κουρνιασμένη στην αγκαλιά του κι αυτός δεν έχει ακόμη αναζητήσει το τηλεκοντρόλ της τηλεόρασης ούτε έχει ανάγκη για τσιγάρο. Στο δωμάτιο για κάμποσα λεπτά δεν ακούγονται παρά μόνο οι ανάσες τους. Οι ήχοι του πολυσύχναστου δρόμου, έξω από το ρολό της μπαλκονόπορτας, δεν τους αφορούν, κι ας βρίσκονται σε ένα βασίλειο ηχορύπανσης, κάπου στο κέντρο της πόλης. Οι σιωπές τους μοιάζουν σαν συμφωνία που επεκτείνει στο μέλλον τη διάρκεια της στιγμής. Αλλά το μέλλον είναι η αιτία που προκαλεί το πρώτο ρήγμα στη σιωπή.
Ο ΘΗΛΥΚΟΣ ΝΟΥΣ παίρνει τη θέση του στην πλευρά του ορθολογισμού. «Πρέπει να μιλήσουμε για το μέλλον», λέει αυτή, αλλά αυτός δεν αιφνιδιάζεται, συγκατανεύει απλώς μ’ ένα «ναι». «Σ’ αγαπώ, μ’ αγαπάς», συνεχίζει αυτή -κι αυτός δεν έχει καμιά αμφιβολία γι’ αυτό- «είμαστε μαζί δυο χρόνια, περνάμε καλά, αλλά πώς θα είμαστε σε δυο, σε πέντε, σε δέκα χρόνια, όταν θα ’χουμε περάσει τα τριάντα;». «Για γάμο μιλάμε τώρα;», τη διακόπτει αυτός. «Δεν είναι ο γάμος το θέμα…αλλά… ποιο είναι το σχέδιο για τη ζωή μας, αν είμαστε μαζί; Θα μείνουμε μαζί; Πού, από πότε; Θα κάνουμε παιδιά; Πότε; Θα αποκτήσουμε ένα δικό μας σπίτι; Πώς; Κι από δουλειά; Δεν έχεις όνειρα για μια καλή καριέρα; Πήρες το πτυχίο, κάνεις ένα σπουδαίο μεταπτυχιακό, αλλά με τι σκοπό;».
ΑΥΤΟΣ ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΚΑΜΙΑ πρόθεση για σοβαρή συζήτηση μέχρι τη στιγμή που αυτή άγγιξε την ευαίσθητη χορδή – η λέξη «καριέρα» ήταν το κλειδί. Η ερωτική έξαψη που ζέσταινε το δωμάτιο εξαφανίστηκε κι αυτός, αιφνιδιάζοντας την αγαπημένη του και κατακόκκινος και εκπέμποντας θυμό, άρχισε σχεδόν να παραληρεί:
«Λοιπόν… Με βάση το καλό σενάριο, κι αν υποθέσουμε ότι η κωλοχώρα που έχουμε την ατυχία να ζούμε δεν έχει χρεοκοπήσει, σε δυο χρόνια θα έχω τελειώσει από σπουδές… Δηλαδή, δεν θα υπάρχει τίποτε παραπάνω να κάνω, εκτός κι αν θέλω να μάθω και τέταρτη και πέμπτη γλώσσα, αν οι τρεις θεωρούνται λίγες. Με βάση πάντα το καλό σενάριο, στα 27 μου, κι έπειτα από μια λαμπρή καριέρα ως ντιλιβεράς και ως βοηθός λογιστή στην κατασκευαστική του θείου μου που βάζει λουκέτο, θα μπορώ να διεκδικήσω την πρώτη μου κανονική δουλειά ως κάτοχος διδακτορικού. Θα με προσλάβουν μετά χαράς με 500 ευρώ, θα με πετάξουν πίσω από ένα γκισέ τράπεζας και σε δυο τρία χρόνια, εκτιμώντας τα φοβερά μου προσόντα, θα με αναβαθμίσουν στην έγκριση χορηγήσεων ή ακόμη -πού ξέρεις;- και στο private banking με το φοβερό ποσό των 700 ευρώ και με πλήρη ασφάλιση, να μετράω τα εκατομμύρια να περνούν μπροστά στα μάτια μου. Έτσι, στα τριάντα μου, θα ξεκινάει ο κανονικός εργασιακός βίος των 40 ετών πλήρους ασφάλισης που θα χρειάζομαι για να φτάσω κάποτε στη σύνταξη – αν στο μεταξύ δεν έχει ξαναλλάξει το ασφαλιστικό και τα 40 δεν έχουν γίνει 45...
…ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ να με πανικοβάλει αυτό, είναι βέβαιο ότι θα ζήσω μέχρι τα 80 και τα 85, ίσως και τα 90 για να έχω τη μικρή ικανοποίηση ότι πήρα και 10 -15 χρόνια σύνταξη. Στο μεταξύ, όμως, η τράπεζα που θα μου έχει κάνει την τιμή να με προσλάβει μπορεί να έχει καταρρεύσει ή απλώς να έχει συγχωνευτεί με μια άλλη ευρωπαϊκή -ίσως γερμανική ή γαλλική- που φυσικά θα υποσχεθεί στους μετόχους της εξυγίανση, δηλαδή συρρίκνωση κόστους, δηλαδή απολύσεις. Φυσικά, θ’ αρχίσει από τους πιο φτηνούς, τους φερέλπιδες νέους υπαλλήλους με τις γλώσσες και τα διδακτορικά που η αποζημίωσή τους θα στοιχίζει τρίχες, αν βέβαια υπάρχει δικαίωμα αποζημίωσης. Με κάνα δυο χρόνια ανεργία θα έχω εξασφαλίσει την παράταση του εργασιακού βίου στα 42 χρόνια, αν όμως κρατήσει περισσότερο μπορεί να αναγκαστώ να σκεφτώ μια μετανάστευση στη Γερμανία, τη Γαλλία ή στην Κίνα – πού ξέρεις; Τι διάολο τις μάθαμε τις γλώσσες; Εσύ στο μεταξύ θα συνεχίζεις τη λαμπρή σου σταδιοδρομία ως πωλήτρια στου Zara με 670 ευρώ, αλλά κάπου στα τριάντα σου οι προϊστάμενοί σου θα παρατηρήσουν ότι η κορμάρα σου αρχίζει να μπαταλεύει, το κωλαράκι σου δεν είναι τόσο σφιχτό όσο την πρώτη μέρα που το εκτίμησαν σαν προσόν κι ότι επίσης έχεις αρχίσει να παραμελείς το μακιγιάζ σου. Θα σου προτείνουν, λοιπόν -επειδή είναι γενναιόδωροι- να μετατρέψετε τη συνεργασία σας σε part time, δυο τρεις φορές την εβδομάδα, φυσικά με τα μισά λεφτά. Εσύ θα τα πάρεις στο κρανίο και θα φύγεις χωρίς καν να πάρεις την αποζημίωση και θα αναζητήσεις δουλειά σε άλλο πολυκατάστημα ρούχων, με το φοβερό όπλο της συστατικής επιστολής που θα σου δώσουν πρόθυμα. Θα φας πόρτα, όμως, στα περισσότερα μαγαζιά του κέντρου που θα ψάξεις, όπου θα δουλεύουν αποκλειστικά καλοφτιαγμένα γκομενάκια το πολύ 25 ετών που πεθαίνουν να πάνε στο next top model και θα αναγκαστείς να πας σε σούπερ μάρκετ όπου μια τριαντάρα είναι αποδεκτή, τουλάχιστον για part time απασχόληση. Στο μεταξύ, θα έχουμε παντρευτεί, με τη βοήθεια των γονιών μας φυσικά, που χάρη στην εκατοστή μεγάααααλη, πολύ μεγάλη ασφαλιστική μεταρρύθμιση θα έχουν ψωνίσει άλλα δέκα-δεκαπέντε χρόνια δουλειάς εκτός σχεδίου. Αλλά, τουλάχιστον θα παίρνουν τους μισθούς τους από τους οποίους θα μας τσοντάρουν κάθε μήνα ένα πεντακοσάρικο για να ενισχύουν το φοβερό μας οικογενειακό εισόδημα των 1.200 ευρώ που θα φτάνει για το νοίκι και τα κοινόχρηστα σ’ ένα αχούρι 60 τετραγωνικών, το οποίο πάντως θα έχεις διακοσμήσει με το καλό σου γούστο. Για τα ξίδια κι τις κραιπάλες του Σαββατοκύριακου δεν θα μένει σάλιο, τηλεορασίτσα και πολύ είναι και με τους φίλους θα έχουμε κόψει τα πολλά-πολλά…
…ΟΙ ΔΙΚΟΙ ΜΑΣ θα στενοχωριούνται που θα τα φέρνουμε στριμόκωλα, θ’ αρχίσουν να σκέφτονται πώς να βοηθήσουν κι άλλο – “την υγειά μας να χουμε συμπεθέρα”, θα λέει η μάνα σου στη μάνα μου, “αλλά πρέπει να τα βοηθήσουμε τα παιδιά”. Κι έτσι θα μπει σ’ εφαρμογή το σχέδιο “αγορά σπιτιού”. Θα πουλήσουν κάτι οι δικοί σου, θα τσοντάρουν κάτι κι οι δικοί μου από το κομπόδεμά τους, αλλά κι εμείς θα συμβάλουμε μ’ ένα δανειάκι, γιατί μια φορά παίρνεις σπίτι, μην είναι και στρούγκα. Έτσι, θα κληρονομήσουμε και μια δόση δανείου τον μήνα. Κάπου στα 35 μας θα ξυπνήσουν μέσα μας τα γονεϊκά φίλτρα – εσύ θα θέλεις να γίνεις μάνα, κι εγώ θα το θέλω, αλλά στην ιδέα θα με λούζει κρύος ιδρώτας. Γιατί στο μεταξύ η τρόικα, η Κομισιόν, το ΔΝΤ, η κυβέρνηση Παπανδρέου ή η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη -δεν ξέρω τι απ’ όλο αυτόν τον αχταρμά θα υπάρχει σε πέντε-δέκα χρόνια- θα έχουν καταργήσει οτιδήποτε ακούει στη λέξη επίδομα. Μπορεί να έχουν καταργήσει ακόμη και τα δημόσια σχολεία – για παιδικό σταθμό δεν το συζητώ. Εμείς όμως θα το τολμήσουμε, θα το κάνουμε, αγόρι θα θέλεις εσύ, κορίτσι εγώ, αλλά ό,τι κι αν βγει θα το μεγαλώσουμε με τη βοήθεια του μόνου κράτους πρόνοιας που θα υπάρχει: με τη μαμά σου και τη μαμά μου, αν βέβαια έχουν καταφέρει να βγουν στη σύνταξη. Στο μεταξύ, επειδή η ζωή μας δεν θα μας αφήνει να πλήξουμε ποτέ, μόνο εκπλήξεις θα μας επιφυλάσσει, εγώ κάπου στα σαράντα θα αναλάβω μία ακόμη μεγάλη πρόκληση: τα είκοσι χρόνια σπουδών θα είναι άχρηστα, η ειδικότητά μου θα έχει γίνει περιττή, οι τράπεζες μπορεί να μην έχουν καν υποκαταστήματα, όλα θα έχουν γίνει ψηφιακά. Οπότε, εγώ ο μαλάκας θα βγω άχρηστος, αλλά το σύστημα θα μου δώσει την ευκαιρία της διά βίου κατάρτισης. Ξανά στα θρανία για να γίνω δεν ξέρω κι εγώ τι – έτσι είναι η αγορά εργασίας, θα μου πουν, οι τεχνολογικές εξελίξεις πάντα την ξεπερνούν. Εσύ θα ξεκολώνεσαι στη σκυταλοδρομία παιδιού μετ’ εμποδίων -σπίτι, σχολείο, μαμά, πεθερά, δουλειά- και το βράδυ, όταν θα μαζευόμαστε στο σπίτι μετά το δεκάωρο -το οκτάωρο ξέχνα το, στο ’πα αυτό;- θα κοιμίζουμε το παιδί, θα σωριαζόμαστε στο κρεβάτι και θα βυθιζόμαστε στον ύπνο, πλάτη-πλάτη, φυσικά… Θα αγαπιόμαστε, αλλά και θα μισιόμαστε, αλλά ακόμη κι αν θέλουμε να χωρίσουμε, θα το αποφεύγουμε. Ακριβό σπορ. Με βάση πάντα το καλό σενάριο -αν δεν έχει χρεοκοπήσει η Ελλάδα, αν δεν μας έχουν αγοράσει οι Κινέζοι ή οι Ρώσοι, αν δεν έχουμε μεταναστεύσει στη Ρουμανία ή στο Καζακστάν- θα φτάσουμε στα 50 μας, θα φορτώνουμε με ακριβοπληρωμένα προσόντα το παιδί και θα ονειρευόμαστε ότι κάποια στιγμή θα βγούμε στη σύνταξη… Μεγάλη δουλειά! Εσύ, έχεις κανένα καλύτερο σχέδιο;».
