Τι είναι οι μαθησιακοί τύποι;

Υπάρχουν παιδιά που δείχνουν να μην είναι προορισμένα να γίνουν ο καλύτερος μαθητής ή μαθήτρια της τάξης τους. Αντίθετα, δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις σχολικές απαιτήσεις. Συχνά, οι γονείς τους αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά ως «ύποπτα» για μαθησιακές δυσκολίες ή –ακόμα πιο απλοϊκά- καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι… δεν παίρνουν τα γράμματα. Όμως πολλές φορές στις σχολικές επιδόσεις του παιδιού δεν παίζει ρόλο μόνο η αντιληπτική του ικανότητα αλλά και οι μέθοδοι με τις οποίες μεταδίδεται η γνώση. Γιατί κάθε παιδί έχει ένα δικό του τρόπο να αφομοιώσει καλύτερα τις πληροφορίες, έχει αυτό που ονομάζεται το δικό του «μαθησιακό τύπο».

Τι είναι ο μαθησιακός τύπος

Στη βιβλιογραφία υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί ορισμοί για τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνει κάθε άνθρωπος. Κάποιοι από αυτούς είναι «γνωστικοί τύποι», «μαθησιακοί τύποι», «γνωστικοί έλεγχοι», «τύποι επεξεργασίας πληροφορίας», «τύποι σκέψης», «μαθησιακά στυλ». Όπως κι αν την ονομάσει κανείς, πρόκειται για μια έννοια πολυδιάστατη που σχετίζεται με τις γνωστικές διαδικασίες (αντίληψη και επεξεργασία πληροφοριών), την προσωπικότητα (χαρακτηριστικά προσωπικότητας, συναισθηματικές αντιδράσεις), το κοινωνικό πλαίσιο (μαθησιακό περιβάλλον) και βέβαια τις φυσιολογικές παραμέτρους (εγκεφαλική λειτουργία) που συνθέτουν το ιδιαίτερο «παζλ» της διαδικασίας της μάθησης. Με άλλα λόγια τον τρόπο με τον οποίο κάθε άτομο δέχεται, οργανώνει, επεξεργάζεται και αφομοιώνει τις πληροφορίες. Κατανοώντας σε ποιον τέτοιο τύπο ανήκει κάθε μαθητής, μπορούμε να συμβάλλουμε ώστε να μπορεί να αντεπεξέλθει καλύτερα στις σχολικές υποχρεώσεις, αφομοιώνοντας στο μέγιστο βαθμό τις γνώσεις που του παρέχει το εκπαιδευτικό σύστημα.

Τα χαρακτηριστικά κάθε τύπου

Οι μαθησιακοί τύποι μπορούν σχηματικά να χωριστούν σε πέντε κατηγορίες που έχουν ως βάση τους δύο αντίθετους πόλους, καθένας από τους οποίους έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Οπτικός /Ακουστικός

Ο οπτικός τύπος αυτός αντιλαμβάνεται καλύτερα τις πληροφορίες μέσω εικόνων, θυμάται καλύτερα αυτό που βλέπει (π.χ. εικόνες, διαγράμματα, σχεδιαγράμματα, φωτογραφίες, ταινίες). Αντίθετα, ο ακουστικός παίρνει περισσότερα από τις λέξεις, τις γραπτές και προφορικές επεξηγήσεις.

Λεκτικός

Προσλαμβάνει καλύτερα τις πληροφορίες μέσω του λόγου, γραπτού και προφορικού, θυμάται λέξεις, γραπτά και προφορικά δεδομένα.

Σειριακός / Σφαιρικός

Ο σειριακός χρειάζεται να ακολουθήσει συγκεκριμένα «βήματα» για να κατανοήσει τις πληροφορίες ή για να μπορέσει να βρει λύση. Για να αντιληφθεί κάτι πρέπει να μπορεί και να το εξηγήσει, ενώ διαθέτει μεγάλη αναλυτική ικανότητα. Ο σφαιρικός έχει περισσότερο ολιστικό τρόπο προσέγγισης, πολλές φορές συλλαμβάνει τις πληροφορίες ξαφνικά και μπορεί να επιλύσει προβλήματα χωρίς κι ο ίδιος να καταλάβει πώς το έκανε. Έχει την ικανότητα να συνδέει δεδομένα και πληροφορίες που οι άλλοι δεν βλέπουν ή δεν μπορούν να συνδέσουν.

Ενεργητικός / Στοχαστικός

Ο ενεργητικός τύπος αντιλαμβάνεται καλύτερα την πληροφορία όταν εμπλέκεται σε αυτή ενεργητικά. Γι’ αυτόν δεν έχει νόημα απλά να ακούσει παθητικά ένα μάθημα, αλλά θέλει να συμμετάσχει μέσω της επίλυσης προβλημάτων ή της συμμετοχής σε μια μικρή ομάδα μελέτης. Ο στοχαστικός για να κατανοήσει την πληροφορία πρέπει να την αναλύσει και να την σκεφτεί πολλές φορές. Μελετά καλύτερα μόνος του και χρειάζεται χρόνο να συλλέξει και να επεξεργαστεί τις πληροφορίες.

Αισθητηριακός / Διαισθητικός

Ο αισθητηριακός τύπος είναι περισσότερο πρακτικός, βασίζεται σε γεγονότα και παρατήρηση, , λύνει προβλήματα χρησιμοποιώντας μεθοδικές διαδικασίες και δίνει έμφαση στη λεπτομέρεια. Λειτουργεί αργά αλλά πάντα προσεκτικά. Ο διαισθητικός προτιμά τις έννοιες, τις ερμηνείες, θέλει την ποικιλία, κουράζεται από τις λεπτομέρειες και τις επαναλήψεις και είναι γρήγορος αλλά συχνά απρόσεχτος.

Ο ρόλος των εγκεφαλικών ημισφαιρίων

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του μαθησιακού τύπου του παιδιού, παίζει η λειτουργία του εγκεφάλου του, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλός του επεξεργάζεται τις πληροφορίες. Ο τρόπος αυτός διαφέρει σημαντικά από τον έναν άνθρωπο στον άλλο, ανάλογα με το ημισφαίριο που επικρατεί. Ο εγκέφαλός μας αποτελείται από δύο ημισφαίρια, το αριστερό και το δεξιό. Το καθένα από αυτά εξειδικεύεται σε συγκεκριμένες λειτουργίες και αξιοποιεί τους δικούς του αισθητήρες και επεξεργαστές πληροφοριών. Σε κάθε άνθρωπο υπερισχύει, σε μεγάλο ή μικρό βαθμό, ένα από τα δύο ημισφαίρια. Αυτό σημαίνει πως ο καθένας μας έχει το δικό του μοναδικό τρόπο να αντιλαμβάνεται και να επεξεργάζεται τις πληροφορίες που δέχεται από το περιβάλλον. Το αριστερό ημισφαίριο ειδικεύεται στην σειριακή επεξεργασία πληροφοριών. Δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στα επιμέρους στοιχεία και όχι τόσο στο σύνολο. Ένα άτομο με ανεπτυγμένο αριστερό ημισφαίριο είναι καλό στη μεθοδολογία και την έρευνα. Συνήθως μπορεί να χειρίζεται πολύ καλά τη γλώσσα και έχει σκέψη μαθηματική, λογική και «επιστημονική». Προσέχει πρώτα τις λεπτομέρειες και μετά τη συνολική εικόνα των πραγμάτων ή των εικόνων και αφού αναλύσει τα επιμέρους στοιχεία σχηματίζει τη συνολική του εκτίμηση. Αντίθετα το δεξιό ημισφαίριο, ειδικεύεται στο σύνολο και όχι στις λεπτομέρειες. Επεξεργάζεται τα δεδομένα που έχει ταυτόχρονα, συνολικά και μετά προχωρά στη λεπτομέρεια. Ένα άτομο με ανεπτυγμένο το δεξιό ημισφαίριο έχει δημιουργική σκέψη, διαίσθηση, φαντασία, πρακτική ευφυΐα, καλή οπτική απεικόνιση των πραγμάτων και ιδιαίτερη έμφαση στην καλλιτεχνία. Προσέχει τα στοιχεία πρώτα στο σύνολό τους και μετά τις λεπτομέρειές τους για να σχηματίσει τη συνολική του εικόνα.

Tips

Αν το παιδί είναι τύπος…

…οπτικός: Διαγράμματα, σκίτσα ή φωτογραφίες θα το βοηθήσουν πολύ στην κατανόηση του μαθήματος. Μάθετέ του να υπογραμμίζει με έντονο χρώμα τα σημαντικά κομμάτια που πρέπει να θυμάστε και, όποτε είναι εφικτό, ενισχύστε τη διαδικασία της μάθησης με σχετικά CDROM.

…ακουστικός: Η εργασία με ομάδα είναι πολύ χρήσιμη, αφού θα μπορεί να συζητάει για το μάθημα και να ακούει όσα θα πρέπει να θυμάται.

…λεκτικός: Ο προφορικός αλλά και ο γραπτός λόγος είναι το δυνατό του σημείο, γι’ αυτό προτιμά τα θεωρητικά μαθήματα, αλλά χρησιμοποιώντας τον μπορεί να εξελίξει τις ικανότητές τους και στα πιο πρακτικά.

…σειριακός: Ακολουθεί τη θεωρία βήμα βήμα χωρίς να παραλείπει τίποτα. Δώστε του τα δεδομένα και βοηθήστε το να τα βάλει σε μια σειρά για να μπορεί να τα θυμάται καλύτερα.

…σφαιρικός: Μια περίληψη του μαθήματος είναι χρήσιμη βοήθεια για να μπορέσει να το κατανοήσει λεπτομερώς. Βοηθήστε το επίσης να συνδέσει τη νέα ύλη με αυτά που ήδη έχει μάθει.

…ενεργητικός: Η συνεργασία με τους συμμαθητές του και οι συζητήσεις μαζί τους (ή μαζί με εσάς) για το μάθημα και τις πληροφορίες που διδάχτηκαν θα το βοηθήσουν πολύ.

…στοχαστικός: Βεβαιωθείτε ότι κάνει συχνά διαλείμματα στη διάρκεια της μελέτης σας και ότι προσπαθεί να μην αποστηθίζει απλώς το μάθημα αλλά να το κατανοεί σε βάθος. Εάν κρατά σημειώσεις την ώρα του μαθήματος ή γράψει μια δική του περίληψη θα βοηθηθεί επίσης στο να το μάθει καλύτερα.

…αισθητηριακός: Βρείτε χειροπιαστά και πρακτικά παραδείγματα για να το βοηθήσετε να κατανοήσει καλύτερα τις αφηρημένες έννοιες και τις θεωρίες.

…διαισθητικός: Αντιστοιχίστε τις πληροφορίες που πρέπει να μάθει με γενικότερες θεωρίες. Αφιερώστε χρόνο στην επανάληψη και επιστήσατε την προσοχή του στην πιθανότητα να κάνει λάθη από βιασύνη.

Ποθητού Μαρία

Επιθυμία και ψυχανάλυση

Όλη μας η ζωή ακολουθεί την ίδια λογική: η φαντασιακή τάξη μάς δημιουργεί ψεύτικες εικόνες επιτυχίας, ευτυχίας, πληρότητας που μας επιτρέπουν εντούτοις να επιβιώνουμε την ανθρώπινη μοίρα των καθημερινών ματαιώσεων και αποτυχιών. Όπως η επιθυμία περνάει από την αναγνώριση, το ερώτημα «τι θέλει ο άλλος για να με αγαπήσει» μας βασανίζει.

Του Κώστα Δουζίνα(*)