Αυτή έχει ανασηκωθεί στο κρεβάτι. Έχει εκνευριστεί από το παραλήρημά του, της έρχεται να τον χαστουκίσει, αλλά όταν τον κοιτάζει κατάματα αλλάζει γνώμη, ξαναχώνεται στην αγκαλιά του και του λέει: «Το σχέδιό μου είναι… να ξεχάσουμε αυτή τη συζήτηση. Μαλακία μου που την άνοιξα».
Στα πρόσωπά τους είναι ζωγραφισμένη η ικανοποίηση δύο ερωτευμένων ανθρώπων έπειτα από μια ώρα εντατικού σεξ. Αυτή είναι κουρνιασμένη στην αγκαλιά του κι αυτός δεν έχει ακόμη αναζητήσει το τηλεκοντρόλ της τηλεόρασης ούτε έχει ανάγκη για τσιγάρο. Στο δωμάτιο για κάμποσα λεπτά δεν ακούγονται παρά μόνο οι ανάσες τους. Οι ήχοι του πολυσύχναστου δρόμου, έξω από το ρολό της μπαλκονόπορτας, δεν τους αφορούν, κι ας βρίσκονται σε ένα βασίλειο ηχορύπανσης, κάπου στο κέντρο της πόλης. Οι σιωπές τους μοιάζουν σαν συμφωνία που επεκτείνει στο μέλλον τη διάρκεια της στιγμής. Αλλά το μέλλον είναι η αιτία που προκαλεί το πρώτο ρήγμα στη σιωπή.
Ο ΘΗΛΥΚΟΣ ΝΟΥΣ παίρνει τη θέση του στην πλευρά του ορθολογισμού. «Πρέπει να μιλήσουμε για το μέλλον», λέει αυτή, αλλά αυτός δεν αιφνιδιάζεται, συγκατανεύει απλώς μ’ ένα «ναι». «Σ’ αγαπώ, μ’ αγαπάς», συνεχίζει αυτή -κι αυτός δεν έχει καμιά αμφιβολία γι’ αυτό- «είμαστε μαζί δυο χρόνια, περνάμε καλά, αλλά πώς θα είμαστε σε δυο, σε πέντε, σε δέκα χρόνια, όταν θα ’χουμε περάσει τα τριάντα;». «Για γάμο μιλάμε τώρα;», τη διακόπτει αυτός. «Δεν είναι ο γάμος το θέμα…αλλά… ποιο είναι το σχέδιο για τη ζωή μας, αν είμαστε μαζί; Θα μείνουμε μαζί; Πού, από πότε; Θα κάνουμε παιδιά; Πότε; Θα αποκτήσουμε ένα δικό μας σπίτι; Πώς; Κι από δουλειά; Δεν έχεις όνειρα για μια καλή καριέρα; Πήρες το πτυχίο, κάνεις ένα σπουδαίο μεταπτυχιακό, αλλά με τι σκοπό;».
ΑΥΤΟΣ ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΚΑΜΙΑ πρόθεση για σοβαρή συζήτηση μέχρι τη στιγμή που αυτή άγγιξε την ευαίσθητη χορδή – η λέξη «καριέρα» ήταν το κλειδί. Η ερωτική έξαψη που ζέσταινε το δωμάτιο εξαφανίστηκε κι αυτός, αιφνιδιάζοντας την αγαπημένη του και κατακόκκινος και εκπέμποντας θυμό, άρχισε σχεδόν να παραληρεί:
«Λοιπόν… Με βάση το καλό σενάριο, κι αν υποθέσουμε ότι η κωλοχώρα που έχουμε την ατυχία να ζούμε δεν έχει χρεοκοπήσει, σε δυο χρόνια θα έχω τελειώσει από σπουδές… Δηλαδή, δεν θα υπάρχει τίποτε παραπάνω να κάνω, εκτός κι αν θέλω να μάθω και τέταρτη και πέμπτη γλώσσα, αν οι τρεις θεωρούνται λίγες. Με βάση πάντα το καλό σενάριο, στα 27 μου, κι έπειτα από μια λαμπρή καριέρα ως ντιλιβεράς και ως βοηθός λογιστή στην κατασκευαστική του θείου μου που βάζει λουκέτο, θα μπορώ να διεκδικήσω την πρώτη μου κανονική δουλειά ως κάτοχος διδακτορικού. Θα με προσλάβουν μετά χαράς με 500 ευρώ, θα με πετάξουν πίσω από ένα γκισέ τράπεζας και σε δυο τρία χρόνια, εκτιμώντας τα φοβερά μου προσόντα, θα με αναβαθμίσουν στην έγκριση χορηγήσεων ή ακόμη -πού ξέρεις;- και στο private banking με το φοβερό ποσό των 700 ευρώ και με πλήρη ασφάλιση, να μετράω τα εκατομμύρια να περνούν μπροστά στα μάτια μου. Έτσι, στα τριάντα μου, θα ξεκινάει ο κανονικός εργασιακός βίος των 40 ετών πλήρους ασφάλισης που θα χρειάζομαι για να φτάσω κάποτε στη σύνταξη – αν στο μεταξύ δεν έχει ξαναλλάξει το ασφαλιστικό και τα 40 δεν έχουν γίνει 45...
…ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ να με πανικοβάλει αυτό, είναι βέβαιο ότι θα ζήσω μέχρι τα 80 και τα 85, ίσως και τα 90 για να έχω τη μικρή ικανοποίηση ότι πήρα και 10 -15 χρόνια σύνταξη. Στο μεταξύ, όμως, η τράπεζα που θα μου έχει κάνει την τιμή να με προσλάβει μπορεί να έχει καταρρεύσει ή απλώς να έχει συγχωνευτεί με μια άλλη ευρωπαϊκή -ίσως γερμανική ή γαλλική- που φυσικά θα υποσχεθεί στους μετόχους της εξυγίανση, δηλαδή συρρίκνωση κόστους, δηλαδή απολύσεις. Φυσικά, θ’ αρχίσει από τους πιο φτηνούς, τους φερέλπιδες νέους υπαλλήλους με τις γλώσσες και τα διδακτορικά που η αποζημίωσή τους θα στοιχίζει τρίχες, αν βέβαια υπάρχει δικαίωμα αποζημίωσης. Με κάνα δυο χρόνια ανεργία θα έχω εξασφαλίσει την παράταση του εργασιακού βίου στα 42 χρόνια, αν όμως κρατήσει περισσότερο μπορεί να αναγκαστώ να σκεφτώ μια μετανάστευση στη Γερμανία, τη Γαλλία ή στην Κίνα – πού ξέρεις; Τι διάολο τις μάθαμε τις γλώσσες; Εσύ στο μεταξύ θα συνεχίζεις τη λαμπρή σου σταδιοδρομία ως πωλήτρια στου Zara με 670 ευρώ, αλλά κάπου στα τριάντα σου οι προϊστάμενοί σου θα παρατηρήσουν ότι η κορμάρα σου αρχίζει να μπαταλεύει, το κωλαράκι σου δεν είναι τόσο σφιχτό όσο την πρώτη μέρα που το εκτίμησαν σαν προσόν κι ότι επίσης έχεις αρχίσει να παραμελείς το μακιγιάζ σου. Θα σου προτείνουν, λοιπόν -επειδή είναι γενναιόδωροι- να μετατρέψετε τη συνεργασία σας σε part time, δυο τρεις φορές την εβδομάδα, φυσικά με τα μισά λεφτά. Εσύ θα τα πάρεις στο κρανίο και θα φύγεις χωρίς καν να πάρεις την αποζημίωση και θα αναζητήσεις δουλειά σε άλλο πολυκατάστημα ρούχων, με το φοβερό όπλο της συστατικής επιστολής που θα σου δώσουν πρόθυμα. Θα φας πόρτα, όμως, στα περισσότερα μαγαζιά του κέντρου που θα ψάξεις, όπου θα δουλεύουν αποκλειστικά καλοφτιαγμένα γκομενάκια το πολύ 25 ετών που πεθαίνουν να πάνε στο next top model και θα αναγκαστείς να πας σε σούπερ μάρκετ όπου μια τριαντάρα είναι αποδεκτή, τουλάχιστον για part time απασχόληση. Στο μεταξύ, θα έχουμε παντρευτεί, με τη βοήθεια των γονιών μας φυσικά, που χάρη στην εκατοστή μεγάααααλη, πολύ μεγάλη ασφαλιστική μεταρρύθμιση θα έχουν ψωνίσει άλλα δέκα-δεκαπέντε χρόνια δουλειάς εκτός σχεδίου. Αλλά, τουλάχιστον θα παίρνουν τους μισθούς τους από τους οποίους θα μας τσοντάρουν κάθε μήνα ένα πεντακοσάρικο για να ενισχύουν το φοβερό μας οικογενειακό εισόδημα των 1.200 ευρώ που θα φτάνει για το νοίκι και τα κοινόχρηστα σ’ ένα αχούρι 60 τετραγωνικών, το οποίο πάντως θα έχεις διακοσμήσει με το καλό σου γούστο. Για τα ξίδια κι τις κραιπάλες του Σαββατοκύριακου δεν θα μένει σάλιο, τηλεορασίτσα και πολύ είναι και με τους φίλους θα έχουμε κόψει τα πολλά-πολλά…