Μια εγγλέζικη διαφήμιση για αυτοκίνητα δείχνει μια μικροαστική οικογένεια να θαυμάζει το νέο μοντέλο που μόλις απόκτησε, ενώ οι γείτονες κρυφοκοιτούν γεμάτοι ζήλια πίσω από τη μάντρα του κήπου. Η φωνή που συνοδεύει λέει «Μη μείνετε πίσω από τους Σμιθ» – Σμιθ είναι το πιο συνηθισμένο αγγλικό επίθετο, κάτι σαν Παπαδόπουλος. Το υποκείμενο είναι δημιούργημα της επιθυμίας του άλλου (του γείτονα) και η επιθυμία μεσολαβείται από το αντικείμενο (το αυτοκίνητο). Οπως υποστηρίξαμε στο προηγούμενο, η επιθυμία και ο αγώνας για αναγνώριση παίζουν κεντρικό ρόλο στη σύσταση της ταυτότητας. Η ψυχανάλυση προσθέτει ότι η επιθυμία του άλλου, του άλλου ανθρώπου ή του «μεγάλου Αλλου», της «συμβολικής τάξης» της γλώσσας, του νόμου και των κοινωνικών θεσμών, είναι λειψή, συχνά λαθεμένη, ενώ η αναγνώριση που μας δίνουν αποτελεί συνήθως παραγνώριση. Μια βαθιά δυσαρμονία χαρακτηρίζει το υποκείμενο και προσδιορίζει τις σχέσεις με τους άλλους.
Έλλειψη, εικόνες και λέξεις
Η ψυχαναλυτική θεωρία εξηγεί λεπτομερώς τη διαδικασία σύστασης του εαυτού. Σύμφωνα με τον Ζακ Λακάν, τον μαθητή του Φρόιντ, το βρέφος διαχωρίζεται από τη μητέρα όχι στη γέννα, αλλά όταν αρχίζει να μιλάει, μπαίνοντας έτσι στη συμβολική τάξη. Η απόκτηση της ομιλίας και οι κοινωνικές εντολές και απαγορεύσεις –που αντιπροσωπεύονται από τον πατέρα– λειτουργούν σαν ένας τρίτος πόλος που παρεμβαίνει και διασπά την αρχική δυάδα μητέρας και βρέφους. Ο διαχωρισμός εγγράφει την απώλεια, την απουσία και την έλλειψη στην καρδιά του νεογέννητου. Η έλλειψη αυτή καλύπτεται εν μέρει με την ταύτιση του βρέφους με σημαίνοντα, με εικόνες και λέξεις.
Πρώτα εικόνες. Στο περίφημο «στάδιο του καθρέφτη», το βρέφος ηλικίας από έξι έως δεκαοκτώ μηνών βιώνει μια αίσθηση αγαλλίασης όταν αναγνωρίζει για πρώτη φορά την εικόνα του στον καθρέφτη ή στο βλέμμα της μητέρας. Η αντανάκλαση στον καθρέφτη κάνει το βρέφος να ταυτιστεί με ένα πλήρες και ολοκληρωμένο σώμα και με την αίσθηση ότι αποτελεί μια ανεξάρτητη και ακέραιη μονάδα. Ομως, η εικόνα της ολότητας διαφέρει από την εμπειρία των αισθήσεων: τα μέλη του βρέφους είναι ανυπάκουα, το σώμα του κομματιασμένο, αφοδεύει και ουρεί χωρίς έλεγχο, πεινάει και πονάει χωρίς αιτία. Η βιολογική εξήγηση είναι ότι οι ικανότητες αντίληψης και όρασης αναπτύσσονται πολύ πριν από τις κινητικές λειτουργίες και τον σωματικό συντονισμό.
Η πρώτη αίσθηση ταυτότητας είναι λοιπόν έξω από το εγώ, μια εικόνα του εγώ που φανερώνεται στα μάτια. Το εγώ δεν προηγείται αλλά ακολουθεί αυτή την εικόνα, δημιουργείται κατ’ εικόνα της εικόνας. Η αίσθηση ενότητας και μοναδικότητας που έχουμε είναι φαντασιακή με δύο έννοιες. Αποτελεί ψευδαίσθηση, οπτικό φαινόμενο και φανταστικό ομοίωμα. Το ασυντόνιστο σώμα προβάλλεται σε μια αξιαγάπητη οπτική εικόνα, αποτέλεσμα μιας μελλοντικά προσδοκώμενης ολότητας, η οποία κατασκευάζεται στη φαντασία. Ολη μας η ζωή ακολουθεί την ίδια λογική: η φαντασιακή τάξη μάς δημιουργεί ψεύτικες εικόνες επιτυχίας, ευτυχίας, πληρότητας που μας επιτρέπουν εντούτοις να επιβιώνουμε την ανθρώπινη μοίρα των καθημερινών ματαιώσεων και αποτυχιών. Οπως η επιθυμία περνάει από την αναγνώριση, το ερώτημα «τι θέλει ο άλλος για να με αγαπήσει» μας βασανίζει ακατάπαυστα, αλλά δεν βρίσκει απάντηση μεγαλώνοντας την εναγώνια αναζήτηση. Οσο περισσότερο κάποιος εμφανίζεται ασφαλής, σίγουρος, γεμάτος αλαζονεία, τόσο περισσότερο καταδιώκεται υπόγεια από αμφιβολίες και Ερινύες και προσπαθεί απελπισμένα να τις αποκρύψει.
Η οπτική διαδικασία αποξένωσης και φαντασίωσης ολοκληρώνεται με την είσοδο στη γλώσσα. Η γλώσσα δημιουργεί αυθαίρετες συνδέσεις ανάμεσα στα σημαίνοντα (τη λέξη «τραπέζι») και τα σημαινόμενα (την έννοια του τραπεζιού) και ανάμεσα στις λέξεις και τα πράγματα (το τραπέζι πάνω στο οποίο γράφω αυτή τη στιγμή). Η δύναμη του σημαίνοντος είναι και πάλι δημιουργική. Η σωματική μας ενότητα και χρονική συνέχεια οργανώνεται γύρω από το όνομα που μας έχει δοθεί, Φαίδρα, Αλεξάνδρα ή Κώστας, ή το «εσύ» που η μητέρα απευθύνει στο βρέφος. Το όνομα «Κώστας» μου δίνει ταυτότητα και συνέχεια στον χρόνο και κάνει τους άλλους να με αναγνωρίζουν. Αλλά το σημαίνον αυτό, οι δύο ασήμαντες συλλαβές «Κω» – «στας» δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τη συνείδηση και αίσθηση εαυτού. Το υποκείμενο αποκτά την ύπαρξή του μέσω της γλώσσας, όταν αποξενώνεται δηλαδή για δεύτερη φορά από τη σωματική και αισθητηριακή εμπειρία, στον ψυχρό κόσμο των σημείων. Η ταυτότητα και η σωματική ολότητα κατασκευάζονται με την εσωτερίκευση εξωτερικών εικόνων και λέξεων και την επαναλαμβανόμενη αναγνώριση των σημείων του εαυτού από τον άλλο.
Ο νόμος του πατέρα
Η διαδικασία διαχωρισμού και διαφοροποίησης του εαυτού από τη μητέρα ολοκληρώνεται με τον νόμο του πατέρα. Η διπλή οιδιπόδεια απαγόρευση της αιμομιξίας και της πατροκτονίας εμποδίζει το βρέφος να επιστρέψει στην πρωταρχική ενότητα με το μητρικό σώμα και οδηγεί το παιδί στην ταύτιση με τον πατέρα, δηλαδή με την κανονική κοινωνική τάξη με τις διαφοροποιήσεις και ιεραρχίες της. Για την ψυχανάλυση, επομένως, η ανθρωπότητα συγκροτείται μέσω της διαίρεσης και του διαχωρισμού: διαίρεση από το μητρικό σώμα, μέσω του οιδιπόδειου νόμου του πατέρα, από το ίδιο το σώμα μας μέσω της ναρκισσιστικής ταύτισης με την εικόνα, από τον άλλο άνθρωπο μέσω της αντικατάστασής μας από σημεία. Πρέπει να αποδεχτώ ότι είμαι αυτό που δεν είμαι, να μεταφέρω τη ναρκισσιστική αγάπη σε αγάπη για τον άλλο, πρέπει να πω με τον Ρεμπό «Je est un autre». Το εγώ είναι από την αρχή άλλο. Γεννιέται από τη συνάντησή του με τον μεγάλο Αλλο, το γλωσσικό-νομικό σύμπαν που διαχωρίζει και διαφοροποιεί εντάσσοντάς μας στις περίπλοκες κοινωνικές κατηγοριοποιήσεις, αφεντικά και εργάτες, ιδιοκτήτες και νοικάρηδες, καθηγητές και φοιτητές.
Ωστόσο, ένα υπόλοιπο της αρχικής ενότητας με το μητρικό σώμα επιβιώνει στην είσοδο στη συμβολική τάξη. Αυτό το υπόλοιπο, που ο Λακάν το ονομάζει Πραγματικό, φαλλό ή «μικρό αντικείμενο α», συμβολίζει την ακεραιότητα που χάσαμε χωρίς ποτέ να έχουμε και διακαώς επιθυμούμε. Μια ολότητα που είναι ταυτόχρονα αδύνατη (αφού ο εαυτός δημιουργείται μόνο μετά τον διαχωρισμό και δεν έχει πρόσβαση στην αρχική προ-γλωσσική ενότητα) και απαγορευμένη (μέσω της λειτουργίας των οιδιπόδειων απαγορεύσεων). Αυτό το υπόλειμμα του Πραγματικού μετά την απαγόρευσή του από το συμβολικό, είναι το βαθύτερο μυστικό μας, ο «πυρήνας» του υποκείμενου. Δημιουργεί μια ασταμάτητη πίεση επιστροφής στην αρχική δυαδική ενότητα (την «ορμή του θανάτου»), η οποία γεννάει μια τρομακτική όσο και πανίσχυρη απόλαυση, την jouissance. Το αντικείμενο της επιθυμίας μας – η πλήρωση του κενού της ύπαρξης – διαρκώς αναβάλλεται. Αλλά η ορμή του θανάτου έλκεται ακατάπαυστα από την έλλειψη και επιστρέφει στον σκοτεινό αυτό τόπο συνεχώς. Περιστρεφόμαστε στο χείλος της αβύσσου της επιθυμίας, τριγυρίζουμε ασταμάτητα στις αποτυχίες και τα συμπτώματά μας, σε ένα μοιραίο γαϊτανάκι που ταυτόχρονα μας απωθεί και μας έλκει, μας τραυματίζει και μας χαρίζει ενέργεια και δημιουργικότητα.
Οι οιδιπόδειες απαγορεύσεις προσπαθούν να μας προστατεύσουν από αυτή την αβυσσαλέα επιθυμία. Είναι προτιμότερο να ταυτιστούμε συμβολικά με τον κοινωνικό άλλο, που εμποδίζει την απόλαυση, παρά να παραδοθούμε στην άβυσσο του Πραγματικού. Κατασκευάζουμε λοιπόν φανταστικά σενάρια που μετατοπίζουν τη ριζική επιθυμία προς κανονικά αντικείμενα και απολαύσεις. Προσκολλώμεθα σε φετίχ, όπως το αυτοκίνητο του γείτονα, μια καλύτερη δουλειά, περισσότερα χρήματα ή κοινωνική αναγνώριση. Όμως, η απόκτηση της φαντασίωσης δεν ικανοποιεί την επιθυμία. Αυτή αμέσως μετατοπίζεται και προσκολλάται σε νέο αντικείμενο, σε ένα πιο γρήγορο αυτοκίνητο ή μια ακόμα προαγωγή ή ένα πιο κατάλληλο σύντροφο, επ’ άπειρον. Ο στόχος της επιθυμίας πάντοτε αναβάλλεται, γιατί η επιστροφή στο Πραγματικό είναι αδύνατη και απαγορευμένη.
Να δίνεις ό,τι δεν έχεις
Εδώ ακουμπάμε τη βάση του κοινωνικού δεσμού. Όταν διατυπώνουμε ένα αίτημα δεν ζητάμε απλώς από τον άλλο να ικανοποιήσει μια ανάγκη, αλλά και να μας προσφέρει ανεπιφύλακτα την αγάπη του. Κάθε φορά που η ανάγκη για ένα αντικείμενο μπαίνει στη γλώσσα και απευθύνεται στον άλλο –δηλαδή κάθε φορά που μιλάμε– ζητάμε αναγνώριση από τον άλλο και τη συμβολική τάξη. Ενα βρέφος που ζητάει το στήθος χρειάζεται τροφή, αλλά απαιτεί ταυτόχρονα την προσοχή και την αγάπη της μητέρας. Η επιθυμία είναι πάντοτε επιθυμία για τον άλλο και δηλώνει ακριβώς το πλεόνασμα της ζήτησης επί της ανάγκης. Μια μετανάστρια που υποστηρίζει ότι η μη πρόσληψή της σε μια δουλειά αποτελεί φυλετική διάκριση, προβάλλει δύο σχετικά ανεξάρτητες αξιώσεις: αναφέρεται πρώτα στην ανάγκη της για εργασία. Αλλά, ταυτόχρονα, η άδικη άρνηση εργασίας αμαυρώνει την ευρύτερη ταυτότητά της, με το εγγενές φυλετικό της στοιχείο. Κάθε πολιτική αξίωση και δικαίωμα συνδέει λοιπόν ένα μέρος του σώματος ή της προσωπικότητας με κάτι που υπερβαίνει την ανάγκη: την επιθυμία εκείνου που αρθρώνει το αίτημα να αναγνωριστεί και να αγαπηθεί ως πλήρες και ακέραιο άτομο, κάτι που δεν υπάρχει και δεν μπορεί να αποκτηθεί.
Κι αυτό γιατί ούτε ο μεγάλος Άλλος της συμβολικής τάξης (γλώσσα, νόμος, κράτος) ούτε το άλλο πρόσωπο μπορούν να ανταποκριθούν στο αίτημα απροϋπόθετης αναγνώρισης. Ο μεγάλος Άλλος είναι η αιτία και το σύμβολο της έλλειψης και δεν αποτελεί μια ενοποιημένη, ακέραιη και διάφανη τάξη. Τίποτε δεν μπορεί να κάνει το δίκαιο για παράδειγμα εσωτερικά συνεπές, συνεκτικό και ολοκληρωμένο παρά τους ισχυρισμούς της νομικής ιδεολογίας. Εξίσου, το άλλο πρόσωπο, του οποίου την αγάπη λαχταράμε, υπόκειται στον ίδιο με μας διαχωρισμό και έλλειψη. Ο άλλος δεν μπορεί να προσφέρει αυτό που μου λείπει, γιατί λείπει και από εκείνον.
Έχουμε λοιπόν δύο είδη επιθυμίας. Πρώτα την επιθυμία του άλλου, που συνήθως αστοχεί μια και ο άλλος δεν μπορεί να μας δώσει αυτό που ούτε εμείς ούτε αυτός έχει. Αναγκάζεται λοιπόν η επιθυμία να φτιάχνει φαντασιακές κατασκευές και να μετατοπίζεται κάθε φορά που ματαιώνονται. Η δεύτερη ριζική επιθυμία είναι το πλεόνασμα της ζήτησης επί της ανάγκης, το κομμάτι κάθε αιτήματος που δεν μπορεί να αναχθεί σε ανάγκη. Επειδή δεν μπορούμε και δεν πρέπει να πλησιάσουμε το πραγματικό αντικείμενο του πόθου, το εκτοπίζουμε συνεχώς σε ανεπαρκή αντικατάστατα. Το αντικείμενο του πόθου πάντοτε αναβάλλεται γιατί αναφέρεται στην επιθυμία να γίνουμε ξανά ολόκληροι, να αγαπηθούμε πλήρως από τον άλλο. Αγάπη εδώ σημαίνει να δώσουμε στον άλλο αυτό που δεν έχουμε. Αυτή η δεύτερη επιθυμία βρίσκεται πίσω από κάθε μεγάλη ριζική αλλαγή και ενώνει εαυτό και συλλογικότητες. Εδώ πιθανώς πρέπει να διερευνήσουμε το μέλλον του σοσιαλισμού και της νέας Ελλάδας.


(*) O Κώσταw Δουζίνας είναι καθηγητής της Νομικής, αντιπρύτανης και διευθυντής του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών Ερευνών στο Κολέγιο Μπίρκμπεκ του Πανεπιστημίου του Λονδίνου

Να προσέχεις το βλέμμα περισσότερο απ’ τα λόγια.

Μ. Βαμβουνάκη, Κυριακή απόγευμα στη Βιέννη (Εκδ. Ψυχογιός) – απόσπασμα

Να προσέχεις το βλέμμα περισσότερο απ’ τα λόγια...

Της θύμιζε κατά τις συνεδρίες τους εκείνο το ωραίο του Νίτσε: «Μ’ αρέσει εκείνος που η ψυχή του είναι πιο βαθιά απ’ την πληγή του».

Να δουλέψουμε με τις πληγές μας αλλά να μην τις γλείφουμε∙ κινδυνεύουμε να διαστρέψουμε τις ηδονές μας. Η ψυχή είναι πανίσχυρη. Μην κολλάς! Μην κολλάς ούτε στην ψυχανάλυση, προορίζεται μονάχα για τις πληγές, για την ψυχή σου θα προχωρήσεις πιο πέρα, στην πνευματική περιπέτεια.

Για να σου δώσω να καταλάβεις, είναι σαν να πηγαίνεις σε έναν ορθοπεδικό γιατί έσπασες το πόδι σου. Ο ορθοπεδικός θα σου γιατρέψει το κάταγμα, δε θα σου μάθει όμως ούτε να βαδίζεις, ούτε ποιο δρόμο θα περπατήσεις, ούτε πολύ περισσότερο τον προορισμό. Η ευθύνη σου είναι αμεταβίβαστη.

Αν κάτσεις εκεί να σου χαϊδεύουν, να σου κάνουν μασάζ στο σπασμένο πόδι σου, θα ατροφήσεις, θα μείνεις ακίνητη. Ο δρόμος είναι αποκλειστικά δικός σου. Πολύ δύσκολο αυτό αλλά τίποτα σαγηνευτικότερο. Ετοιμάσου να με εγκαταλείψεις πριν παραλύσεις στο ντιβάνι μου.

Να μην εμπιστεύεσαι με την πρώτη τα συναισθήματά σου, ούτε αγαπώ, ούτε δεν αγαπώ να λες εύκολα. Τα ένστικτα ξέρουν θαυμάσια να προσποιούνται πως είναι συναισθήματα ή να εκλογικεύουν την παρουσία τους με δήθεν πνευματικές ιδέες. Μην νομίζεις καν ότι συμπονάς τον άλλον όσο νομίζεις.

Πάρα πολλές φορές συμπονούμε από ταύτιση, όχι από ανθρωπιά. Παίρνουμε το δράμα του άλλου μέσα μας, φανταζόμαστε πως είμαστε εμείς που μας συμβαίνει και μ’ αυτή τη μετάθεση υποφέρουμε επειδή υποφέρουμε για μας. Συχνά δηλαδή η λύση για κάποιον είναι αυτολύπη.

Θέλω να πω δεν είναι ο άλλος το θέμα της στενοχώριας μας, αιτία είναι η ιδέα μας ότι ίσως συμβεί αυτό σε μας και προληπτικά το ζούμε. Πάλι ο εγωκεντρισμός κάνει παιχνίδι, πολύ δύσκολα συμπάσχουμε με τα παθήματα του όντως άλλου, πάρα πολύ δύσκολα τον καταλαβαίνουμε. Πώς να σου το πω;

Δε γίνομαι εγώ εσύ, κάνω εσένα εγώ… Εκείνο που έλεγαν οι αρχαίοι, πως «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος», στην πραγματικότητα των συναισθημάτων, εγώ σου λέω πως μέτρον πάντων: Εγώ. Ο πλησίον είναι τρομερά απόμακρη γη. Για να μη σου πω ανύπαρκτη…Η ουτοπία του άλλου! Μακάρι, και πιθανόν να υπερβάλλω.

Άλλο μετουσιώνω ένα πάθος μου, άλλο το εκλογικεύω. Η μετουσίωση είναι αγώνας και κάποτε υπέρβαση, η εκλογίκευση είνα πρόφαση εν αμαρτίαις. Μην κρίνεις από τις πράξεις αυτές καθαυτές, δεν εξηγούν πάντα την ουσία τους.

Να γυρεύεις την κρυμμένη πρόθεση, εκεί υπάρχει η εντιμότητα, η καθαρότητα ή όχι της καρδιάς. Ένας υπέρμετρα εγωιστής μπορεί να διαλέξει για επίδειξη το ρόλο αγίου. Να ζει με σκληρή άσκηση, να κινείται με εντυπωσιακή ευσέβεια, να μοιράζει περιουσίες στην ελεημοσύνη.

Όμως σκοπός του δεν είναι η συμπόνοια, είναι η προβολή, η επίδειξη, ένας αυτοθαυμασμός∙ ένας θρίαμβος στον δικό του κύκλο.

Να προσέχεις. Να προσέχεις το βλέμμα περισσότερο απ’ τα λόγια.