…ΟΙ ΔΙΚΟΙ ΜΑΣ θα στενοχωριούνται που θα τα φέρνουμε στριμόκωλα, θ’ αρχίσουν να σκέφτονται πώς να βοηθήσουν κι άλλο – “την υγειά μας να χουμε συμπεθέρα”, θα λέει η μάνα σου στη μάνα μου, “αλλά πρέπει να τα βοηθήσουμε τα παιδιά”. Κι έτσι θα μπει σ’ εφαρμογή το σχέδιο “αγορά σπιτιού”. Θα πουλήσουν κάτι οι δικοί σου, θα τσοντάρουν κάτι κι οι δικοί μου από το κομπόδεμά τους, αλλά κι εμείς θα συμβάλουμε μ’ ένα δανειάκι, γιατί μια φορά παίρνεις σπίτι, μην είναι και στρούγκα. Έτσι, θα κληρονομήσουμε και μια δόση δανείου τον μήνα. Κάπου στα 35 μας θα ξυπνήσουν μέσα μας τα γονεϊκά φίλτρα – εσύ θα θέλεις να γίνεις μάνα, κι εγώ θα το θέλω, αλλά στην ιδέα θα με λούζει κρύος ιδρώτας. Γιατί στο μεταξύ η τρόικα, η Κομισιόν, το ΔΝΤ, η κυβέρνηση Παπανδρέου ή η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη -δεν ξέρω τι απ’ όλο αυτόν τον αχταρμά θα υπάρχει σε πέντε-δέκα χρόνια- θα έχουν καταργήσει οτιδήποτε ακούει στη λέξη επίδομα. Μπορεί να έχουν καταργήσει ακόμη και τα δημόσια σχολεία – για παιδικό σταθμό δεν το συζητώ. Εμείς όμως θα το τολμήσουμε, θα το κάνουμε, αγόρι θα θέλεις εσύ, κορίτσι εγώ, αλλά ό,τι κι αν βγει θα το μεγαλώσουμε με τη βοήθεια του μόνου κράτους πρόνοιας που θα υπάρχει: με τη μαμά σου και τη μαμά μου, αν βέβαια έχουν καταφέρει να βγουν στη σύνταξη. Στο μεταξύ, επειδή η ζωή μας δεν θα μας αφήνει να πλήξουμε ποτέ, μόνο εκπλήξεις θα μας επιφυλάσσει, εγώ κάπου στα σαράντα θα αναλάβω μία ακόμη μεγάλη πρόκληση: τα είκοσι χρόνια σπουδών θα είναι άχρηστα, η ειδικότητά μου θα έχει γίνει περιττή, οι τράπεζες μπορεί να μην έχουν καν υποκαταστήματα, όλα θα έχουν γίνει ψηφιακά. Οπότε, εγώ ο μαλάκας θα βγω άχρηστος, αλλά το σύστημα θα μου δώσει την ευκαιρία της διά βίου κατάρτισης. Ξανά στα θρανία για να γίνω δεν ξέρω κι εγώ τι – έτσι είναι η αγορά εργασίας, θα μου πουν, οι τεχνολογικές εξελίξεις πάντα την ξεπερνούν. Εσύ θα ξεκολώνεσαι στη σκυταλοδρομία παιδιού μετ’ εμποδίων -σπίτι, σχολείο, μαμά, πεθερά, δουλειά- και το βράδυ, όταν θα μαζευόμαστε στο σπίτι μετά το δεκάωρο -το οκτάωρο ξέχνα το, στο ’πα αυτό;- θα κοιμίζουμε το παιδί, θα σωριαζόμαστε στο κρεβάτι και θα βυθιζόμαστε στον ύπνο, πλάτη-πλάτη, φυσικά… Θα αγαπιόμαστε, αλλά και θα μισιόμαστε, αλλά ακόμη κι αν θέλουμε να χωρίσουμε, θα το αποφεύγουμε. Ακριβό σπορ. Με βάση πάντα το καλό σενάριο -αν δεν έχει χρεοκοπήσει η Ελλάδα, αν δεν μας έχουν αγοράσει οι Κινέζοι ή οι Ρώσοι, αν δεν έχουμε μεταναστεύσει στη Ρουμανία ή στο Καζακστάν- θα φτάσουμε στα 50 μας, θα φορτώνουμε με ακριβοπληρωμένα προσόντα το παιδί και θα ονειρευόμαστε ότι κάποια στιγμή θα βγούμε στη σύνταξη… Μεγάλη δουλειά! Εσύ, έχεις κανένα καλύτερο σχέδιο;».
Αυτή έχει ανασηκωθεί στο κρεβάτι. Έχει εκνευριστεί από το παραλήρημά του, της έρχεται να τον χαστουκίσει, αλλά όταν τον κοιτάζει κατάματα αλλάζει γνώμη, ξαναχώνεται στην αγκαλιά του και του λέει: «Το σχέδιό μου είναι… να ξεχάσουμε αυτή τη συζήτηση. Μαλακία μου που την άνοιξα».
«Εχει νόημα το μποϊκοτάζ»
Του ΧΡΟΝΗ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ο Νόαμ Τσόμσκι, ο σημαντικότερος γλωσσολόγος του κόσμου και ένας από τους πιο εξέχοντες επικριτές των ΗΠΑ και του Ισραήλ, έχει μόλις επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες αφού πέρασε αρκετές εβδομάδες στη Μέση Ανατολή, δίνοντας διαλέξεις σε πανεπιστήμια και έχοντας συναντήσεις με διάφορες οργανώσεις και ακτιβιστές στην περιοχή.
«Το Ισραήλ θεωρεί ότι μπορεί να διαπράττει τέτοια εγκλήματα ατιμώρητα, επειδή οι ΗΠΑ δείχνουν ανοχή και η Ευρώπη ακολουθεί, σε γενικές γραμμές, το παράδειγμα των ΗΠΑ...», λέει ο Νόαμ Τσόμσκι (φωτ. Ass. Press)
Αυτό το συγκεκριμένο ταξίδι προσέλκυσε τη διεθνή προσοχή, καθώς την Κυριακή 16 Μαΐου δεν επετρέπει σ' αυτόν και στην κόρη του να εισέλθουν στο Ισραήλ. Βρισκόταν καθ' οδόν για να δώσει μια διάλεξη στο Πανεπιστήμιο Μπιρ Ζέιτ στη Ραμάλα της Δυτικής Οχθης. Τον κράτησαν στην ιορδανική πλευρά του περάσματος Αλενμπι για πάνω από 4 ώρες και τελικώς τον έστειλαν πίσω στο Αμμάν. Ο Τσόμσκι είπε ότι τον ανέκριναν ευγενικά αλλά του είπαν σαφώς ότι «στην κυβέρνηση δεν αρέσουν τα πράγματα που λέει.. ούτε το ότι θα μιλούσε μόνο στο Μπιρ Ζέιτ και σε κανένα ισραηλινό πανεπιστήμιο». Η απάντησή του ήταν: «σε καμία κυβέρνηση δεν αρέσει τίποτα από αυτά που λέω και έχω μιλήσει πολλές φορές σε ισραηλινά πανεπιστήμια».
Προτού ζητήσω τα σχόλια και την αντίδρασή του στην εγκληματική ισραηλινή επίθεση εναντίον του Στολίσκου της Ελευθερίας, τού παρουσίασα την άποψή μου για την τελευταία αυτή θηριωδία του εβραϊκού κράτους: είπα δηλαδή ότι πιστεύω πως υπάρχει μια πραγματική σύνδεση, στη συμπεριφορά ενός κράτους, μεταξύ της ευκολίας, με την οποία αγνοεί την αντίδραση του υπόλοιπου κόσμου στην απόφασή του να μην επιτρέψει την είσοδο σε έναν διακεκριμένο επιστήμονα, όπως εκείνος, και της επίθεσης και δολοφονίας αθώων ανθρώπων σε μια ανθρωπιστική αποστολή, με τρόπο που ταιριάζει σε κοινούς εγκληματίες και με απόλυτη αδιαφορία για το διεθνές δίκαιο και την αξία της ανθρώπινης ζωής. Του είπα ότι ίσως θελήσει, τυπικά, ν' απορρίψει τη δήλωση αυτή ως υπερβολική, αλλά θα ήταν δύσκολο να επιχειρηματολογήσει κανείς εναντίον της ουσίας της. Προς όχι ιδιαίτερη έκπληξή μου, απάντησε: «Υπάρχει σύνδεση. Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα μετά την κρίση στη Γάζα, η ατμόσφαιρα στο Ισραήλ γίνεται ιδιαίτερα εριστική και παρανοϊκή. Η άποψή μου είναι φυσικά ένα ασήμαντο παράδειγμα και η επίθεση εναντίον του Στολίσκου της Ελευθερίας αποτελεί ένα πολύ σοβαρότερο. Η πειρατεία πλοίων σε διεθνή ύδατα και η δολοφονία επιβατών αποτελεί ένα πολύ σοβαρό έγκλημα».
Οι πειρατείες του Ισραήλ
Στη συνέχεια, παρατηρεί ότι «το έγκλημα δεν είναι κάτι καινούργιο. Επί δεκαετίες το Ισραήλ πραγματοποιεί πειρατείες σε πλοία στα διεθνή ύδατα μεταξύ Κύπρου και Λιβάνου, σκοτώνοντας ή απαγάγοντας επιβάτες, οδηγώντας τους μερικές φορές σε φυλακές στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων μυστικών φυλακών/θαλάμων βασανιστηρίων, και κάποιες φορές κρατώντας τους ομήρους για χρόνια. Το Ισραήλ θεωρεί ότι μπορεί να διαπράττει τέτοια εγκλήματα ατιμώρητα, επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ανοχή και η Ευρώπη ακολουθεί σε γενικές γραμμές το παράδειγμα των ΗΠΑ».
Ο Τσόμσκι θεωρεί ότι, σε αυτό το σημείο, υπάρχει μια ενδιαφέρουσα και εντεινόμενη ομοιότητα μεταξύ Ισραήλ και Νότιας Αφρικής. Οπως σημειώνει, «το Ισραήλ δεν είναι ακριβώς όπως το καθεστώς του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική. Από ορισμένες απόψεις δεν είναι τόσο κακό, αλλά από άλλες είναι χειρότερο».