Tο παιδί που γεννά το γονιό του

 ‘Μαμά, μπαμπά, δε με κοιτάξατε και χάθηκα’, Αγγελική Μπολουδάκη, Εκδόσεις Αραξοβόλι


“Μια μέρα θα κάνω δικά μου παιδάκια και θα φτιάξω τότε για κείνα μια ζωή γιομάτη θέρμη, τρυφερότητα, περιποιήσεις και ευθυμία’. Δηλαδή, ό,τι είχα ονειρευτεί εγώ όταν ήμουν παιδί”.
Μαρί Καρντινάλ

Το παιδί φέρνει τους γονείς σε επαφή με τη δική τους παιδική ηλικία. Αν αυτά τα χρόνια ήταν γεμάτα από αγάπη, ενθάρρυνση, σεβασμό στην προσωπικότητά τους, είναι εύκολο να επικοινωνήσουν με το παιδί τους και να υποστηρίξουν τη μοναδικότητα της αλήθειας του. Εάν όμως η δική τους παιδική ηλικία χαρακτηριζόταν από συναισθηματικά ελλείμματα, χρειάζεται να θεραπεύσουν τα συναισθήματα που απορρέουν από αυτά, διαφορετικά θα προσκαλέσουν το παιδί τους να κυοφορήσει μια δική τους παιδική ηλικία, ελπίζοντας να ολοκληρωθούν.
Ένα παιδί προσαρμόζεται στις εικόνες που λαμβάνει από τους γονείς του, που είναι τα πιο σημαντικά πρόσωπα στη ζωή του. Είναι δεκτικό στα μηνύματα που του στέλνουν, ακόμα και αν αυτά τα μηνύματα αναστείλουν την εξέλιξή του. Η μοίρα του χαράζεται στις πρώτες περιόδους της ζωής του και απαιτείται πολλή προσπάθεια στη συνέχεια, για να γραφτεί ξανά ένα νέο πεπρωμένο.
Συχνά, οι γονείς κάνουν ένα λάθος: Δίνουν σε ένα μωρό ένα ρόλο. Ένα ρόλο που θα δώσει πνοή στα όνειρά τους, θα ικανοποιήσει επιθυμίες που άφησαν εκείνοι, και βέβαια οι προσταγές των γονέων θα γίνουν ακόμα πιο έντονες, όσο πιο βαθιά στο συρτάρι παραμένουν τα όνειρά τους. Έτσι, περιμένουν από το παιδί τους να γίνει ο εκφραστής αυτών των απωθημένων, χωρίς να αναλαμβάνουν να δώσουν διέξοδο στις επιθυμίες τους.
Όπως βέβαια μπορεί να νιώθουν βαθιά μέσα τους μια παλιά πληγή που αναβλύζει ακόμα και την έχει προκαλέσει ο δικός τους γονιός. Έτσι, αποτυπώνουν στο βρέφος τους τα χαρακτηριστικά του δικού τους γονιού και φέρονται στο παιδί τους σαν να είναι ένα άλλο πρόσωπο, προσδοκώντας να γιατρευτούν αυτές οι πληγές.
Το βρέφος προσφέρεται με το γελαστό του βλέμμα, το γεμάτο απορία, για εγγραφές, κάποιες από τις οποίες δεν έχουν καμιά σχέση με το ίδιο. Ενώ περιμένει από μας να το καθρεφτίσουμε, να αναγνωρίσουμε και να θαυμάσουμε τα δικά του χαρακτηριστικά για να αποκτήσει οντότητα, εμείς το κοιτάμε και του προσδίδουμε μέσα από το βλέμμα μας χαρακτηριστικά που δεν έχει, αλλά τα αφομοιώνει, επειδή εμείς είμαστε τα σημαντικά πρόσωπα στη ζωή του και η αξία του περνάει μέσα από εμάς.
Το μωρό μας, λοιπόν, γίνεται ένας πίνακας και εμείς αποτυπώνουμε πάνω του στοιχεία που μας θυμίζουν καθετί γνώριμο, το οποίο βιώσαμε με αρνητικό τρόπο κυρίως. Μας κρίνει, όπως η γιαγιά του, γίνεται επιθετικό, όπως ο παππούς του, είναι λυπημένο όπως εμάς. Οι ρόλοι περιμένουν, για να δοθούν. Και εκείνο γίνεται ο ηθοποιός ενός έργου, το οποίο σκηνοθετούμε εμείς. Αναπαριστά, αποτυπώνει και οργανώνει την προσωπικότητά του σύμφωνα με τα μηνύματα που του στέλνουν οι γονείς του.
Στην καλύτερη περίπτωση πρόκειται για ένα έργο, η εξέλιξη του οποίου βασίζεται στη μοναδική προσωπικότητα του παιδιού, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερά του ταλέντα, διανθισμένα από χαρακτηριστικά οικείων του προσώπων, όπου αισθάνεται ότι αγαπιέται από αυτά. Οι γονείς, που σέβονται το παιδί τους και το βοηθούν να υποστηρίξει τη μοναδικότητά του και να αυτονομηθεί, ενώ συνάμα δηλώνουν την παρουσία τους δίπλα του, ζυμώνουν με έντεχνο τρόπο αυτά τα υλικά, ώστε η μορφή που αναδύεται να χαρίζει αέρα στην αυθεντικότητά του.
Στη χειρότερη περίπτωση παρακολουθούμε ένα δράμα, όπου οι ρόλοι είναι προκαθορισμένοι από το παρελθόν. Το μωρό μπαίνει στην άκρη και αυτό που βλέπουμε σε εκείνο, δεν είναι παρά η αντανάκλαση κάποιου άλλου. Με αυτόν συνομιλούμε και το βρέφος υπακούει. Φοβόμαστε τη βία του ή την επιθετικότητά του. Μα ένα μωρό δεν μπορεί να γίνει εκφραστής βίας! Υπακούει σε αυτήν όμως, όταν του έχουμε δώσει αυτό το συγκεκριμένο ρόλο. Φοβόμαστε τη βία ενός δικού μας ανθρώπου που μας στιγμάτισε στο παρελθόν και κοιτάμε με φόβο το παιδί μας. Βλέπουμε στο παιδί μας τον επιθετικό πατέρα ή την επικριτική μητέρα και οργιζόμαστε ή νιώθουμε φόβο, με αποτέλεσμα να χάνουμε τον έλεγχο των συναισθημάτων μας και να μην μπορούμε να τα ενοποιήσουμε, για να μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε μαζί του.
Μέσα σε μια πλάνη προσπαθούμε να ξαναγράψουμε το «έργο» της ζωής μας, σε μια προσπάθεια να το ξορκίσουμε. Ελπίζουμε να γίνει το μωρό μας ο καλός μπαμπάς ή η μαμά που θα μας εκτιμήσει, τα πρόσωπα δηλαδή που αισθανθήκαμε πως χάσαμε την αγάπη τους, και προσδοκούμε πως στο μωρό μας θα αποκαταστήσουμε την απώλεια.
Το μωρό μας γίνεται ο εκφραστής των προσδοκιών μας να αλλάξει το σενάριο της ζωής μας. Και εκείνο μένει αβοήθητο, έρμαιο των προβολών που κάνουμε σε αυτό. Κι ως εκ θαύματος προσαρμόζεται, όχι στην επιθυμία μας να γίνει κάτι διαφορετικό από το παρελθόν μας, αλλά αφομοιώνει στοιχεία που του προσάπτουμε και προσαρμόζεται σε αυτό που φοβόμαστε. Δεν συμβαίνει εδώ κάτι μαγικό. Απλά συλλαμβάνει τη ματιά μας. Το φόβο μας. Και καταγράφει. Εγγράφει μέσα του τα στοιχεία που υποσυνείδητα του στέλνουμε. Κάθε μήνυμα που είναι χρωματισμένο με συναίσθημα γίνεται πρόσφορο υλικό για αυτό.
Το παιδί περιμένει από τον γονιό του να κατανοήσει τα συναισθήματά του. Ελπίζει πως ο γονιός του θα γίνει ένα δοχείο, που θα εμπεριέχει τα επώδυνα συναισθήματά του, για να μπορέσει και το ίδιο να τα διαχειριστεί. Όταν όμως το κοιτάμε με συναισθήματα που ξεχειλίζουν από τους δικούς μας γονείς, ζητάμε από εκείνο να εμπεριέχει τα συναισθήματά μας, εκείνα που έχουν μείνει απωθημένα, γεμάτα παράπονο στον ψυχισμό μας. Του αδειάζουμε τα συναισθήματά μας και λαμβάνει μηνύματα που, ενώ δεν μπορεί να τα αποκωδικοποιήσει, προσαρμόζεται σε αυτά και ανταποκρίνεται στην υπόγεια δράση τους.
Αντιλαμβάνεται διαισθητικά τον φόβο ή την αγωνία μας και προσαρμόζεται σε μια συμπεριφορά, προκειμένου να προκαλεί αυτά τα συναισθήματα. Ο φόβος γίνεται κομμάτι της ταυτότητάς του και η συμπεριφορά του προσδιορίζεται από αντιδράσεις που προκαλούν φόβο σε μας. Κάθε φορά που μας προκαλεί αγωνία, εμείς το προσέχουμε με διαφορετικό τρόπο από ότι συνήθως και το έντονο συναίσθημα γοητεύει τα παιδιά, ακόμα κι αν ο απόηχος του είναι δραματικός, ακόμα κι αν οι αποχρώσεις του είναι σταχτιές.
Υπακούει στο ρόλο που του ζητούν τα υποσυνείδητα μας αιτήματα και τον υιοθετεί, για να αποκτήσει μια ταυτότητα, ακόμα και αν δε ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία του. Το παιδί εξαρτάται από την αγάπη μας. Φοβάται μην την χάσει και αλωθεί. Επομένως, προσαρμόζει τη συμπεριφορά του στα συνειδητά ή υποσυνείδητα αιτήματά μας, ακόμα και αν αυτά διαστρεβλώνουν την ανάπτυξή του.
Ένας ρόλος αναδύεται και για μας, για να μας αποδείξει πως είμαστε μαριονέτες και θύματα του εαυτού μας. Στενοχωριόμαστε, γιατί αναβιώνουμε το παρελθόν, υποφέρουμε που κάποιος έχει πάρει το ρόλο του δυνάστη ή του θύματος, παρότι του τον έχουμε δώσει υποσυνείδητα εμείς. Στενοχωριόμαστε για όλα εκείνα που ανακαλεί στην μνήμη μας η συμπεριφορά του, ενώ στην πραγματικότητα εμείς τα έχουμε προκαλέσει.
Και το χειρότερο είναι, πως έχουμε δώσει ένα ρόλο στο παιδί μας, που δεν του ανήκει. Είναι φορές που το παιδί της φαντασίας μας έρχεται να πάρει τη θέση από το παιδί που κρατάμε στα χέρια μας. Λες και εκείνο που προσδοκούμε από το παιδί μας έχει περισσότερη δύναμη μέσα μας από την αγάπη για αυτό. Και το πραγματικό παιδί γλιστράει από τα χέρια μας.
Γιατί το κάνουμε; Γιατί στέλνουμε στο παιδί μας όλα αυτά τα μηνύματα; Προβάλλουμε γνώριμα χαρακτηριστικά σε εκείνο, γιατί μας είναι πιο εύκολο να συνομιλούμε με το οικείο, ακόμα κι αν αυτή η οικειότητα μάς έχει πληγώσει στο παρελθόν. Έτσι, κάθε φορά που συναντάμε στο βρέφος μια αντίδραση, του μεταφέρουμε συναισθήματα, από τα οποία κατακλυστήκαμε στο παρελθόν ερχόμενοι σε επαφή με την απόρριψη που εισπράξαμε από τους δικούς μας γονείς. Είτε την παραφράζουμε σαν βία από την πλευρά του και γινόμαστε επιθετικοί μαζί του είτε ταυτιζόμαστε μαζί του και το λυπόμαστε.
Μοιραία σαν να αναζητούμε τον εαυτό μας σε αυτό το μικρό όμοιο και προσπαθούμε να τον θεραπεύσουμε μέσω αυτού ή γυρεύουμε τα πρόσωπα του παρελθόντος μας και κάνουμε ένα διάλογο με αυτά μέσω του παιδιού μας. Και εκείνο γίνεται αποδέκτης των προβολών μας με ένα ψυχικό δέρμα
παράταιρο για την προσωπικότητά του και ένα εαυτό που δεν του ανήκει.
Είναι, λοιπόν, ένα μωρό που αγαπιέται για αυτό που είναι και επομένως βοηθιέται να πλάσει την προσωπικότητά του σύμφωνα με την αλήθεια του ή μήπως είναι όλα αυτά που εμείς προβάλλουμε σε αυτό;

20 πράγματα που θα ήθελα να μου είχαν πει για το πένθος

 της συγγραφέως Shannon Kaiser

Το πρόβλημα με τον θάνατο είναι ότι ανεξαρτήτως με το πόσο προετοιμασμένοι είμαστε, πάντα θα μας σοκάρει. Η διαδικασία του πένθους είναι ένας τρόπος να μάθουμε ποιοί είμαστε πραγματικά. Όσο πιο πολύ αγαπούσαμε κάποιον, τόσο πιο πολύ υποφέρουμε. Ο θάνατος, η τραγωδία και η απώλεια μας επιτρέπουν να κοιτάξουμε πιο βαθιά στην ψυχή μας και να δούμε τι αξίζει περισσότερο κι αυτό δεν είναι πάντα κακό.

Ακόμα κι έτσι, θα ήθελα κάποιος να μου έχει πει τι να περιμένω. Αλλά μέχρι να συμβεί σε μας του ίδιους, δεν μπορούμε να το καταλάβουμε. Μέσα από την καρδιά μου, γράφω αυτά που έμαθα εγώ και αφιερώνω αυτό το κείμενο σε όποιον νιώθει θλίψη ή βιώνει μια απώλεια, έναν χωρισμό, ένα διαζύγιο ή τον θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου.

1. Στην πραγματικότητα δεν ξεπερνάμε ποτέ μια απώλεια. Την αφομοιώνουμε, κι αυτή μας οδηγεί σε έναν τρόπο ζωής με πιο ουσιαστικές προτεραιότητες.

2. Θα ανακαλύψετε το βάθος της αγάπης που διαθέτετε, κάτι που ποτέ πριν δεν γνωρίζατε ότι υπήρχε.

3. Ποτέ να μην λυπάστε για τον τρόπο που αγαπήσατε. Η αγάπη πάντα έχει αξία.

4. Οι άνθρωποι μερικές φορές λένε πράγματα που μπορεί να σας φανούν ανόητα ή να σας πληγώσουν. Μην το πάρετε προσωπικά. Συνήθως απλώς προσπαθούν να βοηθήσουν.

5. Δεν υπάρχει πάντα μια κατάλληλη στιγμή ή κάποια αιτία. Μερικές φορές τα πράγματα απλώς συμβαίνουν.

6. Να ξέρετε ότι κάνατε ό,τι καλύτερο μπορούσατε τη στιγμή που έπρεπε. Συγχωρήστε τον εαυτό σας. Δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο που θα μπορούσατε να κάνετε ή να πείτε.

7. Είναι φυσιολογικό να νιώθετε θυμό. Αγκαλιάστε αυτό το συναίσθημα κι αφήστε το να λειτουργήσει μέσα σας.

8. Ένας θάνατος μπορεί να φέρει στην επιφάνεια τα καλύτερα στοιχεία σε μια οικογένεια, μπορεί όμως να βγάλει και τα χειρότερα. Να είστε προετοιμασμένοι για όλα.

9. Η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου μπορεί να σας κάνει να αναζητήσετε τον δικό σας σκοπό και τους στόχους σας κι αυτό είναι κάτι θετικό.

10. Θα βρείτε παρηγοριά στα πιο απρόσμενα μέρη.

11. Οι ξαφνικές συναισθηματικές εκρήξεις αποτελούν μέρος της όλης διαδικασίας. Αφήστε τον εαυτό σας να τις βιώσει.

12. Δεν υπάρχει φυσιολογική ή μη αντίδραση όταν πρόκειται για πένθος. Να είστε υπομονετικοί και ελαστικοί με τον εαυτό σας.

13. Οι άνθρωποι γύρω σας θα σας δείξουν ποιοί πραγματικά είναι. Στις δυσκολίες θα δείτε το πραγματικό τους πρόσωπο.

14. Ποτέ δεν θα γίνετε όπως ήσασταν παλιότερα.

15. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα που θα πρέπει να κρατήσει η θλίψη σας.

16. Η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου μας υπενθυμίζει αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία στη ζωή.

17. Μια μεγάλη απώλεια είναι μια ευκαιρία να πάψετε να σκέφτεστε το εγώ σας και να ζήσετε περισσότερο με το συναίσθημα.

18. Μην αποφεύγετε τον πόνο, διότι θα κάνετε τα πράγματα χειρότερα και θα παρατείνετε τη διαδικασία. Αφήστε τα συναισθήματά σας ελεύθερα.

19. Η ζωή σας ήταν πιο πλούσια και όμορφη χάρη στην αγάπη που είχατε.

20. Αυτό που νομίζετε ότι είναι το τέλος συχνά αποτελεί μια καινούρια αρχή.

Πώς να βοηθήσετε τα παιδιά σας να αντιμετωπίσουν την απόφαση για το διαζύγιο

 

Της Αγγελικής Μπολουδάκη

“Η πτωχή καρδούλα μου γεμάτη απορία, επειδή δεν γνωρίζει.” – Τ. Ουγκαρέττι

Το διαζύγιο είναι μια κατάσταση που προκαλεί δυσκολίες στα παιδιά, μόνο όταν οι γονείς δεν μπορούν να διαχειριστούν τη σύγκρουση μεταξύ τους και αυτή η σύγκρουση μεταφέρεται στα παιδιά τους, με τρόπο που τα πληγώνει. Ένα από τα λάθη, που κάνουν οι γονείς όταν χωρίζουν, είναι να μεταφέρουν στα παιδιά την εχθρότητα που νιώθουν ο ένας για τον άλλον. Έτσι όμως η συναισθηματική ζωή του παιδιού κλονίζεται, γιατί εξαιτίας της αδυναμίας των γονιών να διαχειριστούν τα συναισθήματα τους, χάνει την εμπιστοσύνη του προς αυτούς.
Τα σταθερά σημεία αναφοράς του αποτελούν δυο γονείς, οι οποίοι αντιμετωπίζουν τις αλλαγές που προκύπτουν στη ζωή τους με ώριμο τρόπο. Αν εκείνοι παραδίδονται για μεγάλο χρονικό διάστημα στο χάος που τους προκαλεί το κενό που βιώνουν, τότε ένα παρόμοιο χάος αιχμαλωτίζει το παιδί ακυρώνοντας τη συνέχεια της ύπαρξής του.
Αυτό που χρειάζεται, για να μπορέσει να διατηρήσει ενωμένη την ύπαρξή του, είναι να αισθανθεί, αλλά κυρίως να βιώσει, ότι οι γονείς του μπορεί να χωρίζουν σα ζευγάρι, αλλά σα γονείς θα είναι πάντα κοντά του με συνέπεια και σταθερότητα. Η ασφάλεια είναι ζωτική για ένα παιδί και ειδικά σε περιόδους μεγάλων αλλαγών, όπως είναι το διαζύγιο, η ασφάλεια είναι αυτό που περισσότερο έχει ανάγκη για να μπορέσει να κρατήσει ενωμένο τον εαυτό του, κάτι που θα τον προφυλάξει από οποιαδήποτε συναισθηματική δίνη, γιατί ο πυρήνας του, που τον αποτελούν τα δυο του σύμβολα, οι γονείς του, θα είναι συμπαγής.
Όταν οι γονείς είναι επιθετικοί ο ένας προς τον άλλον ή όταν ο ένας γονιός εκφράζεται επιθετικά για το άλλο μέλος, τότε και τα παιδιά έχουν μια δυσκολία να διαχειριστούν την επιθετικότητα τους. Η βία του ζευγαριού ξυπνά τη βία των παιδιών και μένουν αβοήθητα μπροστά σε αυτήν. Ξεσπούν στους άλλους ή στον γονέα που υφίσταται την επιθετικότητα ή στον εαυτό τους. Τα παιδιά φοβούνται πως η αλλαγή θα φέρει την απώλεια του ενός γονιού. Χρειάζεται να τα καθησυχάσουμε πως αυτό δεν θα συμβεί, πως τόσο ο γονιός που μένει μαζί του, όσο κι εκείνος που ζει σε άλλο σπίτι, θα έχει πάντα ένα χώρο στην καρδιά του για εκείνον.
Για το παιδί οι αλλαγές δεν είναι εύκολες. Θα πρέπει να εξηγηθεί ο λόγος που συμβαίνει η κάθε αλλαγή στη ζωή του με τρόπο που να το αφορά. Αν δηλαδή η απόφαση δεν είναι κοινή και ο ένας γονιός νιώθει εχθρικά για τον άλλον, ή αν ο ένας γονιός είναι πληγωμένος που η πορεία του γάμου του δεν εξελίχθηκε όπως είχε ονειρευτεί, αυτά τα συναισθήματα αφορούν στο γονιό και όχι το παιδί. Αυτό που το παιδί επιθυμεί να ακούσει είναι, πως μπορεί το ζευγάρι να μην παραμείνει μαζί, αλλά αυτή η αλλαγή στα συναισθήματα δεν θα συμβεί ποτέ μεταξύ ενός γονιού και του παιδιού του, γιατί αυτά τα συναισθήματα παραμένουν πάντα στην καρδιά του γονιού αμετάβλητα.
Χρειάζεται επίσης να τους εξηγήσουν πως η απόφαση για το διαζύγιο θα επικυρωθεί και με το νόμο, έτσι ώστε να γνωρίζουν ότι αυτή δεν θα αλλάξει, για να μην διατηρούν ψευδαισθήσεις. Να τους εξηγήσουν ότι σκέφτηκαν πολύ πριν πάρουν αυτήν την απόφαση, έτσι ώστε να γνωρίσουν ότι οι γονείς τους δεν φέρθηκαν επιπόλαια. Και βέβαια να τους το ανακοινώσουν όταν είναι πλέον σίγουροι για την απόφαση τους.
Εάν υπάρχουν συγκρούσεις στο ζευγάρι, αλλά η απόφαση δεν έχει ληφθεί ακόμα μεταξύ τους, μπορούν να του πουν ότι έχουν μεταξύ τους κάποιες διαφωνίες, αλλά σαν ενήλικες θα σκεφτούν τρόπους να τις αντιμετωπίσουν. Παρατηρούμε σε περιπτώσεις συγκρούσεων του ζευγαριού τα παιδιά να αναλαμβάνουν γονικό ρόλο προς τους γονείς τους, προκειμένου να αλλάξουν εκείνοι την απόφαση τους. Όταν όμως βεβαιωθεί πως οι γονείς του μπορούν να αναλάβουν με ευθύνη τα θέματά τους μεταξύ τους, τότε και εκείνα αποφεύγουν να μπουν στην παγίδα να υιοθετήσουν ένα παντοδύναμο ρόλο για τους γονείς τους.
Τα παιδιά αισθάνονται ανασφάλεια, φόβο, νιώθουν να κομματιάζεται η ψυχή τους όταν οι γονείς τους αισθάνονται κατακερματισμένοι και δεν μπορούν να πάρουν αποφάσεις, είτε για τη συνέχιση της σχέσης ή τη διάλυση της. Αισθάνονται ότι δεν μπορούν να βασιστούν σε ανθρώπους που αδυνατούν να πάρουν τα ηνία της ζωής τους, νιώθουν προδομένα και απογοητευμένα, γιατί οι γονείς είναι τα πρόσωπα που θαυμάζουν, αποτελούν τα ιδανικά τους. Εάν όμως φέρονται με τρόπο ανεύθυνο και επιπόλαιο, γίνονται αρνητικά πρότυπα για τα παιδιά τους.
Οι γονείς χρειάζεται να αντέξουν τα συναισθήματα λύπης και θυμού των παιδιών τους, γιατί είναι συναισθήματα που έχουν ανάγκη να εκφραστούν. Χρειάζεται να τα κατανοήσουν και να εξηγήσουν στα παιδιά τους ότι έχουν δίκιο να αισθάνονται έτσι, γιατί συνέβηκε κάτι που δεν το περίμεναν, ότι τους καταλαβαίνουν και ότι θα είναι κοντά τους σε κάθε συναισθηματική αλλαγή. Ο χωρισμός μεταξύ τους δεν σημαίνει ότι θα αποχωριστούν τα παιδιά τους, γιατί ένα ζευγάρι μπορεί να χωρίσει, αλλά οι γονείς δεν χωρίζουν από εκείνα και θα είναι πάντα κοντά τους, στις χαρές και στις λύπες τους.
Θα αφουγκραστούν τα συναισθήματά τους με ψύχραιμο τρόπο, με την έννοια πως δε θα ταυτιστούν με αυτά και, αν είναι θυμωμένοι ή λυπημένοι, δεν θα συμμαχήσουν με τα συναισθήματα του παιδιού, προκειμένου να δώσουν διέξοδο στα δικά τους, χρησιμοποιώντας έτσι το παιδί. Θα τον συναισθανθούν με τρόπο που το παιδί θα νιώσει πως οι γονείς του αποδέχονται τα συναισθήματά του, όποια κι αν είναι αυτά.
Όταν το παιδί γίνει υπερβολικό στις αντιδράσεις του, υποκινούμενο από ένα γονιό συνήθως, το βοηθάμε να καταλάβει πως, ενώ έχει το δικαίωμα να νιώθει όπως νιώθει, ο χρόνος θα το βεβαιώσει ότι αυτή η απόφαση σταδιακά θα αποφέρει οφέλη και στο παιδί, με την έννοια πως δεν θα υπάρχουν εντάσεις στο σπίτι ή δε θα ζει σε ένα περιβάλλον, όπου δυο άνθρωποι δεν θα νιώθουν θετικά συναισθήματα ο ένας για τον άλλον.
Πολλά παιδιά νομίζουν ότι ευθύνονται τα ίδια για το διαζύγιο. Νιώθουν ενοχές και κατηγορούν τον εαυτό τους για αυτό. Χρειάζεται να τα καθησυχάσουμε και με απλά λόγια να εξηγήσουμε τους λόγους που οι ενήλικες παίρνουν αυτή την απόφαση και δεν μπορούν να είναι μαζί. Και βέβαια να τα πείσουμε πως δεν φταίνε τα ίδια. Κάποια παιδιά λένε χαρακτηριστικά: «Ο μπαμπάς έφυγε από το σπίτι γιατί ήμουν άτακτος».
Χρειάζεται να του πούμε ότι για την εξέλιξη του γάμου και για τις αποφάσεις των ενηλίκων σχετικά με αυτόν ευθύνονται οι ίδιοι και το παιδί δεν έχει καμιά ανάμειξη σε αυτό. Απαλύνουμε τα συναισθήματα ενοχής του λέγοντάς του ότι ένα παιδί μόνο καλά μπορεί να φέρει στη σχέση δυο ανθρώπων και εξηγούμε το λόγο που μένει χωριστά ο ένας γονιός, χωρίς αυτός ο λόγος να είναι φορτισμένος με τα δραματικά συναισθήματα του γονιού.
Εδώ χρειάζεται να αναφερθεί ότι το παιδί ήταν επιθυμητό όταν γεννήθηκε, γιατί στο άκουσμα της λέξης διαζύγιο, φαντάζεται ότι είναι ένα παιδί που γεννήθηκε μέσα από μια σύγκρουση και ότι δεν είναι παιδί επιθυμίας. Χρειάζεται λοιπόν να ακούσει πως όταν παντρευτήκαν δεν έκαναν λάθος, γιατί αυτή η σχέση τούς έδωσε πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα στη ζωή τους και τους έκανε να νιώσουν ευτυχισμένο. Και βέβαια το μεγαλύτερο δώρο ήταν η γέννηση των παιδιών τους.

Άνοια και "αντιμετώπιση" της: Tο σκάνδαλο των ηλικιωμένων

Η βιομηχανία φαρμάκων μονοπωλεί τη θεραπεία της άνοιας, αν και οι θεραπευτικές αγωγές της είναι αναποτελεσματικές και κάποιες φορές θανάσιμες για τους ασθενείς – ενώ οι εναλλακτικές λύσεις που είναι πιο δραστικές αγνοούνται ή ακόμα καταστέλλονται
Η άνοια έχει περιγραφεί ως «το μακρύ αντίο» και είναι η ασθένεια που οι περισσότεροι από εμάς φοβούνται περισσότερο από όλες τις άλλες. Είναι ο γενικός όρος για μια σειρά ασθενειών, κυρίως του Αλτσχάιμερ, που επηρεάζουν τη μνήμη και την κατανόηση, και είναι η κύρια αιτία προβλημάτων στους ηλικιωμένους, πριν από τον καρκίνο, τις καρδιακές παθήσεις και τα εγκεφαλικά επεισόδια.
Γράφει ο Bryan Hubbard