Τράβηξε την προσοχή μου το τελευταίο του βιβλίο, «Hopes and Prospects» που μόλις κυκλοφόρησε. Σε αυτό γράφει ότι «η διεθνής υπόσταση του Ισραήλ ήδη προσομοιάζει με εκείνη της Νότιας Αφρικής πριν από σαράντα χρόνια, ιδιαιτέρως μετά την εισβολή στη Γάζα. Και η αντίδρασή του μοιάζει με εκείνη των λευκών ρατσιστών: με "εκστρατείες πληροφόρησης" (πρακτικές "χασμπάρα") ώστε να μυήσει τον κόσμο στα λάθη και τις παρερμηνείες του, τον αλαζονικό φαρισαϊσμό, την προκλητική στάση, στηριζόμενο στο ότι οι ΗΠΑ θα το προστατεύσουν ανεξάρτητα από το τι νομίζει ο κόσμος και μάλιστα συχνά με υπερβολική παράνοια».
Η «ψήφος» των ΗΠΑ
Στη συνέχεια γράφει ότι «παρά τις πολλές διαφορές, αξίζει τον κόπο να ανακαλεί στη μνήμη την ιστορία του καθεστώτος του απαρτχάιντ. Το 1958, ο υπουργός Εξωτερικών της Νότιας Αφρικής ενημέρωσε τον Αμερικανό πρεσβευτή ότι οι ισχυρές αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών εναντίον της Νότιας Αφρικής που ψηφίστηκαν από την πλειοψηφία των χωρών-μελών, δεν είχαν σημασία. «Εκείνο που μετράει περισσότερο από... όλες τις άλλες ψήφους μαζί, είναι η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών από την άποψη της κυρίαρχης θέσης τους στην ηγεσία του δυτικού κόσμου».
Συνεχίζει τη σύγκριση, σημειώνοντας ότι «κατά το τέλος της δεκαετίας του '70, δεκαετίες διαμαρτυρίας εναντίον του απαρτχάιντ είχαν επεκταθεί σε πρωτοβουλίες μποϊκοτάζ, αποσύρσεων και κυρώσεων. Εταιρείες άρχισαν να συμμορφώνονται με τις αρχές Σάλιβαν (1977) και να αποσύρονται από τη χώρα και το Κονγκρέσο έσπευσε να εγκρίνει κυρώσεις (παρά το βέτο του Ρέιγκαν). Ομως, η βαθιά επίγνωση των διεθνών υποθέσεων από τον Νοτιοαφρικανό υπουργό διατήρησε την ισχύ της. Στη διάρκεια της δεκαετίας του '80, οι εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ με τη Νότια Αφρική αυξήθηκαν παρά τις κυρώσεις του Κονγκρέσου το 1985 (τις οποίες ο Ρέιγκαν απέφυγε επιδέξια) και ο Ρέιγκαν συνέχισε να στηρίζει τις νοτιοαφρικανικές ληστρικές επιχειρήσεις σε γειτονικές χώρες, που προκάλεσαν 1,5 εκατομμύριο θανάτους. Μέχρι που το 1988, η κυβέρνηση καταδίκασε το Εθνικό Αφρικανικό Κογκρέσο του Νέλσον Μαντέλα ως μία από τις «πλέον διαβόητες τρομοκρατικές οργανώσεις» παγκοσμίως. Το καθεστώς του απαρτχάιντ παρέμεινε ισχυρό, άτρωτο όπως θεώρησαν μερικοί. Ομως τότε άλλαξε η πολιτική των ΗΠΑ και, μέσα σε λίγα χρόνια, το καθεστώς είχε καταρρεύσει».
Μαθήματα προς όλους
Ποια λοιπόν είναι τα μαθήματα που πρέπει να μάθουμε εδώ; Ο Τσόμσκι λέει ότι υπάρχουν ξεκάθαρα μαθήματα «και για τους Ισραηλινούς και για εκείνους απ' έξω που είναι αφοσιωμένοι στο να φέρουν κάποιο μέτρο ειρήνης και δικαιοσύνης στην περιοχή. Οσο η απορριπτικότητα των ΗΠΑ παραμένει ασάλευτη, το Ισραήλ μπορεί να αισθάνεται ότι είναι σε θέση να αψηφά τον κόσμο, όμως ακολουθεί επικίνδυνο μονοπάτι. Και οι τακτικές της διαμαρτυρίας οφείλουν να καθοδηγούνται από την αναγνώριση ότι στην τρέχουσα διεθνή τάξη πραγμάτων, παρά την αυξανόμενη ποικιλία, η παρατήρηση του Νοτιοαφρικανού υπουργού παραμένει εν πολλοίς σωστή».
Κλείνοντας, του είπα πως τώρα είναι η κατάλληλη ώρα -έχει προ πολλού έρθει, στην πραγματικότητα- για ένα ολοκληρωτικό μποϊκοτάζ του Ισραήλ τού είδους και του τρόπου του κινήματος αντί-απαρτχάιντ της δεκαετίας του '80. Μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, η μία μετά την άλλη, άρχισαν να αποσύρονται από τη Νότια Αφρική, μόλις το κίνημα αντιπαρτχάιντ έφτασε στην κορύφωσή του. Ο Τσόμσκι συμφώνησε. «Εχει νόημα το μποϊκοτάζ, οι αποσύρσεις και κυρώσεις εάν αγγίξουν τις ΗΠΑ -όπλα των ΗΠΑ στο Ισραήλ, εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη Δυτική Οχθη, κ.λπ.», είπε. «Οι προτάσεις πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά».
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Ο Νόαμ Τσόμσκι, ο σημαντικότερος γλωσσολόγος του κόσμου και ένας από τους πιο εξέχοντες επικριτές των ΗΠΑ και του Ισραήλ, έχει μόλις επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες αφού πέρασε αρκετές εβδομάδες στη Μέση Ανατολή, δίνοντας διαλέξεις σε πανεπιστήμια και έχοντας συναντήσεις με διάφορες οργανώσεις και ακτιβιστές στην περιοχή.
«Το Ισραήλ θεωρεί ότι μπορεί να διαπράττει τέτοια εγκλήματα ατιμώρητα, επειδή οι ΗΠΑ δείχνουν ανοχή και η Ευρώπη ακολουθεί, σε γενικές γραμμές, το παράδειγμα των ΗΠΑ...», λέει ο Νόαμ Τσόμσκι (φωτ. Ass. Press)
Αυτό το συγκεκριμένο ταξίδι προσέλκυσε τη διεθνή προσοχή, καθώς την Κυριακή 16 Μαΐου δεν επετρέπει σ' αυτόν και στην κόρη του να εισέλθουν στο Ισραήλ. Βρισκόταν καθ' οδόν για να δώσει μια διάλεξη στο Πανεπιστήμιο Μπιρ Ζέιτ στη Ραμάλα της Δυτικής Οχθης. Τον κράτησαν στην ιορδανική πλευρά του περάσματος Αλενμπι για πάνω από 4 ώρες και τελικώς τον έστειλαν πίσω στο Αμμάν. Ο Τσόμσκι είπε ότι τον ανέκριναν ευγενικά αλλά του είπαν σαφώς ότι «στην κυβέρνηση δεν αρέσουν τα πράγματα που λέει.. ούτε το ότι θα μιλούσε μόνο στο Μπιρ Ζέιτ και σε κανένα ισραηλινό πανεπιστήμιο». Η απάντησή του ήταν: «σε καμία κυβέρνηση δεν αρέσει τίποτα από αυτά που λέω και έχω μιλήσει πολλές φορές σε ισραηλινά πανεπιστήμια».
Προτού ζητήσω τα σχόλια και την αντίδρασή του στην εγκληματική ισραηλινή επίθεση εναντίον του Στολίσκου της Ελευθερίας, τού παρουσίασα την άποψή μου για την τελευταία αυτή θηριωδία του εβραϊκού κράτους: είπα δηλαδή ότι πιστεύω πως υπάρχει μια πραγματική σύνδεση, στη συμπεριφορά ενός κράτους, μεταξύ της ευκολίας, με την οποία αγνοεί την αντίδραση του υπόλοιπου κόσμου στην απόφασή του να μην επιτρέψει την είσοδο σε έναν διακεκριμένο επιστήμονα, όπως εκείνος, και της επίθεσης και δολοφονίας αθώων ανθρώπων σε μια ανθρωπιστική αποστολή, με τρόπο που ταιριάζει σε κοινούς εγκληματίες και με απόλυτη αδιαφορία για το διεθνές δίκαιο και την αξία της ανθρώπινης ζωής. Του είπα ότι ίσως θελήσει, τυπικά, ν' απορρίψει τη δήλωση αυτή ως υπερβολική, αλλά θα ήταν δύσκολο να επιχειρηματολογήσει κανείς εναντίον της ουσίας της. Προς όχι ιδιαίτερη έκπληξή μου, απάντησε: «Υπάρχει σύνδεση. Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα μετά την κρίση στη Γάζα, η ατμόσφαιρα στο Ισραήλ γίνεται ιδιαίτερα εριστική και παρανοϊκή. Η άποψή μου είναι φυσικά ένα ασήμαντο παράδειγμα και η επίθεση εναντίον του Στολίσκου της Ελευθερίας αποτελεί ένα πολύ σοβαρότερο. Η πειρατεία πλοίων σε διεθνή ύδατα και η δολοφονία επιβατών αποτελεί ένα πολύ σοβαρό έγκλημα».
Οι πειρατείες του Ισραήλ
Στη συνέχεια, παρατηρεί ότι «το έγκλημα δεν είναι κάτι καινούργιο. Επί δεκαετίες το Ισραήλ πραγματοποιεί πειρατείες σε πλοία στα διεθνή ύδατα μεταξύ Κύπρου και Λιβάνου, σκοτώνοντας ή απαγάγοντας επιβάτες, οδηγώντας τους μερικές φορές σε φυλακές στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων μυστικών φυλακών/θαλάμων βασανιστηρίων, και κάποιες φορές κρατώντας τους ομήρους για χρόνια. Το Ισραήλ θεωρεί ότι μπορεί να διαπράττει τέτοια εγκλήματα ατιμώρητα, επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ανοχή και η Ευρώπη ακολουθεί σε γενικές γραμμές το παράδειγμα των ΗΠΑ».
Ο Τσόμσκι θεωρεί ότι, σε αυτό το σημείο, υπάρχει μια ενδιαφέρουσα και εντεινόμενη ομοιότητα μεταξύ Ισραήλ και Νότιας Αφρικής. Οπως σημειώνει, «το Ισραήλ δεν είναι ακριβώς όπως το καθεστώς του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική. Από ορισμένες απόψεις δεν είναι τόσο κακό, αλλά από άλλες είναι χειρότερο».
Τράβηξε την προσοχή μου το τελευταίο του βιβλίο, «Hopes and Prospects» που μόλις κυκλοφόρησε. Σε αυτό γράφει ότι «η διεθνής υπόσταση του Ισραήλ ήδη προσομοιάζει με εκείνη της Νότιας Αφρικής πριν από σαράντα χρόνια, ιδιαιτέρως μετά την εισβολή στη Γάζα. Και η αντίδρασή του μοιάζει με εκείνη των λευκών ρατσιστών: με "εκστρατείες πληροφόρησης" (πρακτικές "χασμπάρα") ώστε να μυήσει τον κόσμο στα λάθη και τις παρερμηνείες του, τον αλαζονικό φαρισαϊσμό, την προκλητική στάση, στηριζόμενο στο ότι οι ΗΠΑ θα το προστατεύσουν ανεξάρτητα από το τι νομίζει ο κόσμος και μάλιστα συχνά με υπερβολική παράνοια».