Περίπου 24 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν σήμερα διαγνωστεί με άνοια και αυτοί οι αριθμοί αναμένεται να διπλασιαστούν στα επόμενα 20 χρόνια.
Μόλις διαγνωστεί, η πρόγνωση είναι ζοφερή: η άνοια, σε όλες τις μορφές της, είναι προοδευτική και ανίατη. Αλλά η αρχική διάγνωση δεν γίνεται πάντα σωστά, ειδικά στα αρχικά της στάδια, και οι γιατροί συχνά κάνουν λάθος. Σε μια μελέτη 2000 ατόμων, το ποσοστό αυτών που διαγνώστηκαν με άνοια κυμαινόταν από 3,1 τοις εκατό έως 29,1 τοις εκατό, ανάλογα με τα κριτήρια που χρησιμοποιούσε ο γιατρός. Όταν χρησιμοποιήθηκαν και τα έξι κριτήρια, μόλις 20 άτομα - ή το 1 τοις εκατό - είχαν διαγνωστεί σωστά. Αυτό δείχνει ότι στην άνοια και τη νόσο του Αλτσχάιμερ γίνεται μεγάλη υπερδιάγνωση στα πρώτα στάδια (N Engl J Med, 1997; 337: 1667-74).
Τα τυπικά συμπτώματα, όπως η απώλεια μνήμης, είναι επίσης αποτέλεσμα ενός λανθασμένου τρόπου ζωής που γίνεται πιο φανερός όσο μεγαλώνουμε, και τα προβλήματα μνήμης χειροτερεύουν από πολλές συνταγογραφήσεις και φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων και κάποιων για τη θεραπεία της άνοιας.
Η διάγνωση άνοιας μπορεί να οδηγήσει σε συνταγογράφηση ενός αναστολέα χοληνεστεράσης – το συνηθισμένο φάρμακο για τα πρώτα στάδια του Αλτσχάιμερ – που προκαλεί παρενέργειες οι οποίες μιμούνται τα συμπτώματα της άνοιας, κάτι το οποίο επιβεβαιώνει ότι η διάγνωση είναι, τελικά, λάθος.
Η φαρμακευτική προσέγγιση
Αν και η άνοια είναι “μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η κοινωνία”, σύμφωνα με τον Σερ Ian Carruthers, ανώτερο διευθυντή του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Βρετανίας (NHS), η θεραπεία είναι σχεδόν αποκλειστικά περιορισμένη σε φαρμακευτικά ναρκωτικά. Στην καλύτερη περίπτωση, τα φάρμακα λειτουργούν μόνο για μία μικρή χρονική περίοδο, και συνήθως μόνο όσο τα συμπτώματα της ασθένειας είναι ήπια. Τα αντιψυχωτικά – που δίνονται ως κατευναστικά στους περισσότερους ασθενείς με άνοια που βρίσκονται σε ιδρύματα – σκοτώνουν περίπου 1800 ασθενείς κάθε χρόνο μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, και βοηθούν μόνο το 20 τοις εκατό εκείνων που τα λαμβάνουν.
Αυτή η επικέντρωση σε μια αποτυχημένη ναρκωτική θεραπεία μπλοκάρει την υιοθέτηση ενός πλήθους εναλλακτικών θεραπειών, οι οποίες δείχνουν πιο υποσχόμενες από τα φάρμακα, σύμφωνα με τους ειδικούς. Σε αυτές τις εναλλακτικές θεραπείες περιλαμβάνονται: η Snoezelen, μια θεραπεία πολυαισθητηριακής διέγερσης, η γνωστική συμπεριφοριστική θεραπεία, η φωτοθεραπεία και η μουσικοθεραπεία.
Τα βότανα από την Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική έχουν δείξει επίσης ότι είναι τόσο αποτελεσματικά όσο και τα φάρμακα στην αντιμετώπιση της άνοιας, και ο βελονισμός και η αρωματοθεραπεία φαίνεται να ωφελούν τον ασθενή. Η διατροφική ιατρική έχει επιβραδύνει αποτελεσματικά – και σε κάποιες περιπτώσεις έχει αντιστρέψει – κάποιες περιπτώσεις άνοιας.
Τα περισσότερα εναλλακτικά φάρμακα φαίνονται πολλά υποσχόμενα, αλλά το πρόβλημα είναι πάντα το ίδιο: χρειάζεται περισσότερη έρευνα, και δεν διατίθεται ποτέ κάποια χρηματοδότηση για την πραγματοποίηση μεγάλων δοκιμών έτσι ώστε να ερευνηθεί ή να αποδειχθεί η αποτελεσματικότητά τους.
Κατανοώντας τα αίτια της άνοιας
Η ιατρική είναι αβέβαιη για τα αίτια της άνοιας, εκτός από το ότι φαίνεται να εμφανίζεται περισσότερο όταν γερνάμε.
Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι η πιο κοινή μορφή άνοιας, και είναι η ασθένεια που αλλάζει τη δομή του εγκεφάλου και σκοτώνει τα νευρικά κύτταρα. Αυτά τα κύτταρα εξαρτώνται από την ακετυλοχολίνη ως χημικό αγγελιοφόρο ή νευροδιαβιβαστή. Ένα ένζυμο που ονομάζεται ακετυλοχολινεστεράση, καταστρέφει τη χημική ουσία και, ως αποτέλεσμα, σταματά την επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων.
Αυτή η θεωρία υποστηρίζει την σχεδόν αποκλειστικά φαρμακευτική προσέγγιση της ασθένειας, με σκοπό την αντιστροφή των συμπτωμάτων.
Η αγγειακή άνοια είναι μία άλλη μορφή άνοιας που προκαλείται από εμφράξεις στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου και είναι επίσης γνωστή ως ‘πολυεμφρακτικού τύπου άνοια’. Η άνοια με σωμάτια του Lewy (Lewy bodies dementia) είναι ένας πιο σπάνιος τύπος άνοιας που χαρακτηρίζεται από τα σωμάτια Lewy, που προκαλούνται από μη φυσιολογική συγκέντρωση πρωτεΐνης στον εγκέφαλο.
Αλλά το τι πυροδοτεί αυτές τις διαδικασίες παραμένει άγνωστο. Νέα έρευνα υποστηρίζει ότι υπάρχει συσχετισμός με την κολπική μαρμαρυγή ή τις καρδιακές αρρυθμίες. Ερευνητές ανακάλυψαν ότι εκείνοι που πάσχουν από αυτές τις μορφές καρδιακής ασθένειας έχουν έως και 50 τοις εκατό μεγαλύτερη πιθανότητα να υποφέρουν από άνοια (J Am Geriatr Soc, 2011). Ένα άλλο πρόσφατο ερευνητικό πρόγραμμα έφτασε στο συμπέρασμα ότι το Αλτσχάιμερ ίσως είναι αποτέλεσμα αφθονίας αιμοφόρων αγγείων – το ακριβώς αντίθετο από την θεωρία της νέκρωσης των κυττάρων (PLoS ONE, 2011;6: e23789;doi: 10.1271/journal.pone.0023789).
Προγενέστερες έρευνες συμφωνούν ότι το χρόνιο στρες και η κατάθλιψη παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη άνοιας. Μία Ρωσική μελέτη υποστηρίζει ότι το χρόνιο στρες παίζει ζωτικό ρόλο ειδικά στην ανάπτυξη της νόσου του Αλτσχάιμερ (Vestn Ross Akad Med Neuk, 1999; 1: 39-46). Μια ανεξάρτητη μελέτη σε 823 ασθενείς ανακάλυψε ότι το 57 τοις εκατό εκείνων που έπασχαν από Αλτσχάιμερ και το 86 τοις εκατό εκείνων που έπασχαν από αγγειακή άνοια, έπασχαν επίσης από κατάθλιψη (Int J Geriatr Psychiatry, 2006; 21: 246-51).
To Αλουμίνιο στο νερό που πίνουμε έχει επίσης θεωρηθεί ύποπτο ως αιτία (Aging (Milano), 2001; 13:143-62).
To τυπικό προφίλ ενός ασθενή με άνοια είναι: συνήθως γυναίκα, ηλικίας 80 ετών ή μεγαλύτερη, χαμηλής μόρφωσης, καπνίστρια που κάνει συχνή χρήση φαρμάκων, που έχει υποστεί τραύμα στο κεφάλι, που έχει εκτεθεί σε τοξίνες στο εργασιακό περιβάλλον.
Θεραπεία SPECAL
H έρευνα του περιοδικού What Doctors Don’t Tell You έχει ανακαλύψει μια πρωτοποριακή αφάρμακη θεραπεία που ονομάζεται SPECAL ή Specialized Early Care for Alzheimer’s (Εξειδικευμένη πρώιμη Θεραπευτική Αγωγή για Αλστχάιμερ) που ίσως προσφέρει τη μεγαλύτερη ελπίδα για τον ασθενή με άνοια και την οικογένειά του. Στα 20 χρόνια που εφαρμόζεται, έχει ένα αποδεδειγμένο ιστορικό βοήθειας για χιλιάδες ασθενείς που υπέφεραν από άνοια και τους φροντιστές τους. Η Penny Garner, διευθύντρια του προγράμματος, λέει ότι η προσέγγιση του SPECAL σταματά μόνιμα την επιδείνωση της άνοιας και έχει ακόμη και συμπτώματα αντιστροφής της κατάστασης.
Το SPECAL που λειτουργεί ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός, είχε θετική αξιολόγηση από το Royal College of Nursing (Βασιλικό Κολέγιο Περίθαλψης) και ο επικεφαλής κλινικός ψυχολόγος Oliver James το υπερασπίστηκε στο ‘best seller’ βιβλίο του με τίτλο: Contented Dementia.
Μόλις λίγα χρόνια πριν, το κόμμα των Συντηρητικών ήταν ενθουσιώδες στην ιδέα να χρησιμοποιηθεί πιο ευρέως η θεραπεία στην αντιμετώπιση του Αλτσχάιμερ και σήμερα ο οργανισμός αγωνίζεται να επιβιώσει αναζητώντας χρηματοδότηση και δωρεές. Τα προβλήματά του φαίνεται να δυσκολεύουν από μία πολύ αρνητική αξιολόγηση από την Alzheimer’s Society (Εταιρία για το Αλτσχάιμερ), μία από τις φωνές με τη μεγαλύτερη επιρροή στις αποφάσεις που καθορίζουν την έρευνα για την άνοια και τη φροντίδα των ασθενών. Η εταιρεία έχει αναρτήσει μία ολοσέλιδη καταδίκη για το SPECAL στην ιστοσελίδα της, υπονοώντας ακόμα και ότι οι τεχνικές του αντιτίθενται στους ηθικούς κανόνες του νόμου του 2005 (Mental Capacity Act).
Είναι μια εκπληκτική μεταστροφή για μία εταιρεία που, το 1997, περίγραψε το SPECAL ως “μία πολύ εντυπωσιακή επίδειξη προσωποκεντρικής φροντίδας” και “μία μοναδική υπηρεσία με ένα υπόδειγμα έμφασης στην πολύ υψηλά εξατομικευμένη προσωποκεντρική φροντίδα” (John J, Pride L. SPECAL Project Care Service Review, Care Consortium. Alzheimer’s Disease Society, 1997). H συμπεριφορά της είναι ακόμα πιο ακατανόητη, καθώς το SPECAL ξεκίνησε υπό την προστασία της εταιρίας όταν η Garner, που ήταν τότε εθελόντρια, ξεκίνησε να παρουσιάζει κάποιες από τις τεχνικές σε ασθενείς με άνοια στο τοπικό νοσοκομείο της περιοχής της.
Τα φάρμακα για το Αλτσχάιμερ
Η ιατρική έχει δύο οικογένειες φαρμάκων για τη θεραπεία της νόσου του Αλτσχάιμερ, της κύριας αιτίας άνοιας.
Οι αναστολείς χοληνεστεράσης – π.χ. Aricept (Donepezil hydrochloride), Exelon (rivastigmine) και Reminyl (galantamine) – έχουν σχεδιαστεί για άτομα με ήπια ή μέτρια μορφή Αλτσχάιμερ, αλλά αυτά τα φάρμακα έχουν περιορισμένη επιτυχία στη βελτίωση του άγχους, του κίνητρου, της αυτοπεποίθησης, της μνήμης και της σκέψης. Σύμφωνα με μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Alzheimer’s Society, γύρω στο 40 τοις εκατό των ασθενών αντλούν κάποια οφέλη από τα φάρμακα, αν και η βελτίωση των συμπτωμάτων διαρκεί μόνο έως και ένα χρόνο το πολύ (www.alzheimers.org.uk). Τελικά, υποστηρίζουν οι επιστήμονες, οι αναστολείς χοληνεστεράσης επιτυγχάνουν μόνο ένα «μέτριο και προσωρινό όφελος» (Prescrire Int, 2011; 20: 95).
Νέα έρευνα υποστηρίζει ότι αυτά τα λιγοστά οφέλη συνδυάζονται με τεράστιους κινδύνους που προκαλούν οι αναστολείς χοληνεστεράσης. Βρετανοί ερευνητές από το πανεπιστήμιο της East Anglia ανακάλυψαν ότι τα αντιχοληνεργικά προκαλούν πρόωρο θάνατο στους ηλικιωμένους και ο κίνδυνος αυξάνεται από τον αριθμό των αντιχοληνεργικών που παίρνει ο ασθενής. Αν και τα φάρμακα του Αλτσχάιμερ έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά ως αναστολείς χοληνεστεράσης, πολλά άλλα φάρμακα – συμπεριλαμβανομένης και της κωδείνης – επίσης μοιράζονται τις ίδιες ιδιότητες (J Am Geriatr Soc, 2011; 59: 1477-83).
Ένας άλλος τύπος φαρμάκου για το Αλτσχάιμερ, ο ανταγωνιστής υποδοχέων NMDA (N-methyl-D-aspartate), επικεντρώνεται σε ένα διαφορετικό χημικό αγγελιοφόρο – την ουσία  glutamate. Όταν τα εγκεφαλικά κύτταρα καταστρέφονται, απελευθερώνονται τεράστιες ποσότητες glutamate και αυτή η ουσία με τη σειρά της προκαλεί επιπλέον βλάβη στον εγκέφαλο.
Το Ebixa (memantine) είναι ο πρώτος ανταγωνιστής υποδοχέων NMDA που εγκρίθηκε ως θεραπεία για Αλτσχάιμερ μέτριας ή σοβαρής μορφής. Αν και το Ebixa έχει θεωρηθεί ως η νέα ελπίδα για τους ασθενείς με Αλτσχάιμερ, η έρευνα δεν υποστηρίζει αυτή τη διαφήμιση. Σε μία μετα-ανάλυση τριών δοκιμών που έλεγξαν το φάρμακο σε ένα σύνολο 1128 ασθενών με ήπια έως και μέτρια μορφή Αλτσχάιμερ, οι ερευνητές βρήκαν ότι τα οφέλη για τη θεραπεία των ήπιων συμπτωμάτων δεν ήταν μεγαλύτερα από αυτά του εικονικού φαρμάκου (placebo), ενώ ήταν μόνο οριακά καλύτερα για κάποια σοβαρά συμπτώματα (Arch Neurol, 2011; 68: 991-8).
Η χημική προσέγγιση
Περίπου το 60 τοις εκατό των ηλικιωμένων που βρίσκονται σε ιδρύματα φροντίδας πάσχουν από άνοια και πολλοί από αυτούς παίρνουν κάποιο αντιψυχωσικό φάρμακο για να παραμένουν υπάκουοι. Έτσι, τα φάρμακα είναι προς όφελος όσων φροντίζουν τους ασθενείς και όχι για τη βελτίωση της υγείας των ίδιων των ασθενών.
Ο καθηγητής Suibe Banerjee, διευθυντής κλινικής του South London & Maudsley NHS Foundation Trust, συνέταξε μία τόσο επικριτική αναφορά για τις υπηρεσίες στο εθνικό σύστημα υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου που άλλαξε την πολιτική του: ως αποτέλεσμα, η χρήση αντιψυχωσικών θα περιορίζεται και πιθανόν να καταργηθεί σταδιακά στο Ηνωμένο Βασίλειο, μέσα στον επόμενο χρόνο. Από τον επόμενο Απρίλιο, οι γιατροί θα πρέπει να επανεξετάσουν όλες τις συνταγογραφήσεις αντιψυχωσικών φαρμάκων, ενώ τα νοσοκομεία και τα ιδρύματα φροντίδας θα πρέπει να επιδεικνύουν ότι εξετάζουν πάντα και εναλλακτικές λύσεις, αλλιώς θα επηρεάζεται η χρηματοδότησή τους.
Στην αναφορά του με τίτλο ‘Time for action: The use of antipsychotic medication for people with dementia’ (Ώρα για δράση: Η χρήση αντιψυχωσικών φαρμάκων για άτομα με άνοια), ο καθηγητής Banerjee υπολογίζει ότι σε περίπου 180.000 άτομα με άνοια στο Ηνωμένο Βασίλειο δίνονται αντιψυχωσικά φάρμακα, σκοτώνοντας περίπου 1620 ασθενείς κάθε χρόνο. Μόνο το 20 τοις εκατό αυτών των ανθρώπων έχουν κάποιο όφελος από αυτά τα φάρμακα.
Η επικέντρωση στη θεραπεία με ναρκωτικά φάρμακα σημαίνει ότι αγνοούνται οι εναλλακτικές θεραπείες που είναι πιο ωφέλιμες. ‘Υπάρχει ξεκάθαρο θέμα για ουσιαστική μείωση της χρήσης των αντιψυχωτικών σε συνδυασμό με την ευρεία υιοθέτηση εναλλακτικών παρεμβάσεων που ξέρουμε ότι μπορούν να βοηθήσουν στην αύξηση της ποιότητας της ζωής των ατόμων με άνοια και όσων τα φροντίζουν’, αναφέρει ο καθηγητής Banerjee.
Η μέθοδος SPECAL
‘Η θεραπεία SPECAL προσφέρει μοναδικά εργαλεία σε όσους φροντίζουν ασθενείς με άνοια, για να τους βοηθήσει να καταλάβουν την οπτική ενός ατόμου με άνοια. Ως αποτέλεσμα, ο ασθενείς σπάνια, αν όχι ποτέ, ταράζεται, αγχώνεται ή γίνεται βίαιος. Η έλλειψη στρες φαίνεται να μειώνει την εξέλιξη της ασθένειας’, αναφέρει η Garner.
Η θεραπεία SPECAL αναπτύχθηκε μέσα από την εμπειρία της Garner και τις παρατηρήσεις της, τα χρόνια που φρόντιζε τη μητέρα της, Dorothy, που υπέφερε από άνοια. H Garner παρουσίασε το ‘φωτογραφικό άλμπουμ’, την μοναδική αναλογία του τρόπου που λειτουργούμε όλοι και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.
‘Κάθε λεπτό’, λέει η Garner, ‘ο εγκέφαλός μας «φωτογραφίζει» τον κόσμο και τους ανθρώπους σε αυτόν. Η φωτογραφία έχει δύο πλαίσια: γεγονότα που σχετίζονται με τη φωτογραφία και που βοηθούν στην αντίληψή της, και συναισθήματα, η δική μας απόκριση στην εικόνα.
Τα πλαίσια επίσης έχουν ένα από τα τρία χρώματα: πράσινο, για μία φυσιολογική κατάσταση που δεν απαιτεί καμία δράση, κόκκινο, για εκείνη την κατάσταση που απαιτεί άμεση δράση και πορτοκαλί, όταν η δράση συνεχίζεται αλλά είναι λιγότερο πιεστική και ζωτικής σημασίας.
Αυτή η διαδικασία συμβαίνει αυτόματα και ασυναίσθητα, αλλά χωρίς αυτή δεν θα μπορούσαμε να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας. Το φωτογραφικό μας άλμπουμ είναι ανοιχτό στη σημερινή σελίδα – συνήθως χρειάζεται να κατανοήσουμε το εδώ και το τώρα – αλλά έχουμε επίσης αποθηκεύσει όλες τις παλιές εικόνες, αν και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να έχουμε πρόσβαση σε αυτές όσο μεγαλώνουμε.’
Ο εγκέφαλος στους ασθενείς που πάσχουν από άνοια δουλεύει ακριβώς με τον ίδιο τρόπο – εκτός από μια ζωτικής σημασίας διαφορά. Οι φωτογραφίες τους δεν έχουν πλαίσια γεγονότων, και έτσι δεν μπορούν να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους. Ωστόσο, οι παλαιότερες σελίδες του φωτογραφικού άλμπουμ που είχαν συγκεντρωθεί πριν η άνοια αρχίσει να επηρεάζει τον εγκέφαλό τους, είναι ακόμα εκεί και τη δεδομένη χρονική στιγμή μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτές. Αυτή η διαισθητική αντίληψη έχει επικυρωθεί από ερευνητές με τη χρήση τεχνικών απεικόνισης του εγκεφάλου, που ανακάλυψαν ότι η άνοια δεν επηρεάζει παλαιότερες μνήμες (Brain, 2005; 128: 2006-15).
Όταν στον ασθενή με άνοια τίθεται μία ερώτηση για κάτι που συμβαίνει στο παρόν, δεν μπορεί να καταλάβει τι συμβαίνει έτσι η φωτογραφία αλλάζει αμέσως σε κόκκινη – απαιτείται άμεση δράση, αλλά δεν είναι ικανός να δράσει γιατί δεν υπάρχουν συνοδευτικά γεγονότα. Ένα κόκκινο πλαίσιο χωρίς γεγονότα αφήνει τον ασθενή ταραγμένο, και ίσως τον κάνει επιθετικό καθώς δεν μπορεί να κάνει κανέναν άλλον να καταλάβει.
Έτσι, η θεραπεία SPECAL έχει τρεις χρυσούς κανόνες που πρέπει να ακολουθεί όποιος φροντίζει ασθενείς με άνοια:

1.    Μην κάνετε ερωτήσεις.

2.    Μάθετε από τον/την ασθενή, καθώς είναι ο ειδικός στο πρόβλημά του/της.

3.    Πάντα να συμφωνείτε με όλα όσα λέει, ποτέ μην τον/την διακόπτετε.

Στην ουσία, το άτομο με άνοια δεν μπορεί να λάβει νέες πληροφορίες, έτσι προσπαθεί να κατανοήσει τον κόσμο μέσα από παλαιές φωτογραφίες και παλιά πλαίσια γεγονότων για τη συγκεκριμένη εικόνα. Το άτομο με άνοια δεν ξεχνάει, απλά ποτέ δεν κατέγραψε την πληροφορία.
Ενώ ακολουθεί πάντα τους τρεις χρυσούς κανόνες, το άτομο που φροντίζει τον ασθενή με άνοια πρέπει επίσης να καθιερώσει ένα σύστημα όπου η παλαιές εικόνες θα χρησιμοποιούνται με αποτελεσματικότητα. Αυτό έχει τρεις πτυχές: εξακρίβωση του βασικού θέματος του ασθενή, ένας σημαντικός τομέας του παρελθόντος του όπως η εργασία του ή το κύριο ενδιαφέρον του, ένα θέμα υγείας, όπως μια παλαιότερη ασθένεια που θα επιτρέψει στον ασθενή να φροντίζεται τώρα, και εξηγήσεις που βοηθούν το άτομο με άνοια να κατανοεί το παρόν μέσα από φίλους και καταστάσεις του παρελθόντος.
Ακολουθώντας τους κανόνες και το σύστημα αυτό, η Garner υποστηρίζει ότι το άτομο με άνοια παραμένει σε μία καλή κατάσταση ευεξίας, για το υπόλοιπο της ζωής του.
Οι τεχνικές της SPECAL άρχισαν να χρησιμοποιούνται σε ένα τοπικό νοσοκομείο 11 κλινών στο Burford στην περιοχή της Οξφόρδης, το 1990 και το νοσοκομείο εξακολουθεί να είναι η βάση της οργάνωσης μέχρι και σήμερα. Από τότε, εκατοντάδες άτομα που έχουν στην φροντίδα τους ασθενείς με άνοια, έμαθαν πώς να αντιμετωπίζουν την άνοια των αγαπημένων τους προσώπων χρησιμοποιώντας τη μέθοδο, ενώ πολλοί επαγγελματίες εκπαιδεύτηκαν στις τεχνικές που με τη σειρά τους παρουσίασαν τα δικά τους ιδρύματα και νοσοκομεία.
Όπως ανέφεραν οι ερευνητές από το Royal College of Nursing κατά την εκτίμηση της μεθόδου: ‘Η προσέγγιση SPECAL έχει τη δυνατότητα να επιδρά θετικά στη φροντίδα της άνοιας σε ευρύτερη κλίμακα μέσω της αναπαραγωγής της μεθόδου’ (Aging Ment Health, 2001; 5: 63-72). H ερευνήτρια ψυχολόγος Margaret Godel δηλώνει ότι ‘η μέθοδος αυτή είναι μοναδική στο να προσφέρει μία προληπτική, περιεκτική βοήθεια’ (J Dementia Care, 2000; Sept/Oct:20-4).
O διάσημος κλινικός ψυχολόγος Oliver James, που αφιέρωσε το βιβλίο του Contented Dementia στη μέθοδο SPECAL, υποστηρίζει ότι είναι η μόνη θεραπεία που μπορεί “να προσφέρει διαρκή ευημερία (στον ασθενή με άνοια)”.
H μεγαλύτερη επίκριση για τη μέθοδο SPECAL έχει προέλθει από την Alzheimer’s Society (Εταιρία για το Αλτσχάιμερ), η οποία 14 χρόνια πριν την είχε επαινέσει. Μέχρι το 2004, φαινόταν ως μία από τις θεραπείες που υποστήριζε η εταιρία. Σήμερα, η στάση της είναι εντελώς διαφορετική, και υποστηρίζει ότι η προσέγγιση της θεραπείας αντιτίθεται στους ηθικούς κανόνες του νόμου του 2005 (Mental Capacity Act).
‘Η μέθοδος SPECAL υποστηρίζει ότι είναι αποδεκτό σε πολλές περιπτώσεις να λέμε ψέματα σε ασθενείς με άνοια και τους απομακρύνει από το να τους προσφέρει ένα αποτελεσματικό εύρος επιλογών. Εξαπατά τους ασθενείς’.
Σε απάντηση, το SPECAL λέει ότι οι μέθοδοί του επιτρέπουν στον ασθενή να διατηρεί την κατανόησή του υποστηρίζοντας την πραγματικότητά τους. Είναι επίσης μη αποδεκτό να περιμένουμε από το άτομο που υποφέρει από άνοια να συμβιβάζεται με μια πραγματικότητα την οποία δεν κατανοεί.
Η στάση της Alzheimer’s Society κάνει ζημιά στο SPECAL. Επηρεάζει τα Βρετανικά χρηματικά κονδύλια – πιθανόν επηρεάζοντας την κυβέρνηση – και δυσκολεύει την ανεύρεση χρηματοδοτήσεων και δωρεών ακόμα και για την κάλυψη των βασικών εξόδων του προγράμματος.
Η Garner και η μικρή της ομάδα στο SPECAL λέει ότι εκφράζουν ικανοποίηση για την πλήρη και μακροπρόθεσμη αξιολόγηση της θεραπείας, αλλά πάλι, έχουν ανάγκη από χρηματοδότηση για να μπορεί να υπάρχει. Υπολογίζει ότι η μη κερδοσκοπική οργάνωση που προωθεί το SPECAL μπορεί να επιβιώσει για τρία ακόμη χρόνια πριν στερέψει και η τελευταία χρηματοδότηση και αναγκαστούν να κλείσουν. (www.specal.co.uk)