Η «ψήφος» των ΗΠΑ
Στη συνέχεια γράφει ότι «παρά τις πολλές διαφορές, αξίζει τον κόπο να ανακαλεί στη μνήμη την ιστορία του καθεστώτος του απαρτχάιντ. Το 1958, ο υπουργός Εξωτερικών της Νότιας Αφρικής ενημέρωσε τον Αμερικανό πρεσβευτή ότι οι ισχυρές αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών εναντίον της Νότιας Αφρικής που ψηφίστηκαν από την πλειοψηφία των χωρών-μελών, δεν είχαν σημασία. «Εκείνο που μετράει περισσότερο από... όλες τις άλλες ψήφους μαζί, είναι η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών από την άποψη της κυρίαρχης θέσης τους στην ηγεσία του δυτικού κόσμου».
Συνεχίζει τη σύγκριση, σημειώνοντας ότι «κατά το τέλος της δεκαετίας του '70, δεκαετίες διαμαρτυρίας εναντίον του απαρτχάιντ είχαν επεκταθεί σε πρωτοβουλίες μποϊκοτάζ, αποσύρσεων και κυρώσεων. Εταιρείες άρχισαν να συμμορφώνονται με τις αρχές Σάλιβαν (1977) και να αποσύρονται από τη χώρα και το Κονγκρέσο έσπευσε να εγκρίνει κυρώσεις (παρά το βέτο του Ρέιγκαν). Ομως, η βαθιά επίγνωση των διεθνών υποθέσεων από τον Νοτιοαφρικανό υπουργό διατήρησε την ισχύ της. Στη διάρκεια της δεκαετίας του '80, οι εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ με τη Νότια Αφρική αυξήθηκαν παρά τις κυρώσεις του Κονγκρέσου το 1985 (τις οποίες ο Ρέιγκαν απέφυγε επιδέξια) και ο Ρέιγκαν συνέχισε να στηρίζει τις νοτιοαφρικανικές ληστρικές επιχειρήσεις σε γειτονικές χώρες, που προκάλεσαν 1,5 εκατομμύριο θανάτους. Μέχρι που το 1988, η κυβέρνηση καταδίκασε το Εθνικό Αφρικανικό Κογκρέσο του Νέλσον Μαντέλα ως μία από τις «πλέον διαβόητες τρομοκρατικές οργανώσεις» παγκοσμίως. Το καθεστώς του απαρτχάιντ παρέμεινε ισχυρό, άτρωτο όπως θεώρησαν μερικοί. Ομως τότε άλλαξε η πολιτική των ΗΠΑ και, μέσα σε λίγα χρόνια, το καθεστώς είχε καταρρεύσει».
Μαθήματα προς όλους
Ποια λοιπόν είναι τα μαθήματα που πρέπει να μάθουμε εδώ; Ο Τσόμσκι λέει ότι υπάρχουν ξεκάθαρα μαθήματα «και για τους Ισραηλινούς και για εκείνους απ' έξω που είναι αφοσιωμένοι στο να φέρουν κάποιο μέτρο ειρήνης και δικαιοσύνης στην περιοχή. Οσο η απορριπτικότητα των ΗΠΑ παραμένει ασάλευτη, το Ισραήλ μπορεί να αισθάνεται ότι είναι σε θέση να αψηφά τον κόσμο, όμως ακολουθεί επικίνδυνο μονοπάτι. Και οι τακτικές της διαμαρτυρίας οφείλουν να καθοδηγούνται από την αναγνώριση ότι στην τρέχουσα διεθνή τάξη πραγμάτων, παρά την αυξανόμενη ποικιλία, η παρατήρηση του Νοτιοαφρικανού υπουργού παραμένει εν πολλοίς σωστή».
Κλείνοντας, του είπα πως τώρα είναι η κατάλληλη ώρα -έχει προ πολλού έρθει, στην πραγματικότητα- για ένα ολοκληρωτικό μποϊκοτάζ του Ισραήλ τού είδους και του τρόπου του κινήματος αντί-απαρτχάιντ της δεκαετίας του '80. Μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, η μία μετά την άλλη, άρχισαν να αποσύρονται από τη Νότια Αφρική, μόλις το κίνημα αντιπαρτχάιντ έφτασε στην κορύφωσή του. Ο Τσόμσκι συμφώνησε. «Εχει νόημα το μποϊκοτάζ, οι αποσύρσεις και κυρώσεις εάν αγγίξουν τις ΗΠΑ -όπλα των ΗΠΑ στο Ισραήλ, εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη Δυτική Οχθη, κ.λπ.», είπε. «Οι προτάσεις πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά».
Πέμπτη 3 Ιουνίου 2010
"Η ΕΕ παίζει το παιχνίδι του ΔΝΤ και των πολυεθνικών"
του Ζαν Ζίγκλερ
Πηγή: ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο κοινωνιολόγος και στέλεχος του ΟΗΕ, που προσυπέγραψε την έκκληση της «ουμανιτέ» για υποστήριξη της Ελλάδας , μόλις επανέκδωσε μια επικαιροποιημένη εκδοχή «του τελευταίου του βιβλίου το μίσος της δύσης».
Ραμίν Αμπαντί (Ramine Abadie, RA): Πώς βλέπετε την ελληνική κρίση και το πώς εξελίσσεται;
Ζαν Ζίγκλερ (Jean Ziegler, ΖΖ): Η δεξιά κυβέρνηση του Καραμανλή, που προηγήθηκε της σημερινής κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, λειτούργησε σαν ένας μηχανισμός συστηματικής λεηλασίας των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Λες και μιλάμε για καμία μπανανία, γίναμε μάρτυρες μεγάλης κλίμακας ιδιωτικοποιήσεων των πλουτοπαραγωγικών πηγών της Ελλάδας, που συνδυάστηκαν με θυελλώδη φοροδιαφυγή. Σύμφωνα με αξιόπιστες ελβετικές τραπεζικές πηγές, στα ταμεία των ελβετικών τραπεζών σήμερα υπάρχουν 36 δις ευρώ ελληνικών καταθέσεων, που εν πολλοίς προέρχονται από αυτή τη φοροδιαφυγή. Επιπλέον, πολλοί εκ των μεγαλυτέρων Ελλήνων εφοπλιστών έχουν μεταφέρει τις έδρες των επιχειρήσεών τους στο εξωτερικό, αρχής γενομένης από τον σημαντικότερο ανάμεσά τους, το Λάτση, η έδρα του οποίου βρίσκεται στο Βερσουά, κοντά στη Γενεύη.
Το πιο σκανδαλώδες όμως είναι πως ανατίθεται στον ελληνικό λαό και τους εργαζόμενους να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για να ξεπληρώσουν τη χρεοκοπία του ελληνικού κράτους, ενώ οι ηγέτιδες τάξεις έχουν φυγαδεύσει ως επί το πλείστον τις περιουσίες τους στο εξωτερικό. Σήμερα το ελληνικό δημόσιο χρέος φτάνει το 112% του ΑΕΠ της χώρας.
RA: Πώς αξιολογείτε το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στη συγκεκριμένη κρίση;
ΖΖ: Ως ένα ακόμα σκάνδαλο. Αξιοποιούμε τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων για να επιβάλουμε δρακόντεια μέτρα στον ελληνικό λαό. Στο όνομα της σωτηρίας της χώρας, που θυμίζω πως οι πλουτοπαραγωγικές της πηγές λεηλατήθηκαν από τη δεξιά κυβέρνηση, επιβάλουμε τώρα μια σειρά από αντικοινωνικά μέτρα («πάγωμα» αμοιβών, μείωση κοινωνικών παροχών, περικοπές στον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων) και νέες ιδιωτικοποιήσεις, που φυσικά ευνοούν και τις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες, που είναι βαριά αναμεμειγμένες στο ελληνικό χρέος. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ευκαιρία για την Ευρώπη και τους μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς να διαλύσουν το ελληνικό κοινωνικό κράτος, την ίδια ώρα που στην εξουσία βρίσκεται το ΠΑΣΟΚ, που κέρδισε υποσχόμενο περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη.
RA: Και ποια θα μπορούσε να είναι μια δικαιότερη λύση σε αυτή την κρίση;
ΖΖ: Οι Ευρωπαίοι και η «ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα» (ΕΚΤ) θα έπρεπε να έχουν παράσχει στην Ελλάδα ρευστότητα με προνομιακά επιτόκια, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει εγκαίρως τις υποχρεώσεις της. Αντ' αυτού, στη χώρα τέθηκε το παρακάτω δίλημμα: ή δανείζεστε από τις αγορές με υπέρογκα επιτόκια ή αποδέχεστε το σχέδιο της ΕΕ και του «διεθνούς νομισματικού ταμείου» (ΔΝΤ) και τις οικονομικές του απαιτήσεις. Σε μια πρώτη φάση, η Ελλάδα εξαναγκάστηκε να αποδεχτεί όρους απαράδεκτους για κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΔΝΤ, ελπίζοντας πως θα μπορούσε να δανειστεί από τις διεθνείς χρηματαγορές. Προκειμένου να αποτραπεί κάτι τέτοιο, αρκούσε η παρέμβαση του διεθνούς οίκου αξιολόγησης «στάνταρντ εντ πουρς», που υποβάθμισε τη δανειοληπτική αξιοπιστία του ελληνικού κράτους... Από εκείνη τη στιγμή, η Ελλάδα έπαψε να έχει πρόσβαση στις διεθνείς κεφαλαιαγορές, παρά μόνο με απαγορευτικά επιτόκια της τάξης του 20%, και μόνη της επιλογή της απέμεινε η υποταγή της στους όρους του σχεδίου ΕΕ-ΔΝΤ...
RA: Μας λέτε πως η ΕΕ έπαιξε το ρόλο που συνήθως έχει το ΔΝΤ και οι υπερ-φιλελεύθεροι οικονομολόγοι του...
ΖΖ: Εντελώς. Στην περίπτωση της Ελλάδας, η ΕΕ ουσιαστικά αναπαράγει το σενάριο «διαρθρωτικής διόρθωσης» που συνηθίζει το ΔΝΤ σε φτωχά κράτη σαν την Μπουρκίνα-Φάσο ή το Μπαγκλαντές! Περιληπτικά αυτό σημαίνει πως το ελληνικό κοινωνικό κράτος πρέπει να διαλυθεί ώστε να γίνει η χώρα «ελκυστική στους ξένους επενδυτές». Εφαρμόζοντάς το σχέδιο αυτό, η ΕΕ και η ΕΚΤ παίζουν 100% τo παιχνίδι του ΔΝΤ και των πολυεθνικών. Για μία ακόμα φορά, η ΕΕ έδειξε πως είναι μια πολιτική οντότητα που βρίσκεται απολύτως στην υπηρεσία των ολιγαρχιών του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου.