Bryan Hubbard
Οι αφάρμακες εναλλακτικές προσεγγίσεις
Αν τα φάρμακα δεν έχουν αποτέλεσμα, τότε τι; Υπάρχει ένα τεράστιο εύρος αφάρμακων εναλλακτικών θεραπειών που φαίνεται ότι λειτουργούν καλύτερα, αν και τα στοιχεία συχνά βασίζονται σε μικρό αριθμό ασθενών. Δυστυχώς, για οποιαδήποτε αφάρμακη προσέγγιση είναι σχεδόν αδύνατο να συγκεντρωθούν χρηματοδοτήσεις για την πραγματοποίηση ερευνών μεγάλης κλίμακας.
- Αρωματοθεραπεία. Μία μελέτη έδειξε ότι αυτή η θεραπεία είχε σημαντικά ευεργετικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση της άνοιας σε ασθενείς με ταραχή και νευροψυχιατρικά συμπτώματα. (Cochrane Database Syst Rev, 2009; 3: CD003150).
- Γκίνγκο μπιλόμπα. Πρόκειται για ένα από τα βασικά βότανα της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής για την αντιμετώπιση της απώλειας μνήμης, της σύγχυσης και του άγχους. Έχει ερευνηθεί εκτενώς και, αν και κάποιες μελέτες βρήκαν ότι τα οφέλη του δεν είναι καλύτερα από ενός εικονικού φαρμάκου, μία ανακάλυψε σημαντικά οφέλη για τους ασθενείς με άνοια, στους οποίους βελτιώθηκε η νόηση και η διάθεση και μειώθηκε η κατάθλιψη (Cochrane Database Syst Rev, 2009; I: CD003120).
- Tζίνσενγκ. Είναι ένα από τα πιο γνωστά βότανα με τις μεγαλύτερες πωλήσεις παγκοσμίως και σχετίζεται με τη βελτίωση της νοητικής επίδοσης. Εννέα διπλές-τυφλές ελεγχόμενες δοκιμές βρήκαν ότι βελτιώνει την νοητική λειτουργία, τη συμπεριφορά και την ποιότητα ζωής των ασθενών σε κάποιες περιπτώσεις. (Cochrane Database Syst Rev, 2010; 12: CD007769).
- Βελονισμός. Ο βελονισμός – και ειδικά ο ηλεκτροβελονισμός – φαίνεται να έχει θετική επίδραση στη λειτουργία του εγκεφάλου που σχετίζεται με την άνοια. Μία μελέτη έδειξε πολύ θετικά αποτελέσματα – αλλά ήταν σε εργαστηριακά πειραματόζωα, έτσι τα αποτελέσματα ίσως να μην επαναλαμβάνονται σε ανθρώπους (Zhen Ci Yan Jiu, 2011; 36: 95-100).
- Βιταμίνες Β. Οι βιταμίνες Β1 (θειαμίνη), Β3 (νιασίνη) και Β12 είναι όλες ζωτικής σημασίας για την υγιή νοητική λειτουργία. Ο διατροφολόγος Dr Melvyn Werbach αναφέρει ότι η άνοια είναι μία κλασική περίπτωση έλλειψης νιασίνης, και έχει αντιστρέψει αποτελεσματικά κάποιες περιπτώσεις άνοιας όταν τα επίπεδα της νιασίνης επέστρεψαν στις φυσιολογικές τιμές. Όμοια, τα ένζυμα που εξαρτώνται από τη βιταμίνη Β1 και είναι σημαντικά για την εγκεφαλική λειτουργία είναι συχνά διαταραγμένα σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ, και παρατηρήθηκαν μικρές αλλά σημαντικές βελτιώσεις στην εγκεφαλική λειτουργία ασθενών στους οποίους δόθηκαν μόλις 3gr βιταμίνης Β1 καθημερινά (J Geriatr Psychiatry Neurol, 1993; 6: 222-9).
- Βιταμίνη Ε. Οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες – Α, C και Ε – είναι ισχυρά αποτρεπτικά της άνοιας, αλλά η βιταμίνη Ε συγκεκριμένα φαίνεται να καθυστερεί την εξέλιξη της νόσου του Αλτσχάιμερ. Ασθενείς στους οποίους δόθηκαν 2000IU βιταμίνης Ε κάθε μέρα καθυστέρησαν την εξέλιξη της ασθένειας και βελτίωσαν την καθημερινή τους εγκεφαλική λειτουργία (N. Engl J Med, 1997; 336: 1216-22).
- Snoezelen. Αυτή η πολυαισθητηριακή θεραπεία διεγείρει την όραση, την ακοή, την αφή, τη γεύση και την οσμή χρησιμοποιώντας οπτικές δράσεις, επιφάνειες αφής, μουσική και αιθέρια έλαια. Ξεκίνησε ως βοήθεια για να ξεπεραστούν οι μαθησιακές δυσκολίες, αλλά έχει πρόσφατα χρησιμοποιηθεί και για την αντιμετώπιση της άνοιας. Ερευνητές δυσκολεύτηκαν να καταλήξουν σε μια σαφή άποψη για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου, γιατί οι θεραπευτές χρησιμοποιούσαν μόνο μέρη και όχι όλο το σύστημα. Ωστόσο, δύο μελέτες έχουν δείξει ότι βοηθά στη βελτίωση πολλών προβλημάτων συμπεριφοράς που σχετίζονται με την άνοια, όπως η απάθεια, η ανησυχία, η διαταραγμένη συμπεριφορά και οι επαναλαμβανόμενες ενέργειες (Cochrane Database Syst Rev, 2002; 4: CD003152).
- Μουσικοθεραπεία. Μία ανασκόπηση από 33 μελέτες διάφορων αφάρμακων θεραπειών για την άνοια βρήκε ότι η θεραπεία με μουσική ήταν η πιο αποτελεσματική, τόσο για τους ασθενείς όσο και για τους φροντιστές τους. Το μασάζ, η θεραπεία με το άγγιγμα και η φυσική άσκηση ήταν εξίσου ευεργετικές (Int J Geriatr Psychiatry, 2010; 25: 756-63).
- Φωτοθεραπεία. Καναδοί ερευνητές ανακάλυψαν ότι η θεραπεία με φως φαίνεται πολλά υποσχόμενη, αν και δεν υπάρχουν αρκετές καλές μελέτες που να δίνουν μια σαφή άποψη (Cochrane Database Syst Rev, 2009; 4: CD003946).
- Μασάζ / Θεραπεία με άγγιγμα. Αυτή η μορφή θεραπείας προσφέρει μια γνήσια εναλλακτική στα φάρμακα για την άνοια. Εξουδετερώνει το άγχος, την ταραχώδη συμπεριφορά και την κατάθλιψη και ίσως ακόμα να επιβραδύνει την νοητική ύφεση (Cochrane Database Syst Rev, 2006; 4: CD004989).

Διαλογισμός: Η ψυχανάλυση του μέλλοντος

72

Πιστεύετε ότι μπορείτε να εκμεταλλευτείτε τις βαθύτερες δυνατότητες του νου σας…ο διαλογισμός λέει πως ναι! Εσείς;
Μας φέρνει σε επαφή με τις απεριόριστες ικανότητες που έχει ο νους όταν βρίσκεται σε ηρεμία και γαλήνη και όχι κάτω από την πίεση και τον αποπροσανατολισμό που δημιουργούν τα αρνητικά συναισθήματα.
Τα ψυχοσωματικά οφέλη αυτής της πανάρχαιας τεχνικής, που έχουν επιστημονικά τεκμηριωθεί μέσα στα τελευταία 50 χρόνια, καθιστούν αυτή τη μέθοδο ένα εξαιρετικό όπλο κατά του στρες και των ασθενειών που αυτό προκαλεί – και όχι μόνο.
Κάποιες εμπειρίες στη ζωή σου δεν τις ξεχνάς ποτέ. Όπως εκείνη την πρώτη φορά, 25 χρόνια πριν, που ανέβαινα ασθμαίνοντας κάποιο δρομάκι στο Λυκαβηττό για να προλάβω την παρθενική μου επαφή με το διαλογισμό σε ένα ισόγειο της οδού… δεν θυμάμαι. Επί της ουσίας δεν είχα ιδέα περί τίνος επρόκειτο.
Τυχαία ακούσματα από δω και από κει, σε συνδυασμό με οπτικά ερεθίσματα κουρεμένων γουλί και μειδιώντων από ευτυχία ρασοφόρων, που παρήλαυναν τα καλοκαίρια στα νησιά, με παρέπεμπαν σε μια κουλτούρα ξένη από τη δική μου και κυρίως σε μια θρησκεία, που εκείνη την εποχή για μένα αποτελούσε το όπιο του λαού σε οποιαδήποτε έκφανσή της.
Oι υπαρξιακές ανησυχίες, όμως, είναι ανθρώπινες και ανεξίθρησκες και έτσι με έσπρωξαν μέσα σε ένα δωμάτιο γεμάτο κουραμπιέδες, θυμιάματα με λιβάνια, κεριά, ένα μίζερο χαλί, μια κατανυκτική ησυχία που μου έσπαγε τα νεύρα και πολύχρωμα μαξιλάρια, σε ένα από τα οποία κάθισα περιμένοντας τον ινδό γκουρού να μας καθοδηγήσει.
O διαλογισμός άρχισε και ένας κατά τα άλλα συμπαθής, ισχνός γενειοφόρος με πορτοκαλί φορεσιά, που κράταγε ένα σακουλάκι στο χέρι του, κάθισε στο μεγαλύτερο μαξιλάρι και χτύπησε ένα καμπανάκι για να αρχίσουμε.
Πριν μπούμε σε βαθιά περισυλλογή, μας έδειξε το σακουλάκι και είπε ήρεμα και με πολύ χιούμορ πως είναι γεμάτο στραγάλια και πως όποιος δεν ησυχάζει κατά τη διάρκεια του διαλογισμού, θα του τα ρίχνει επάνω του. Όλοι έκλεισαν τα μάτια. Εγώ τα μισόκλεισα. Ήθελα να βλέπω τι γίνεται και τι κάνουν όλοι αυτοί οι αλαφροΐσκιωτοι γύρω μου! Μου ήταν αδιανόητο να κάθομαι σε ένα μαξιλάρι ακούνητη, αμίλητη και αγέλαστη.
Τα πόδια μου μούδιαζαν σιγά-σιγά, η πλάτη μου πόναγε, τα λιβάνια μού έφερναν ναυτία, η ανησυχία μου κορυφωνόταν με τα λεπτά που δεν περνούσαν, ενώ τα στραγάλια έρρεαν χωρίς σταματημό στο τυραννισμένο μου κορμί. Αυτή ήταν η πρώτη μου εμπειρία με το διαλογισμό!

Και τώρα ας σοβαρευτούμε..

O διαλογισμός δεν είναι μια εξωτερική τεχνική, κάτι σαν την εκμάθηση μιας γλώσσας ή των υπολογιστών, που επιβάλλουμε στον εαυτό μας. Επίσης, δεν είναι θρησκεία και μπορεί να εφαρμοστεί από όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως ηλικίας και πίστης.
O διαλογισμός είναι αίσθηση και επίγνωση. Η αίσθηση ότι ανακαλύπτετε ξανά κάτι που υπήρχε πάντα μέσα σας. Με απλά λόγια, είναι η εμπειρία των απεριόριστων δυνατοτήτων που έχει ο ανθρώπινος νους, όταν παύει να κυριαρχείται από τους καθημερινούς νοητικούς μηρυκασμούς, τα άγχη επιβίωσης, τις αγωνίες, τους φόβους, τις επιθυμίες, την απληστία, τη ζήλια και ένα πλήθος άλλων συναισθηματικών και νοητικών διαδικασιών που αποπροσανατολίζουν το μυαλό από την αληθινή του φύση, την ηρεμία και τη γαλήνη.
Όταν το μυαλό είναι γαλήνιο, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και το κυριότερο να ηρεμήσουμε και να ελέγξουμε τα συναισθήματά μας. Oι σκέψεις και τα συναισθήματα είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους. Όταν το μυαλό διαρκώς ανησυχεί για το μέλλον ή κουβαλάει δυσάρεστες μνήμες από το παρελθόν, τότε τα συναισθήματα που πυροδοτούνται είναι ο θυμός, ο φόβος, η απόρριψη, η απελπισία.
Με το διαλογισμό, τα συναισθήματα έρχονται σε ένα άλλο επίπεδο, όπου ο διαλογιζόμενος μπορεί να τα παρατηρεί αντικειμενικά χωρίς να χάνεται σε αυτά, μέσα από μια συνειδητή εσωτερική σιωπή που τον αποσπά από το Εγώ του. Έτσι, με τη συνεχή εξάσκηση, τα αρνητικά συναισθήματα δεν είναι πλέον ευπρόσδεκτα και οι εν δυνάμει ενοχλητικές σκέψεις περνούν μέσα από το μυαλό σαν μικρά σύννεφα που δεν σκιάζουν τη λαμπρότητα και την καθαρότητά του.

Μικρό ιστορικό
Όλες οι μεγάλες φιλοσοφικές παραδόσεις (ταοϊσμός, σουφισμός, ινδουισμός, ακόμα και οι Πυθαγόρειοι) συνδέονται με το διαλογισμό. O βουδισμός όμως είναι στενά συνδεδεμένος με το διαλογισμό, αφού ουσιαστικά πήρε μορφή στο πρόσωπο του Βούδα, ο οποίος στην ηλικία των 35 ετών κατόρθωσε να φτάσει στη νιρβάνα (απόλυτη ευτυχία), ενώ καθόταν για 49 ολόκληρες μέρες διαλογιζόμενος κάτω από ένα δέντρο στο Bodh Gaya της ανατολικής Ινδίας.
Από εκείνο το σημείο και μετά, ο διαλογισμός έγινε το βασικό πνευματικό μονοπάτι μέσα από το οποίο ο άνθρωπος βρίσκει αβίαστα την απόλυτη ισορροπία και τη δημιουργική επαφή με τον εαυτό του. Τα δύο βασικά είδη διαλογισμού είναι ο Samatha (ηρεμία) και ο Vipassana (ενόραση) και οι διαφορές τους βρίσκονται στο ότι στο Samatha η συγκέντρωση γίνεται μεν πάνω σε κάτι συγκεκριμένο, αλλά είναι απαραίτητο ο διαλογιζόμενος να διώχνει τις σκέψεις που του έρχονται στο μυαλό, για να μην τον αποσπούν.
Στο Vipassana βασική αρχή είναι η αυτοπαρατήρηση και η αποστασιοποίηση από σκέψεις και συναισθήματα που δεν τα αποφεύγει όμως ο διαλογιζόμενος, αλλά τα βιώνει την παρούσα στιγμή ψύχραιμα, χωρίς να τα αγνοεί ή να τα καταπιέζει.

O μηχανισμός του διαλογισμού
Κατά έναν παράδοξο τρόπο, η στενή παρατήρηση και επίγνωση των σκέψεων που έρχονται και φεύγουν σας οδηγεί στο να νιώθετε λιγότερο παγιδευμένοι μέσα σε αυτές. Παράλληλα, αποκτάτε μια βαθύτερη προσέγγιση των αντιδράσεών σας στο καθημερινό στρες και στις πιέσεις.
Παρατηρώντας τις σκέψεις και τα συναισθήματα ένα βήμα πίσω από αυτά, αντιλαμβάνεστε πιο καθαρά τι συμβαίνει στο μυαλό σας. Βλέπετε τις σκέψεις να έρχονται και να υποχωρούν, παρατηρείτε το περιεχόμενό τους, τα συναισθήματα που συνδέονται με αυτές και τις αντιδράσεις σας σε αυτές.
Το «κλειδί» για την επίγνωση δεν είναι το πού θα διαλέξετε να συγκεντρωθείτε, αλλά πόσο ποιοτική είναι η παρατήρηση και η επίγνωση. Μετατρέπεστε σε ένα σιωπηλό μάρτυρα, σε έναν απαθή παρατηρητή που σταματά να κρίνει, να διαχωρίζει και να κριτικάρει.
O σκοπός του διαλογισμού είναι να σας φέρει σε επαφή με τη ζωή και οτιδήποτε συμβαίνει στο σώμα και στο μυαλό σας, τη στιγμή ακριβώς που συμβαίνει. Αυτή η σιωπηρή αποδοχή δεν σημαίνει παθητικότητα ή παραίτηση. Αντίθετα, με το να δέχεστε όσα η κάθε στιγμή σάς προσφέρει, όσο οδυνηρά ή χαρούμενα και αν είναι, βιώνετε την πραγματικότητα ουσιαστικά και μπορείτε να ανταποκριθείτε σε οποιαδήποτε κατάσταση πιο αποτελεσματικά.
Όπως έλεγε ο Ζορμπάς: «Το να δέχεσαι τη ζωή σε κάνει να κυβερνάς τα πάνω και τα κάτω της με ευγένεια, αίσθηση του χιούμορ και ίσως κάποια κατανόηση του αθέατου κόσμου, κάτι που εμένα μΆ αρέσει να το λέω φρονιμάδα».