Πηγή: ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο κοινωνιολόγος και στέλεχος του ΟΗΕ, που προσυπέγραψε την έκκληση της «ουμανιτέ» για υποστήριξη της Ελλάδας , μόλις επανέκδωσε μια επικαιροποιημένη εκδοχή «του τελευταίου του βιβλίου το μίσος της δύσης».
Ραμίν Αμπαντί (Ramine Abadie, RA): Πώς βλέπετε την ελληνική κρίση και το πώς εξελίσσεται;
Ζαν Ζίγκλερ (Jean Ziegler, ΖΖ): Η δεξιά κυβέρνηση του Καραμανλή, που προηγήθηκε της σημερινής κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, λειτούργησε σαν ένας μηχανισμός συστηματικής λεηλασίας των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Λες και μιλάμε για καμία μπανανία, γίναμε μάρτυρες μεγάλης κλίμακας ιδιωτικοποιήσεων των πλουτοπαραγωγικών πηγών της Ελλάδας, που συνδυάστηκαν με θυελλώδη φοροδιαφυγή. Σύμφωνα με αξιόπιστες ελβετικές τραπεζικές πηγές, στα ταμεία των ελβετικών τραπεζών σήμερα υπάρχουν 36 δις ευρώ ελληνικών καταθέσεων, που εν πολλοίς προέρχονται από αυτή τη φοροδιαφυγή. Επιπλέον, πολλοί εκ των μεγαλυτέρων Ελλήνων εφοπλιστών έχουν μεταφέρει τις έδρες των επιχειρήσεών τους στο εξωτερικό, αρχής γενομένης από τον σημαντικότερο ανάμεσά τους, το Λάτση, η έδρα του οποίου βρίσκεται στο Βερσουά, κοντά στη Γενεύη.
Το πιο σκανδαλώδες όμως είναι πως ανατίθεται στον ελληνικό λαό και τους εργαζόμενους να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για να ξεπληρώσουν τη χρεοκοπία του ελληνικού κράτους, ενώ οι ηγέτιδες τάξεις έχουν φυγαδεύσει ως επί το πλείστον τις περιουσίες τους στο εξωτερικό. Σήμερα το ελληνικό δημόσιο χρέος φτάνει το 112% του ΑΕΠ της χώρας.
RA: Πώς αξιολογείτε το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στη συγκεκριμένη κρίση;
ΖΖ: Ως ένα ακόμα σκάνδαλο. Αξιοποιούμε τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων για να επιβάλουμε δρακόντεια μέτρα στον ελληνικό λαό. Στο όνομα της σωτηρίας της χώρας, που θυμίζω πως οι πλουτοπαραγωγικές της πηγές λεηλατήθηκαν από τη δεξιά κυβέρνηση, επιβάλουμε τώρα μια σειρά από αντικοινωνικά μέτρα («πάγωμα» αμοιβών, μείωση κοινωνικών παροχών, περικοπές στον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων) και νέες ιδιωτικοποιήσεις, που φυσικά ευνοούν και τις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες, που είναι βαριά αναμεμειγμένες στο ελληνικό χρέος. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ευκαιρία για την Ευρώπη και τους μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς να διαλύσουν το ελληνικό κοινωνικό κράτος, την ίδια ώρα που στην εξουσία βρίσκεται το ΠΑΣΟΚ, που κέρδισε υποσχόμενο περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη.
RA: Και ποια θα μπορούσε να είναι μια δικαιότερη λύση σε αυτή την κρίση;
ΖΖ: Οι Ευρωπαίοι και η «ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα» (ΕΚΤ) θα έπρεπε να έχουν παράσχει στην Ελλάδα ρευστότητα με προνομιακά επιτόκια, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει εγκαίρως τις υποχρεώσεις της. Αντ' αυτού, στη χώρα τέθηκε το παρακάτω δίλημμα: ή δανείζεστε από τις αγορές με υπέρογκα επιτόκια ή αποδέχεστε το σχέδιο της ΕΕ και του «διεθνούς νομισματικού ταμείου» (ΔΝΤ) και τις οικονομικές του απαιτήσεις. Σε μια πρώτη φάση, η Ελλάδα εξαναγκάστηκε να αποδεχτεί όρους απαράδεκτους για κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΔΝΤ, ελπίζοντας πως θα μπορούσε να δανειστεί από τις διεθνείς χρηματαγορές. Προκειμένου να αποτραπεί κάτι τέτοιο, αρκούσε η παρέμβαση του διεθνούς οίκου αξιολόγησης «στάνταρντ εντ πουρς», που υποβάθμισε τη δανειοληπτική αξιοπιστία του ελληνικού κράτους... Από εκείνη τη στιγμή, η Ελλάδα έπαψε να έχει πρόσβαση στις διεθνείς κεφαλαιαγορές, παρά μόνο με απαγορευτικά επιτόκια της τάξης του 20%, και μόνη της επιλογή της απέμεινε η υποταγή της στους όρους του σχεδίου ΕΕ-ΔΝΤ...
RA: Μας λέτε πως η ΕΕ έπαιξε το ρόλο που συνήθως έχει το ΔΝΤ και οι υπερ-φιλελεύθεροι οικονομολόγοι του...
ΖΖ: Εντελώς. Στην περίπτωση της Ελλάδας, η ΕΕ ουσιαστικά αναπαράγει το σενάριο «διαρθρωτικής διόρθωσης» που συνηθίζει το ΔΝΤ σε φτωχά κράτη σαν την Μπουρκίνα-Φάσο ή το Μπαγκλαντές! Περιληπτικά αυτό σημαίνει πως το ελληνικό κοινωνικό κράτος πρέπει να διαλυθεί ώστε να γίνει η χώρα «ελκυστική στους ξένους επενδυτές». Εφαρμόζοντάς το σχέδιο αυτό, η ΕΕ και η ΕΚΤ παίζουν 100% τo παιχνίδι του ΔΝΤ και των πολυεθνικών. Για μία ακόμα φορά, η ΕΕ έδειξε πως είναι μια πολιτική οντότητα που βρίσκεται απολύτως στην υπηρεσία των ολιγαρχιών του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου.
Η μεγάλη αναδιανομή: από το δημόσιο... στο ιδιωτικό!
του Νίκου Γεωργιόπουλου
Πηγή: ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Σε αυτό το σημείωμα θα έρθω σε μια επί της αρχής ιδεολογική διαφωνία με τον διαχειριστή της «προοδευτικής πολιτικής». Το ζήτημα το οποίο αναπτύσσεται ολοένα και πιο έντονα εν μέσω κρίσης είναι το στρεβλό οικονομικό μοντέλο της νεότερης Ελλάδας, που στηρίχτηκε στον κρατισμό.
Αντίθετα με ό,τι λέγεται, το μέγεθος του ελληνικού κράτους δεν θα πρέπει να το κρίνουμε αποκλειστικά με το πόσο δαπανά, άλλα και με το πόσο παρεμβαίνει στην οικονομία γενικότερα. Αν αποτιμήσουμε την αξία το ελληνικού δημοσίου, οι δαπάνες από μόνες τους δεν είναι το σωστότερο μέγεθος. Αντίθετα η χρηματοοικονομική αποτίμηση μιας οποιασδήποτε παραγωγικής μονάδας γίνεται με βάση το μέγεθος του παθητικού της. Εδώ το δημόσιο χρέος της χώρας μας δίνει μιας πρώτης τάξεως εικόνα για το μέγεθος του κράτους: υπερμεγέθες! Για να είναι βιώσιμο το δημόσιο θα έπρεπε είτε να φορολογεί πολύ περισσότερο, με κίνδυνο η καμπύλη του Λαφέρ να κινηθεί δεξιότερα του ολικού μεγίστου της είτε να μικρύνει σε τέτοιο βαθμό ώστε τουλάχιστον να μην «μπαίνει» πολύ «μέσα».
Αλλά σε αυτά τα αποτιμητικά μοντέλα αγνοούμε σε μεγάλο βαθμό το σύνολο των ευκαιριακών κοστών, που σχετίζονται με την συνολική παρέμβαση του κράτους στην οικονομία. Ειδικά σε αυτόν τον τομέα, η διανομή είναι υπέρ του δημοσίου εις βάρος του ιδιωτικού. Η Ελλάδα είναι χαρακτηριστικό υπόδειγμα κρατικοποιημένης οικονομίας με ανυπαρξία ανεπτυγμένων ιδιωτικών θεσμών και αγορών.
Πριν κάποια χρόνια, ένας πολίτης δεν μπορούσε να κάνει μόνος του οικοδομικές εργασίες στο σπίτι του, χωρίς να κατηγορηθεί επίσημα από την πολιτεία ότι έκλεβε μεροκάματα από το ΙΚΑ.
Οι ημιυπαίθριοι χώροι είναι ένα άλλο παράδειγμα κρατικής αυθαιρεσίας επί του ιδιωτικού χώρου. Προσέξτε πώς στους ημιυπαίθριους το κράτος δεν απαγορεύει την κάλυψη ενός κενού χώρου με τσιμέντο, αλλά το να μπει παράθυρο σε αυτόν τον χώρο! Το ίδιο συμβαίνει με τα υπόγεια και τις πυλωτές.
Πρόσφατα έχει κηρυχθεί πόλεμος κατά της πισίνας. Ή αλλιώς, φορολογείται ο πολίτης που σκάβει μια γράνα στην κήπο του και την γεμίζει με νερό! Αν μπορεί να δικαιολογηθεί μια αρνητική εξωτερικότητα της χρήσης νερού για μη χρήσιμο σκοπό (πέραν της πόσης) αυτό το κόστος θα έπρεπε να εξειδικεύεται στην τιμή του νερού, και όχι σε αυτήν της... γράνας. Γιατί αν θέλει κάποιος μπορεί να γεμίζει την γράνα με πορτοκαλάδα, σαμπάνια ή οποιοδήποτε άλλο υγρό, χωρίς να υπάρχει κάποια αρνητική εξωτερικότητα.
Να πούμε για τις δημόσιες γαίες μια ιστορία; Ε, λοιπόν ακόμα και σε χώρες ακραίας σοσιαλδημοκρατίας (Σουηδία, Φιλανδία) τα δάση και οι δασικές εκτάσεις είναι ιδιωτικές γαίες και όχι κρατικές, όπως στην Ελλάδα.