Τι λένε οι έρευνες
Τα εξαιρετικά οφέλη αυτής της πανάρχαιας τεχνικής διαχείρισης του νου και της ψυχής τεκμηριώθηκαν τα τελευταία 50 χρόνια στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Αμερικής και της Αγγλίας. Αυτό που μπορείτε να πετύχετε αρχικά με το διαλογισμό είναι η βελτίωση των διανοητικών ικανοτήτων σας.
Πιο αναλυτικά: Ανάπτυξη της συγκέντρωσης και νοημοσύνης, εστίαση της προσοχής, μαθησιακές ικανότητες και οραματισμό. Σε επίπεδο φυσιολογίας βελτιώνει τη φυσική κατάσταση, ενισχύει το ανοσοποιητικό, καθυστερεί το γήρας, περιορίζει τις λοιμώξεις και φλεγμονές, επιταχύνει την ανάρρωση, βελτιώνει τους βιολογικούς δείκτες (π.χ. χοληστερίνη), ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση, μειώνει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και, το κυριότερο, μειώνει σημαντικά το άγχος, που προκαλεί σωρεία ασθενειών.
Δρώντας σταδιακά σε ψυχικό επίπεδο, σας μαθαίνει να έχετε αυτοκυριαρχία, αυτοεκτίμηση, αυτοπεποίθηση, καλύτερη αντίληψη, δημιουργικότητα, έμπνευση και μεγαλύτερη κατανόηση και συμπόνια (όχι με την έννοια του οίκτου, αλλά ως οντολογική αρχή) για τους ανθρώπους γύρω σας.

Διαλογισμός για αρχάριους
● Η καλύτερη ώρα για να κάνετε διαλογισμό είναι πριν την ανατολή του ήλιου και στο ηλιοβασίλεμα. Μπορείτε όμως να διαλογιστείτε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, ακόμα και μέσα στο ασανσέρ, στο λεωφορείο, στο διάλειμμα της εργασίας σας ή όταν περιμένετε να πάρετε το παιδί σας από το σχολείο.
● Βρείτε έναν ήσυχο χώρο. Καθίστε κάτω, σε ένα μαξιλάρι, με τα πόδια οκλαδόν ή, αν δεν μπορείτε, καθίστε σε μια καρέκλα με ίσιο τον κορμό, με το κεφάλι και το λαιμό σε ευθεία γραμμή με τη σπονδυλική στήλη. Μη σφίγγετε το σώμα σας. Ξεκινήστε με 5 λεπτά, δύο φορές την ημέρα.
● Συγκεντρωθείτε και προσπαθήστε να αισθανθείτε το σώμα σας. Στρέψτε την προσοχή στην αναπνοή σας και ακολουθήστε τα κύματα της εισπνοής και εκπνοής, καθώς μπαινοβγαίνουν μέσα από τα ρουθούνια, καθώς φουσκώνουν και χαλαρώνουν την κοιλιά σας.
Όταν οι σκέψεις σάς αποσπάσουν, προσπαθήστε να επανασυνδεθείτε με την αναπνοή σας, χωρίς να αγωνιάτε για την παρουσία τους. Φερθείτε στο μυαλό σας με ευγένεια, σταθερότητα και αγάπη. Είναι σαν ένα μικρό κακομαθημένο παιδί. Πρέπει να μάθετε πότε να είστε αυστηροί και πότε να χαλαρώνετε μαζί του.
● Μην κοιμάστε. O ύπνος δεν είναι διαλογισμός. Είναι ξεκούραση. O διαλογισμός είναι εγρήγορση, παρατήρηση, συγκέντρωση.
● Διαλογιστείτε 2 ώρες μετά το φαγητό.
● Κατά τη διάρκεια του διαλογισμού, υιοθετήστε μια ορισμένη νοοτροπία: Μην κρίνετε, έχετε υπομονή, ανοίξτε το μυαλό σας, έχετε εμπιστοσύνη στη σοφία και στην καλοσύνη σας, μη σκέφτεστε τα αποτελέσματα, ζήστε τη στιγμή και, τέλος, αφήστε τα όλα πίσω σας και τα καλά και τα κακά. Μάθετε να βιώνετε συνειδητά κάθε λεπτό, όπως ακριβώς είναι.
Και μην ξεχνάτε… κανένα βιβλίο ή άρθρο δεν θα σας μάθει να διαλογίζεστε. Μόνο με τη συνεχή πρακτική θα βρείτε την άκρη στο λαβύρινθο του μυαλού και της ψυχής σας.

Το σώμα που αρρωσταίνει "βγαίνει από τη σιωπή"

ΡΕΝΑ ΚΟΜΝΗΝΟΥ

"Ο άνθρωπος αρρωσταίνει επειδή κρύβει από τον εαυτό του μια ιστορία η σημασία της οποίας του είναι αβάσταχτη. Η αρρώστια του είναι στο μεγαλύτερο μέρος της μια συμβολική απάντηση, μια ασυνείδητη απόπειρα να αλλάξει τη σημασία της ιστορίας ή τον επίλογό της, που είναι το ίδιο πράγμα" Chiozza 1986

Με άλλα λόγια, θα λέγαμε ότι η ανάγκη να αποκρυβεί η αδιαφορία, η σιωπή της φύσης απέναντι στο γεγονός που ονομάζουμε ζωή, οδήγησε στη γέννηση του επινοήματος πως η ζωή είναι θείο δώρο κι επομένως εμείς πρέπει να αποδεικνύουμε καθημερινά πως είμαστε αντάξιοί της.
Η αρρώστια είναι η είσοδος μέσα από την οποία μπαίνει ο θάνατος στη ζωή μας, ένα πρώιμο άνοιγμα περάσματος που δείχνει ωμά, όχι μόνον πόσο προσωρινή αλλά και πόσο άνευ σημασίας είναι η ύπαρξή μας στον κόσμο...Η αρρώστια είναι μια πρόκληση, η τελική δοκιμασία της πίστης των πιστών, αλλά κυρίως, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξιλέωση, δια της ποινής, από ένα αμάρτημα...
Στην πραγματικότητα, η αρρώστια δημιουργεί μιαν άβυσσο στη ροή των εννοιών της ύπαρξής μας, είναι ο άχρονος προθάλαμος της κόλασης, το μετέωρο παρόν μέσα στο οποίο γίνεται όλο και πιο πιεστική η αναζήτηση ενός νοήματος....
Η αρρώστια βιώνεται , τουλάχιστον στην αρχή, ως δίωξη. Νιώθουμε πως δεχόμαστε επίθεση, πως είμαστε θύματα μιας εισβολής που, έχοντας πλήξει το σώμα μας, μας έχει καταστήσει άχρηστους.
Η αρρώστια παίρνει τη μορφή του εχθρού που θέλει να μας εκτοπίσει στα όρια της ζωής και του θανάτου.
Ο άρρωστος είναι μετέωρος σε ένα χρόνο-μη-χρόνο και η ζωή του σμικρύνεται στη διάσταση ενός ανώμαλα μεγενθυμένου παρελθόντος, αποστερείται αδικαιολόγητα από το μέλλον της ύπαρξής του. Γίνεται κυνηγός αναμνήσεων, επιστρέφει στο παρελθόν, σαν εγκαταλειμμένος εραστής που κάνει μια απεγνωσμένη προσπάθεια να νιώσει ζωντανός ακόμη...
Όταν είμαστε άρρωστοι, είμαστε απόλυτα, απελπιστικά μόνοι. Ο άρρωστος προκαλεί τον φόβο και η ανθρώπινη κοινότητα αποφεύγει νάχει σχέσεις μαζί του...Εάν η φροντίδα των ασθενών ήταν φυσική παρόρμηση και όχι υποχρέωση, δεν θα είχε αναγορευτεί σε μέσο για την κατάκτηση της θείας χάριτος. Η αρρώστια γίνεται προειδοποίηση, κάνει συγκεκριμένο τον κίνδυνο που απειλεί τον καθένα μας...
Το σώμα που αρρωσταίνει "βγαίνει από τη σιωπή"...
Κάνει βίαια αισθητή την παρουσία του...Το σώμα που, ασκούσε επιμελώς τα καθήκοντά του, χωρίς να ζητά την προσοχή μας, τώρα κάνει έφοδο σαν πλήρωμα σε ανταρσία...Κάποια στιγμή το σώμα παύει να μας υπηρετεί διαψεύδοντας την μη ρεαλιστική απαίτηση του Εγώ να ορίζει ολόκληρη την προσωπικότητα....Ο τέλειος μηχανισμός παθαίνει εμπλοκή...
Η εξήγηση που ψάχνουμε ίσως βρίσκεται στο μήνυμα που κάθε αρρώστια κομίζει στο θύμα της.
Με κάποιο τρόπο ασφαλώς ασυνείδητο, το εν λόγω άτομο έχει επιλέξει να φέρει τον εχθρό μέσα του, αντί να τον αναζητήσει έξω από τον εαυτό του, όπως συνηθίζεται.
Το άρρωστο όργανο, ίσως για πρώτη φορά, μας φέρνει αντιμέτωπους με το πιο επικίνδυνο "διώκτη", ίσως τον "προπάτορα" των διωκτών: εκείνον που  φέρουμε μέσα μας.
Αλλά το σήμα συναγερμού, η αρρώστια, με το οποίο το σώμα μας προειδοποιεί, όχι μόνο δεν πρέπει και δεν μπορεί να αγνοηθεί, αλλά επείγει να ερευνηθεί σε βάθος σε όλα τα επίπεδα και με όλες τις συνέπειες.
Η αρρώστια δεν πρέπει επουδενί να εκλαμβάνεται ως αποκλειστικά και μόνο σωματικό πρόβλημα, γιατί μπορεί να είναι μια καλή ευκαιρία να φωτιστεί η περίπλοκη σχέση μας με το σώμα μας.
Με τον ίδιο τρόπο που ανακαλύπτουμε το σώμα μας όταν μας πονέσει, έτσι ανακαλύπτουμε και τη συνείδηση, όταν το υποσυνείδητο καταφεύγει σε παρόμοια ακραίες μεθόδους επικοινωνίας...
Με ψυχολογικούς όρους, η σωματοποίηση της αρρώστιας είναι συνέπεια απώλειας επαφής με την παθογενή σύγκρουση η οποία παρεμποδίστηκε να ανέβει στη συνείδηση..
Τι συνέβει στον άνθρωπο, ώστε να φτάσει στο σημείο να αρρωστήσει και ποιό σκοπό από ψυχολογική άποψη, εξυπηρετεί  αυτή η αρρώστια.
Το σώμα είναι ο κατάσκοπος της ψυχής, αλλά η γλώσσα του πρέπει να μετατραπεί, να ερμηνευτεί με όρους άλυτων ψυχικών συγκρούσεων, με τις οποίες δεν ήρθαμε ποτέ αντιμέτωποι.
Η ψυχοσωματική αρρώστια παρεμβαίνει όταν το ψυχολογικό μας επίπεδο, είτε δεν είναι επαρκώς εξελιγμένο, είτε δεν έχει τη δύναμη να εκφραστεί συμβολικά και επιτίθεται στο πιο ευαίσθητο σημείο μας, το σώμα. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, η αρρώστια είναι πάντοτε μία μομφή.
Είναι πλέον γνωστό ότι καταστάσεις κατάθλιψης πλήττουν το αμυντικό σύστημα και εκθέτουν το άτομο σε μολύνσεις από τις οποίες κανονικά είναι απρόσβλητο.
Τα άτομα που έχουν να φέρουν σε πέρας ένα σημαντικό έργο, συγκαταλέγονται μεταξύ αυτών, που δεν αρρωσταίνουν ποτέ, ακριβώς επειδή διαθέτουν ψυχολογική ιδιοσυστασία ικανή να αντισταθεί στην αρρώστια.

Ο άνθρωπος που δεν αρρωσταίνει, διαθέτει ένα πολύ εξελιγμένο ψυχολογικό επίπεδο, γιατί μπορεί και ερμηνεύει συμβολικά τις εσωτερικές καταστάσεις, χωρίς να παρεμβαίνει σ' αυτές εξωτερικά και να τις πραγματώνει "έμπρακτα".

Η χρησιμοποίηση της γλώσσας του σώματος σημαίνει ότι η ικανότητα του ατόμου να αντιμετωπίσει τις συγκρούσεις είναι σαφώς πρωτόγονη.
Και σ' αυτό το σημείο, η ασθένεια μας μέμφεται-αλλά συγχρόνως μας επιτρέπει να μεμφόμαστε τους άλλους. Αποτέλεσμα αυτού του πράγματος είναι επιθετικότητα προς τον εαυτό μας και προς τους άλλους. Ο άρρωστος γίνεται φορέας του συμπτώματος, αυτός που ασυνείδητα έχει επιφορτιστεί με την έκφραση αλλά και τη διαιώνιση της παθολογικής οικογενειακής ισορροπίας...

Σκλήρυνση κατά πλάκας και αντιστροφή της μέσω διατροφής

 

Από την Ελένη Παπακωνσταντίνου BA, CNP, RNCP
Εάν έχετε ένα αγαπημένο πρόσωπο με σκλήρυνση κατά πλάκας [1], (όπως κι εγώ), θα αγαπήσετε αυτή την δημοσίευση. Διαθέτει την εμπνευσμένη ιστορία της Δρ Τέρι Wahls [2],η οποία αντέστρεψε την σκλήρυνση κατά πλάκας μετά από επτά χρόνια επιδείνωσης απλώς αλλάζοντας τη διατροφή της. Αυτό το έκανε μέσα σε 8 μήνες και μετά πήγε για μια περιοδεία 18 μιλίων με το ποδήλατο.
Κανένα φάρμακο δεν είναι ποτέ σε θέση να διεκδικήσει τα ίδια αποτελέσματα.
Ερχόμενοι στην ιστορία της, στα τέλη του περασμένου έτους ήταν το καλύτερο χριστουγεννιάτικο δώρο που πήρε ποτέ.
Η Δρ Wahls είναι καθηγήτρια Παθολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα, όπου διδάσκει, και ειδικεύει στην κλινική τραυματολογία βλάβης του εγκεφάλου. Αυτή η συμβατική γιατρός είχε το θάρρος να κάνει το βήμα έξω από το ιατρικό κατεστημένο.
Αρχικά διαγνώστηκε με υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα σκλήρυνση κατά πλάκας, το 2000, ακολούθησε τη συμβατική διαδρομή και έπαιρνε φάρμακα χημειοθεραπείας και άλλα κατασταλτικά του ανοσοποιητικού, σε μια προσπάθεια να επιβραδύνει την ασθένεια.
Μέχρι το 2003, η Δρ Wahls είχε προχωρήσει στην «Δευτερογενή προϊούσα πολλαπλή σκλήρυνση» (η πιο προχωρημένη μορφή), και έπρεπε να αρχίσει να χρησιμοποιεί μια αναπηρική καρέκλα εξαιτίας της αδυναμίας στους ραχιαίους μυς της. Στην ΣΚΠ, το ανοσοποιητικό σύστημα ευαισθητοποιείται και επιτίθεται στις πρωτεϊνες στο έλυτρο της μυελίνης το οποίο προστατεύει τους νευρίτες του κεντρικού νευρικού συστήματος [3].
Όπως ο καθένας με μια εκφυλιστική ασθένεια , ήθελε να προλάβει την περαιτέρω επιδείνωση όσο το δυνατόν περισσότερο. Λόγω της ιατρικής της εκπαίδευσης, η Δρ Wahls ήξερε ότι η έρευνα σε ζωικά μοντέλα της νόσου είναι συνήθως 20 ή 30 χρόνια πιο μπροστά από την κλινική πρακτική.
Έμενε μέχρι αργά κάθε βράδυ για να ψάχνει και να αξιολογεί τις έρευνες και να αναλύει τα τελευταία άρθρα σχετικά με την σκλήρυνση κατά πλάκας.
Ήξερε ότι οι περισσότερες από τις μελέτες των δοκιμών φαρμάκων, θα χρειαστούν χρόνια για την έγκριση του FDA κι έτσι στράφηκε στην έρευνα σχετικά με τις βιταμίνες και τα συμπληρώματα τα οποία είναι σημαντικά για την υγεία των μιτοχονδρίων και του εγκεφάλου .
Συνέχισε την έρευνα αργά τις νύχτες, ανακάλυψε μελέτες που δείχνουν ότι με το πέρασμα του χρόνου, οι εγκέφαλοι των ανθρώπων με σκλήρυνση κατά πλάκας είχαν την τάση να συρρικνώνονται.
Αυτό μεγάλωσε την περιέργεια της και την οδήγησε να ερευνήσει και τις άλλες ασθένειες που έχουν παρόμοια συρρίκνωση του εγκεφάλου, δηλαδή τις ασθένειες του Huntington, τη νόσο του Πάρκινσον και του Αλτσχάιμερ.
Ένα πράγμα κοινό σε όλες αυτές τις εκφυλιστικές παθήσεις είναι η κακή λειτουργία των μιτοχόνδριων. Τα μιτοχόνδρια είναι κάτι σαν τις «μπαταρίες» των κυττάρων που διαχειρίζονται την παροχή ενέργειας στο κύτταρο. Εάν ξεχάσετε να τα θρέψετε , τα κύτταρά σας μαραίνονται και πεθαίνουν. Οι μύες συρρικνώνονται, ο όγκος του εγκεφάλου συρρικνώνεται και τα άλλα κύτταρα στο σώμα σας βρίσκονται επίσης σε κίνδυνο.