Ο κατάλογος του κρατισμού είναι ατελείωτος, με άλλα χαρακτηριστικά παραδείγματα την απουσία έλεγχου του σχολείου από τους γονείς, την κρατικοποιημένη-κρατικοδίαιτη τοπική αυτοδιοίκηση, τον κρατικοδίαιτο αθλητισμό, την κρατικοποιημένη εκκλησία που γράφει τους πιστούς της στα παλαιότερα των υποδημάτων της. Πότε ήταν η τελευταία φορά που συμμετείχε το σώμα της εκκλησίας στην εκλογή των επισκόπων;
Η ανάγκη αποκρατικοποίησης της κοινωνίας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον άκρατου κρατισμού, είναι ανάγκη για μια συνολική αποκρατικοποίηση της κοινωνίας προς την κατεύθυνση της αυτονομίας, της συμμετοχικής δημοκρατίας «από τα κάτω» (grassroots) και της εξασφάλισης των κοινωνικών θεσμών και προτύπων.
Η διανομή δικαιωμάτων ιδιοκτησίας εσωτερικεύει τα κόστη των αποφάσεων και κάνει τους πολίτες πιο ευαίσθητους στην διαδικασία λήψης των αποφάσεων.
Αν για παράδειγμα δοθούν τα σχολειά στους πραγματικά ενδιαφερόμενους, στους γονείς δηλαδή, η ευθύνη της μάθησης και της διαπαιδαγώγησης δίνεται στους μόνους που οφείλουν να έχουν ενδιαφέρον για αυτήν. Δηλαδή στους γονείς. Πρόσφατα, με το ζήτημα των σχολικών βιβλίων της ιστορίας υπήρχε η εκ των άνω «σοφία» της επιβολής μιας νέας μετα-ιδεολογίας, αυτής του μετα-εθνικού κράτους. Ανεξάρτητα με το αν συμφωνεί κάνεις ή διαφωνεί με την ιδεολογία αυτή, το μόνο σίγουρο είναι πως δικαιούνται οι γονείς να ερωτηθούν αν θέλουν τα παιδιά τους να είναι κοινωνοί της ιδεολογίας του μετα-εθνικού κράτους. Βλέπουμε δηλαδή πως η αποκρατικοποίηση της σχολικής διαδικασίας και τα δικαιώματα της επιλογής που απορρέουν, είναι ο καλύτερος προστάτης των παραδοσιακών αξιών της κοινωνίας. Οι γονείς που θα επιθυμούσαν μια πιο εθνοκεντρική αντίληψη της ιστορίας θα επέστρεφαν στις κούτες του το νέο βιβλίο της ιστορίας. Και επειδή επρόκειτο για την συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων, κανένα θέμα δεν θα είχε δημιουργηθεί με το συγκεκριμένο βιβλίο. Αντίθετα όσο η παιδεία θα είναι εκ των άνω εκπορευόμενη και κρατικοποιημένη, πάντα κάποιος πωρωμένος γραφειοκράτης θα θελήσει να «πουλήσει» την ιδεολογική του πραμάτεια στους ιθαγενείς.
Το ίδιο θα πρέπει να άφορα την τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία πρέπει να έχει πλήρη αυτονομία από το κεντρικό κράτος, μαζί με την θεσμική διαφάνεια προς τους πολίτες. Ιδανικά το κράτος θα έπρεπε να έχει θεσπισμένους δυο φόρους. Έναν τοπικό-αυτοδιοικητικό και έναν ομοσπονδιακό, για τις ανάγκες της κεντρικής κυβέρνησης. Ο τοπικός φόρος θα είναι διαπραγματεύσιμος μεταξύ δημοτών και αυτοδιοικητικών οργάνων με βάση τις δαπάνες που θα κάνει ο δήμος και οι οποίες θα εγκρίνονται από τα αιρετά δημοτικά συμβούλια. Μονό με αυτόν το τρόπο ο δημότης μπαίνει στην πολιτική αγορά με βάση μετρήσιμα και διεκδικημένα αιτήματα, άμεσα αποτιμημένα επί του νομισματικού κόστους των!
Μια παράδοση αντί κρατισμού
Είναι ένα ιστορικό ατύχημα πως ο ελληνισμός, που ήταν ανέκαθεν εναντίον του κρατισμού, ξέπεσε σε αυτό το μοντέλο κρατικού συγκεντρωτισμού. Από την εποχή των «θεωρικών», έπρεπε να πειστούμε πως δεν υπάρχει καμιά ανάγκη κρατικής στήριξης του πολιτισμού. Αντίθετα ο κρατικοδίαιτος πολιτισμός μας επέδειξε την Καλομοίρα στο Ηρώδειο, μια κυρία Στεφανή να παρουσιάζει μια αυνανιζόμενη κυρία και ένα «ελληνικό κέντρο κινηματογράφου» να προωθεί κάποιον Οικονομίδη με μια ταινία «η ψυχή στο στόμα» στην οποία κάποιοι ψυχανώμαλοι βρίζουν συνέχεια.
Ο κρατικοδίαιτος αθλητισμός επέδειξε τα ανατολικογερμανικού τύπου ντοπαρισμένα μετάλλια.
Ο ελληνισμός δεν χρειαζόταν υπουργεία για να γράψει ο Αισχύλος τραγωδίες, ούτε οι Κλέοβις και Βίτωνας χρειάστηκαν κανέναν Ορφανό να τους κάνει νικητές στους αγώνες.
Στην συνεχεία της ιστορίας, ο ελληνικός κοινοτισμός της τουρκοκρατίας, ήταν με τα σημερινά κριτήρια ακραία νεοφιλελεύθερος. Πλήρης ιδιωτική διαχείριση της κοινότητας με βάση ιδιωτικούς θεσμούς και χρηματοδότηση, αλληλασφάλιση της εσοδείας, αυτοχρηματοδοτούμενα δημόσια έργα, συνεισφορά των πλουσίων στην κατασκευή σχολείων και πλήρης αυτονομία από το κεντρικό κράτος, όσον αφορά τους θεσμούς.
Ήδη ο Ίων Δραγούμης στις αρχές του 20ού αιώνα εμφορούμενος από την παράδοση του κοινοτικού ελληνισμού περιγράφει στο έργο του «ελληνικός πολιτισμός» μια φιλελεύθερη δομή του κράτους, που περιλαμβάνει από συμπράξεις δημοσίου-ιδιωτικού, μείωση του αριθμού των βουλευτών και διευρυμένη αυτονομία στην αυτοδιοίκηση.
Ο ξεπεσμός του ελληνικού κρατισμού περιγράφεται στο μυθιστόρημα του Στρατή Μυριβήλη, «παναγιά γοργόνα» όταν παρουσιάζει τους πρόσφυγες αδιάφορους στην κατασκευή της κρατικής στέγασης που εν τελεί θα γινόταν δικιά τους, αλλά φιλόπονους στην εργασία τους και αλτρουιστές στις αναμεταξύ τους ιδιωτικές σχέσεις. Ο αδιάφορος κρατικά στεγαζόμενος πρόσφυγας, αδιαφορούσε για την κατασκευή του σπιτιού του, άλλα ανέπτυσσε ιδιωτικές εθελοντικές συμβάσεις για την καθημερινή φροντίδα των παιδιών του. Χωρίς καμιά ανάγκη βρεφονηπιακού σταθμού, οι ιδιωτικές συμφωνίες μεταξύ των προσφύγων μοίραζαν το βάρος της ανατροφής των παιδιών, με το να υπάρχει εναλλάξ φύλαξη των παιδιών από τους γηραιότερους. Η «ανταμοιβή» των γηραιότερων ήταν η φροντίδα τους από τους νεότερους, χωρίς να υπάρχουν γηροκομεία και ιδιωτικές νοσοκόμες.
Είναι ένα ασυγχώρητο σφάλμα η ύπαρξη του διατάγματος του 1833 «περί δήμων και κοινοτήτων», που κατέστρεψε εν μια νυκτί το θαυμαστό σύστημα των άτυπων ιδιωτικών θεσμών που είχαν οι κοινότητες. Αποτέλεσμα ήταν ο κρατισμός με όλα τα σημερινά χάλια που βλέπουμε.
Μια πρόταση ενός νέου αντικρατισμού
Στην παρούσα οικονομική συγκυρία, πρέπει να αναδυθεί ένα νέο μοντέλο κοινωνικό-οικονομικής οργάνωσης. Αυτό θα πρέπει να βασίζεται στις αγορές, στην ανάπτυξη των εθελοντικών ιδιωτικών θεσμών και στο δικαίωμα της επιλογής. Ένας νέος αντικρατισμός είναι αυτός που θα εξασφαλίσει την συνεχεία των παραδοσιακών κοινωνικών θεσμών, αλλά και τον αναγκαίο εκμοντερνισμό της οικονομίας.
Ένα οικονομικό πρόταγμα για την Ελλάδα του 21ου αιώνα, μια νέα θέαση της οικονομίας, μακριά από τον ξοφλημένο κρατισμό. Ένας φιλελεύθερος κοινοτισμός, προσαρμοσμένος στις νέες συνθήκες, αξίζει να εξεταστεί ως μια εναλλακτική λύση.
Πηγή: ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Σε αυτό το σημείωμα θα έρθω σε μια επί της αρχής ιδεολογική διαφωνία με τον διαχειριστή της «προοδευτικής πολιτικής». Το ζήτημα το οποίο αναπτύσσεται ολοένα και πιο έντονα εν μέσω κρίσης είναι το στρεβλό οικονομικό μοντέλο της νεότερης Ελλάδας, που στηρίχτηκε στον κρατισμό.
Αντίθετα με ό,τι λέγεται, το μέγεθος του ελληνικού κράτους δεν θα πρέπει να το κρίνουμε αποκλειστικά με το πόσο δαπανά, άλλα και με το πόσο παρεμβαίνει στην οικονομία γενικότερα. Αν αποτιμήσουμε την αξία το ελληνικού δημοσίου, οι δαπάνες από μόνες τους δεν είναι το σωστότερο μέγεθος. Αντίθετα η χρηματοοικονομική αποτίμηση μιας οποιασδήποτε παραγωγικής μονάδας γίνεται με βάση το μέγεθος του παθητικού της. Εδώ το δημόσιο χρέος της χώρας μας δίνει μιας πρώτης τάξεως εικόνα για το μέγεθος του κράτους: υπερμεγέθες! Για να είναι βιώσιμο το δημόσιο θα έπρεπε είτε να φορολογεί πολύ περισσότερο, με κίνδυνο η καμπύλη του Λαφέρ να κινηθεί δεξιότερα του ολικού μεγίστου της είτε να μικρύνει σε τέτοιο βαθμό ώστε τουλάχιστον να μην «μπαίνει» πολύ «μέσα».
Αλλά σε αυτά τα αποτιμητικά μοντέλα αγνοούμε σε μεγάλο βαθμό το σύνολο των ευκαιριακών κοστών, που σχετίζονται με την συνολική παρέμβαση του κράτους στην οικονομία. Ειδικά σε αυτόν τον τομέα, η διανομή είναι υπέρ του δημοσίου εις βάρος του ιδιωτικού. Η Ελλάδα είναι χαρακτηριστικό υπόδειγμα κρατικοποιημένης οικονομίας με ανυπαρξία ανεπτυγμένων ιδιωτικών θεσμών και αγορών.
Πριν κάποια χρόνια, ένας πολίτης δεν μπορούσε να κάνει μόνος του οικοδομικές εργασίες στο σπίτι του, χωρίς να κατηγορηθεί επίσημα από την πολιτεία ότι έκλεβε μεροκάματα από το ΙΚΑ.
Οι ημιυπαίθριοι χώροι είναι ένα άλλο παράδειγμα κρατικής αυθαιρεσίας επί του ιδιωτικού χώρου. Προσέξτε πώς στους ημιυπαίθριους το κράτος δεν απαγορεύει την κάλυψη ενός κενού χώρου με τσιμέντο, αλλά το να μπει παράθυρο σε αυτόν τον χώρο! Το ίδιο συμβαίνει με τα υπόγεια και τις πυλωτές.
Πρόσφατα έχει κηρυχθεί πόλεμος κατά της πισίνας. Ή αλλιώς, φορολογείται ο πολίτης που σκάβει μια γράνα στην κήπο του και την γεμίζει με νερό! Αν μπορεί να δικαιολογηθεί μια αρνητική εξωτερικότητα της χρήσης νερού για μη χρήσιμο σκοπό (πέραν της πόσης) αυτό το κόστος θα έπρεπε να εξειδικεύεται στην τιμή του νερού, και όχι σε αυτήν της... γράνας. Γιατί αν θέλει κάποιος μπορεί να γεμίζει την γράνα με πορτοκαλάδα, σαμπάνια ή οποιοδήποτε άλλο υγρό, χωρίς να υπάρχει κάποια αρνητική εξωτερικότητα.
Να πούμε για τις δημόσιες γαίες μια ιστορία; Ε, λοιπόν ακόμα και σε χώρες ακραίας σοσιαλδημοκρατίας (Σουηδία, Φιλανδία) τα δάση και οι δασικές εκτάσεις είναι ιδιωτικές γαίες και όχι κρατικές, όπως στην Ελλάδα.
Ο κατάλογος του κρατισμού είναι ατελείωτος, με άλλα χαρακτηριστικά παραδείγματα την απουσία έλεγχου του σχολείου από τους γονείς, την κρατικοποιημένη-κρατικοδίαιτη τοπική αυτοδιοίκηση, τον κρατικοδίαιτο αθλητισμό, την κρατικοποιημένη εκκλησία που γράφει τους πιστούς της στα παλαιότερα των υποδημάτων της. Πότε ήταν η τελευταία φορά που συμμετείχε το σώμα της εκκλησίας στην εκλογή των επισκόπων;
Η ανάγκη αποκρατικοποίησης της κοινωνίας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον άκρατου κρατισμού, είναι ανάγκη για μια συνολική αποκρατικοποίηση της κοινωνίας προς την κατεύθυνση της αυτονομίας, της συμμετοχικής δημοκρατίας «από τα κάτω» (grassroots) και της εξασφάλισης των κοινωνικών θεσμών και προτύπων.
Η διανομή δικαιωμάτων ιδιοκτησίας εσωτερικεύει τα κόστη των αποφάσεων και κάνει τους πολίτες πιο ευαίσθητους στην διαδικασία λήψης των αποφάσεων.
Αν για παράδειγμα δοθούν τα σχολειά στους πραγματικά ενδιαφερόμενους, στους γονείς δηλαδή, η ευθύνη της μάθησης και της διαπαιδαγώγησης δίνεται στους μόνους που οφείλουν να έχουν ενδιαφέρον για αυτήν. Δηλαδή στους γονείς. Πρόσφατα, με το ζήτημα των σχολικών βιβλίων της ιστορίας υπήρχε η εκ των άνω «σοφία» της επιβολής μιας νέας μετα-ιδεολογίας, αυτής του μετα-εθνικού κράτους. Ανεξάρτητα με το αν συμφωνεί κάνεις ή διαφωνεί με την ιδεολογία αυτή, το μόνο σίγουρο είναι πως δικαιούνται οι γονείς να ερωτηθούν αν θέλουν τα παιδιά τους να είναι κοινωνοί της ιδεολογίας του μετα-εθνικού κράτους. Βλέπουμε δηλαδή πως η αποκρατικοποίηση της σχολικής διαδικασίας και τα δικαιώματα της επιλογής που απορρέουν, είναι ο καλύτερος προστάτης των παραδοσιακών αξιών της κοινωνίας. Οι γονείς που θα επιθυμούσαν μια πιο εθνοκεντρική αντίληψη της ιστορίας θα επέστρεφαν στις κούτες του το νέο βιβλίο της ιστορίας. Και επειδή επρόκειτο για την συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων, κανένα θέμα δεν θα είχε δημιουργηθεί με το συγκεκριμένο βιβλίο. Αντίθετα όσο η παιδεία θα είναι εκ των άνω εκπορευόμενη και κρατικοποιημένη, πάντα κάποιος πωρωμένος γραφειοκράτης θα θελήσει να «πουλήσει» την ιδεολογική του πραμάτεια στους ιθαγενείς.
Το ίδιο θα πρέπει να άφορα την τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία πρέπει να έχει πλήρη αυτονομία από το κεντρικό κράτος, μαζί με την θεσμική διαφάνεια προς τους πολίτες. Ιδανικά το κράτος θα έπρεπε να έχει θεσπισμένους δυο φόρους. Έναν τοπικό-αυτοδιοικητικό και έναν ομοσπονδιακό, για τις ανάγκες της κεντρικής κυβέρνησης. Ο τοπικός φόρος θα είναι διαπραγματεύσιμος μεταξύ δημοτών και αυτοδιοικητικών οργάνων με βάση τις δαπάνες που θα κάνει ο δήμος και οι οποίες θα εγκρίνονται από τα αιρετά δημοτικά συμβούλια. Μονό με αυτόν το τρόπο ο δημότης μπαίνει στην πολιτική αγορά με βάση μετρήσιμα και διεκδικημένα αιτήματα, άμεσα αποτιμημένα επί του νομισματικού κόστους των!
Μια παράδοση αντί κρατισμού
Είναι ένα ιστορικό ατύχημα πως ο ελληνισμός, που ήταν ανέκαθεν εναντίον του κρατισμού, ξέπεσε σε αυτό το μοντέλο κρατικού συγκεντρωτισμού. Από την εποχή των «θεωρικών», έπρεπε να πειστούμε πως δεν υπάρχει καμιά ανάγκη κρατικής στήριξης του πολιτισμού. Αντίθετα ο κρατικοδίαιτος πολιτισμός μας επέδειξε την Καλομοίρα στο Ηρώδειο, μια κυρία Στεφανή να παρουσιάζει μια αυνανιζόμενη κυρία και ένα «ελληνικό κέντρο κινηματογράφου» να προωθεί κάποιον Οικονομίδη με μια ταινία «η ψυχή στο στόμα» στην οποία κάποιοι ψυχανώμαλοι βρίζουν συνέχεια.
Ο κρατικοδίαιτος αθλητισμός επέδειξε τα ανατολικογερμανικού τύπου ντοπαρισμένα μετάλλια.
Ο ελληνισμός δεν χρειαζόταν υπουργεία για να γράψει ο Αισχύλος τραγωδίες, ούτε οι Κλέοβις και Βίτωνας χρειάστηκαν κανέναν Ορφανό να τους κάνει νικητές στους αγώνες.
Στην συνεχεία της ιστορίας, ο ελληνικός κοινοτισμός της τουρκοκρατίας, ήταν με τα σημερινά κριτήρια ακραία νεοφιλελεύθερος. Πλήρης ιδιωτική διαχείριση της κοινότητας με βάση ιδιωτικούς θεσμούς και χρηματοδότηση, αλληλασφάλιση της εσοδείας, αυτοχρηματοδοτούμενα δημόσια έργα, συνεισφορά των πλουσίων στην κατασκευή σχολείων και πλήρης αυτονομία από το κεντρικό κράτος, όσον αφορά τους θεσμούς.
Ήδη ο Ίων Δραγούμης στις αρχές του 20ού αιώνα εμφορούμενος από την παράδοση του κοινοτικού ελληνισμού περιγράφει στο έργο του «ελληνικός πολιτισμός» μια φιλελεύθερη δομή του κράτους, που περιλαμβάνει από συμπράξεις δημοσίου-ιδιωτικού, μείωση του αριθμού των βουλευτών και διευρυμένη αυτονομία στην αυτοδιοίκηση.
Ο ξεπεσμός του ελληνικού κρατισμού περιγράφεται στο μυθιστόρημα του Στρατή Μυριβήλη, «παναγιά γοργόνα» όταν παρουσιάζει τους πρόσφυγες αδιάφορους στην κατασκευή της κρατικής στέγασης που εν τελεί θα γινόταν δικιά τους, αλλά φιλόπονους στην εργασία τους και αλτρουιστές στις αναμεταξύ τους ιδιωτικές σχέσεις. Ο αδιάφορος κρατικά στεγαζόμενος πρόσφυγας, αδιαφορούσε για την κατασκευή του σπιτιού του, άλλα ανέπτυσσε ιδιωτικές εθελοντικές συμβάσεις για την καθημερινή φροντίδα των παιδιών του. Χωρίς καμιά ανάγκη βρεφονηπιακού σταθμού, οι ιδιωτικές συμφωνίες μεταξύ των προσφύγων μοίραζαν το βάρος της ανατροφής των παιδιών, με το να υπάρχει εναλλάξ φύλαξη των παιδιών από τους γηραιότερους. Η «ανταμοιβή» των γηραιότερων ήταν η φροντίδα τους από τους νεότερους, χωρίς να υπάρχουν γηροκομεία και ιδιωτικές νοσοκόμες.
Είναι ένα ασυγχώρητο σφάλμα η ύπαρξη του διατάγματος του 1833 «περί δήμων και κοινοτήτων», που κατέστρεψε εν μια νυκτί το θαυμαστό σύστημα των άτυπων ιδιωτικών θεσμών που είχαν οι κοινότητες. Αποτέλεσμα ήταν ο κρατισμός με όλα τα σημερινά χάλια που βλέπουμε.
Μια πρόταση ενός νέου αντικρατισμού
Στην παρούσα οικονομική συγκυρία, πρέπει να αναδυθεί ένα νέο μοντέλο κοινωνικό-οικονομικής οργάνωσης. Αυτό θα πρέπει να βασίζεται στις αγορές, στην ανάπτυξη των εθελοντικών ιδιωτικών θεσμών και στο δικαίωμα της επιλογής. Ένας νέος αντικρατισμός είναι αυτός που θα εξασφαλίσει την συνεχεία των παραδοσιακών κοινωνικών θεσμών, αλλά και τον αναγκαίο εκμοντερνισμό της οικονομίας.
Ένα οικονομικό πρόταγμα για την Ελλάδα του 21ου αιώνα, μια νέα θέαση της οικονομίας, μακριά από τον ξοφλημένο κρατισμό. Ένας φιλελεύθερος κοινοτισμός, προσαρμοσμένος στις νέες συνθήκες, αξίζει να εξεταστεί ως μια εναλλακτική λύση.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)