Βελτίωση , αλλά όχι αρκετή

Με την έρευνα που έκανε η Dr Wahls, ανακάλυψε ότι ιδίως τρεις θρεπτικές ουσίες, ήταν απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία των μιτοχονδρίων:
1) ωμέγα-3 λιπαρά οξέα – δηλαδή, από ψάρια ή λάδι κριλ
2) κρεατίνη (μια ένωση που ασχολείται με την παραγωγή ενέργειας στο σώμα) και
3) Το συνένζυμο Q10 – κατά προτίμηση στην «αναγώμενη» έκδοση του είναι , καλύτερα απορροφούμενο, γνωστό ως Ubiquinol που έχει 3 φορές μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δυνατότητα από ότι το κανονικό Co-Q10. Μετά τη λήψη αυτών των συμπληρωμάτων, η επιδείνωση της επιβραδύνθηκε κάπως, αλλά παρέμενε ακόμα ασθενής.

Η μεγάλη αλλαγή – Παίρνοντας τα θρεπτικά συστατικά από τα τρόφιμα

Το φθινόπωρο του 2007, η Wahls είχε μια σημαντική στιγμή επιφοίτησης. Αναρωτήθηκε τι θα συμβεί αν αλλάξει τη διατροφή της ώστε να έπαιρνε αυτά τα σημαντικά θρεπτικά συστατικά για τον εγκέφαλο όχι από τα συμπληρώματα, αλλά από τα τρόφιμα που έτρωγε. Για να ευδοκιμήσουν τα μιτοχόνδρια της για στη μέγιστη αποδοτικότητα τους χρειαζόταν βιταμίνες του συμπλέγματος Β, θείο και αντιοξειδωτικά. Η Δρ Wahls επίσης ήθελε να βάλει στην διατροφή της όλα τα τρόφιμα που βοηθούν στον σχηματισμό της μυελίνης – κυρίως Β1 (θειαμίνη), Β9 (φολικό οξύ) και Β12 (Κοβαλαμίνη), ιχθυέλαιο και ιώδιο.
Για την επίτευξη όλων αυτών, προσάρμοσε την διατροφή της σε μια δίαιτα με ένα πρότυπο του κυνηγού-τροφοσυλλέκτη, (βασικά τρώμε ό, τι έτρωγε ο άνθρωπος των σπηλαίων ) το οποίο περιλάμβανει ρίζες, σπόρους, ξηρούς καρπούς, λιπαρά ψάρια, κρέατα από φυτοφάγα , όργανα ζώων, και φυσικό ιώδιο από τα φυτά της θάλασσας.
Έτρωγε επίσης 9 κύπελλα μη-αμυλούχων λαχανικών και μούρα κάθε μέρα. (Για να είναι εύκολο να το θυμάστε.
Είναι 3 φλιτζάνια χόρτα, 3 φλιτζάνια λαχανικά που περιέχουν θείο, και 3 φλιτζάνια πολύχρωμα λαχανικά και μούρα).
Τα Θειούχα λαχανικά είναι το κατσαρό λάχανο, το μπρόκολο, το λάχανο, τα λαχανάκια Βρυξελλών, το κουνουπίδι, το σκόρδο, τα κρεμμύδια, το σχοινόπρασο, τα πράσα, τα μανιτάρια, τα σπαράγγια, κλπ.
Τα αμυλώδη λαχανικά όπως οι πατάτες ή τα δημητριακά όπως το ρύζι δεν τα έτρωγε εκτός αν είχε φάει πρώτα τα 9 κύπελλα από τα άλλα λαχανικά.
Συμβουλές για το “τρώγοντας με τον τρόπο με της Wahls” μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της:
http://www.terrywahls.com/eating-the-wahls-way?EID=18923451&CID=3395727
Μπορείτε επίσης να αγοράσετε το βιβλίο της Wahl,
Φροντίζοντας τα μιτοχόνδρια μου
και να διαβάσετε περισσότερα σχετικά με τις προτάσεις της ερευνάς της , τις συνταγές και το μενού της.
Δείτε επίσης και το βίντεό της στο TED

Ονόμασε αυτόν τον τρόπο της διατροφής «Εντατική Κατευθυνόμενη Διατροφή» και είναι εύκολο να καταλάβει κανείς το γιατί. Σύντομα διαπίστωσε ότι είχε περισσότερη ενέργεια και αισθανόταν καλύτερα. Μέσα σε 3 μήνες ήταν σε θέση να σηκωθεί από την αναπηρική καρέκλα περπατώντας στις αίθουσες κατά την εργασία της χρησιμοποιώντας ένα μόνο μπαστούνι .
Αργότερα, με την προσθήκη της άσκησης και άλλων θεραπειών η Δρ Wahls πήγε σταδιακά καλύτερα.

Γιατί σταυρανθή λαχανικά και θείο;

Το Θείο είναι υπεύθυνο για εκατοντάδες βιοχημικές αντιδράσεις στο ανθρώπινο σώμα. Μαζί με τα αντιοξειδωτικά, το θείο βοηθά τα μιτοχόνδρια να επιβιώσουν. Κατά βάρος, το θείο είναι ένα από τα πιο άφθονα μέταλλα στο σώμα – ο μέσος άνθρωπος έχει περίπου 140 γραμμάρια ανά πάσα στιγμή.
Τα Θειούχα λαχανικά επίσης βοηθάνε επειδή περιέχουν ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό την γλουταθειόνη – η οποία μπορεί να βοηθήσει να αποτραπεί η περαιτέρω ζημία στους νευροδιαβιβαστές.
Επιπλέον, το θείο χρειάζεται για τη σύνθεση της ταυρίνης, ένα αμινοξύ που απαιτείται για τη σωστή λειτουργία των μυών και του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Το Θείο υποβοηθάει επίσης τις μεθόδους αποτοξίνωσης των νεφρών και του ήπατος.

Τροφές που πρέπει να αποφεύγονται

Η τυπική δίαιτα ενός Βορειοαμερικάνου (@episthmi πλέον δεν διαφέρει από τον μεσο-έλληνα) είναι τόσο φτωχή σε θρεπτικά συστατικά που δεν έχει τα δομικά στοιχεία για τη διατροφή των μιτοχονδρίων ή για να κάνετε την επισκευή της μυελίνης.
Είναι πολύ σημαντικό να αφαιρέσετε από τη διατροφή όλα τα εξευγενισμένα ή προσυσκευασμένα τρόφιμα και ουσίες πλούσιες σε ωμέγα 6 λιπαρά.
Τα ωμέγα- 6 λιπαρά οξέα βρίσκονται στο κρέας των ζώων που τρέφονται με αραβόσιτο , αραβοσιτέλαιο, καρθαμέλαιο και φυτικά έλαια, σογιέλαιο, μαργαρίνες και τηγανισμένα τρόφιμα.
Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι κάποιος πρέπει να αφαιρέσει όλα τα λίπη και έλαια από την διατροφή. Ενθαρρύνονται τα «υγιή λίπη», όπως τα ιχθυέλαια, ο λιναρόσπορος, και τα σπορέλαια το έξτρα παρθένο λάδι καρύδας και το ελαιόλαδο.(@(episthmi Τα σπορέλαια ή το ελαιόλαδο πρέπει νάναι ΨΥΧΡΗΣ έκθλιψης και ΜΟΝΟ + βιολογικής καλλιέργειας).
Οτιδήποτε φλεγμονώδες και επεξεργασμένο πρέπει να αφαιρεθεί – έτσι όχι στην ζάχαρη, στο σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης, στην ασπαρτάμη, στα αλλεργιογόνα, τα γαλακτοκομικά, δημητριακά,και ορισμένα λαχανικά. Τα φιστίκια, τα φασόλια σόγιας , τα δημητριακά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα ή που έχουν υποστεί ζύμωση.
Τα φυστίκια και τα φασόλια σόγιας που είναι όσπρια και τα γαλακτοκομικά ωμά ή από ζύμωση περιέχουν καζεϊνη και πρέπει να αφαιρεθούν από τη δίαιτα.
Τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα δημητριακά και τα όσπρια εμπλέκονται σε αυτοάνοσες αντιδράσεις στα άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας, και πρέπει να αποφευχθούν ακόμη και σε μικρές ποσότητες. [4]
Μικρές ποσότητες από ωμό καρπό κακάου που περιέχει ισχυρά ανιοξειδωτικά και ακατέργαστο μέλι επιτρέπεται περιστασιακά.
Εκείνοι που δεν θα μπορεσουν να ακολουθήσουν μια δίαιτα χωρίς δημητριακά ενθαρρύνονται να δοκιμάσουν δίαιτα χωρίς γλουτένη πρώτα, αλλά τα γρήγορα αποτελέσματα αναμένονται, όταν οι κατευθυντήριες γραμμές ακολουθούνται αυστηρά.

ΣΚΠ και αυγά

Τα βιολογικά, ελευθέρας βοσκής, αυγά χωρίς αντιβιοτικά (αν βρεθούν), συνιστώνται, διότι περιέχουν χολίνη – που μαζί με την ινοσιτόλη – είναι ζωτικής σημασίας για την επισκευή του έλυτρου μυελίνης. Συνεργικά εργάζονται για να παράξουν φυσική λεκιθίνη στο σώμα.
Μαυτό τον τρόπο δεν χρειάζεται να βασίζεστε στη λεκιθίνη σόγιας.
(@episthmi σήμερα η λεκιθίνη σόγιας είναι 95% – 100% από Γ Τ σόγια)
Γενικώς, τα άτομα με αυτοάνοσες νόσους, πρέπει να μην τρώνε τα ασπράδια εξαιτίας μιας προβληματικής πρωτεϊνης στο ασπράδι που ονομάζεται «λυσοζύμη».
Συνήθως αυτή είναι ακίνδυνη, αλλά μπορεί να συνδεθεί με ορισμένες πρωτεΐνες που αναστέλλουν τη θρυψίνη, εμποδίζοντάς την να κάνει τη δουλειά της που είναι να αφομοιώνει τις πρωτεΐνες.
Μερικά από τα συστατικά της “λυσοζύμης” μπορεί να περάσουν μέσα από το έντερικό τοίχωμα και να επιδεινώσουν το κατεστραμμένο έντερο.
Η αβιδίνη, μία άλλη ουσία που βρίσκεται στα ασπράδια αυγών, μπλοκάρει μια από τις βιταμίνες Β που ονομάζεται Βιοτίνη, η οποία είναι υπεύθυνη για τη σύνθεση των λιπαρών οξέων και την ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα.
Ακόμα και όταν είναι καλά μαγειρεμένο το αυγό , η αβιδίνη συνεχίζει να αναστέλλει την απορρόφηση της Βιοτίνης κατά 30%.
Έτσι, πώς θα ξέρετε εάν είστε ευαίσθητοι στα ασπράδια αυγών;
Ένας τρόπος για να το μάθετε είναι να αποφύγετε τα αυγά για μια εβδομάδα και να τα προσθέστε μετά από μερικές εβδομάδες. Μπορούν να καταναλωθούν αν δεν υπάρξει αντίδραση σε αυτά.
Το ίδιο πράγμα μπορεί να δοκιμαστεί με τα στρυχνοειδή λαχανικά (ντομάτες, μελιτζάνες, πατάτες), το οποία μπορεί μερικές φορές να προκαλέσουν πόνο στις αρθρώσεις σε μερικούς ανθρώπους.
Αν διαπιστώσετε ότι δεν μπορείτε να πάρετε τη χολίνη σας από τους κρόκους αυγών,οι εναλλακτικές πηγές χολίνης είναι το βοδινό συκώτι (υψηλότερη πηγή), κοτόπουλο και γαλοπούλα, χτένια και γαρίδες, σολομός, λαχανίδες, σέσκουλο και κουνουπίδι. [5]
Θα βρείτε, επίσης, χολίνη στο σουσάμι και στο λιναρόσπορο.
Η Ινοσιτόλη βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στα όσπρια (τα όσπρια δεν επιτρέπονται σε αυτή τη δίαιτα), ωστόσο μπορείτε να πάρετε ινοσιτόλη σε μεγάλες ποσότητες από γκρέιπφρουτ, πορτοκάλια, μανταρίνια, πεπόνι, βατόμουρα, αγκινάρες, μπάμιες, ακτινίδια, και νεκταρίνια.
Πώς αλλιώς μπορεί να αποκαταστήσετε τη μυελίνη και να αποτρέψετε την καταστροφή της;
Η «Ισορροπημένη διατροφή» είναι το κλειδί. Το έλυτρο της μυελίνης αποτελείται από περίπου 75 τοις εκατό λίπος και χοληστερόλη και το υπόλοιπο είναι πρωτεΐνη [6].
Κρίταμα πλούσια και σε Ω3 εκτός απο ιώδιο.
Το πρώτο δομικό στοιχείο είναι Ωμέγα-3, το οποίο μπορείτε να πάρετε από αγνά έλαια των ψαριών, τα άγρια ​​ψάρια και κρέατα από ζωα που τρέφονται με χόρτο.
Οργανικα κρέατα – που οι παραδοσιακές κοινωνίες πάντα έτρωγαν- συνιστώνται μία φορά την εβδομάδα για να πάρετε φυσικά τη κοβαλαμίνη ή Β12.
(@episthmi είναι αυτά που η ΕΕ απαγόρευσε λόγω της “νόσου των τρελλών αγελάδων”).
Το βιολογικό συκώτι είναι ιδιαίτερα καλό για Β12. Το φυσικό ιώδιο από τα λαχανικά της θάλασσας, όχι μόνο βοηθά στην επισκευή της μυελίνης, αλλά βοηθά επίσης το συκώτι και τον εγκέφαλο να καθαρίσει τον υδράργυρο και τα άλλα βαρέα μέταλλα από το σώμα.
Η Βιταμίνη Β1 (θειαμίνη) βοηθάει για να πάρουν ενέργεια οι μύες, αλλά βοηθά επίσης στην επισκευή της μυελίνης. Τρώγοντας 3 φλιτζάνια χόρτα την ημέρα βοηθάτε στην παροχή βιταμινών στο σώμα του συμπλέγματος Β και φολλικό οξύ – βιταμίνες που βοηθούν τον εγκέφαλο από την συρρίκνωση.
(Πράγματι, πολλοί άνθρωποι που έχουν δοκιμάσει αυτή την διατροφή που χαρακτηρίζεται από καθαρό μυαλό και την απομάκρυνση του φαινομένου της «εγκεφαλικής θολούρας» που είχαν νωρίτερα).
Η Λεκιθίνη αποτελείται από φωσφορικό οξύ, χολίνη, λινολεϊκό οξύ, ινοσιτόλη και αρκετές βιταμίνες συμπλέγματος Β. Για να τη πάρετε από την τροφή, οι πηγές της είνα τα πορτοκάλια γκρέιπφρουτ,, μανταρίνια, σουσάμι και ηλιόσποροι.
Προσθέστε λίγο τριμμένο τζίντζερ για αντιοξειδωτικό και έχετε μια νόστιμη φρουτοσαλάτα.
Καθημερινά ζωμοί από κρέας και κόκκαλα (από ζωα χορτοφάγα), συνιστώνται επίσης.
Αργοβρασμένα οστά και κρέατα απελευθερώνουν μέταλλα, κολλαγόνο και γλυσίνη (ζελατίνη), τα οποία χρησιμοποιεί ο οργανισμός σας για να απορρίψει τα βαρέα μέταλλα,να επισκευάσει το κατεστραμμένο κολλαγόνο και βοηθούν στο σχηματισμό προστατευτικού φράγματος στην βλεννογόνο του εντέρου. Εχοντας καθημερινά ζωμούς είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να αποφευχθεί το σύνδρομο διαρροής του έντέρου, που θα μπορούσε να συμβάλλει στις αυτοάνοσες αντιδράσεις γενικά.
Τα αντιοξειδωτικά από τα μπαχαρικά, όπως ο κουρκουμάς (κιτρινόριζα) είναι μέρος της πληθώρας μελετών σε ανθρώπους και ζώα που δείχνουν ότι η κουρκουμίνη συστατικό του κουρκουμά βοηθά στην πρόληψη της οξειδωτικής βλάβης. [8]
Πόση κουρκουμίνη θα μπορούσε να λειτουργήσει για την πρόληψη της απομυελοποίησης παραμένει ασαφές, αλλά οι ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Vanderbilt πιστεύουν ότι μπορεί να διακόπτει την παραγωγή της IL-12, μιας πρωτεΐνης που παίζει βασικό ρόλο στην καταστροφή της μυελίνης των νευρικών ειδικού αντιγόνου Th1 κύτταρων , σηματοδοτώντας την ανάπτυξη, κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος τα οποία στη συνέχεια ξεκινούν μια επίθεση στο έλυτρο μυελίνης. [9]
Ένας άλλος τρόπος για την αποκατάσταση της χαμένης μυελίνης είναι να υποβάλουμε τους μύες στο «στρες» της καθημερινής άσκησης – περισσότερα για αυτό αργότερα.

Η χρήση των λιπών και ελαίων στη σκλήρυνση κατά πλάκας

Σε αντίθεση με άλλες δίαιτες ΣΚΠ που προτείνουν τη δραστική μείωση κορεσμένων λιπών, η Wahls λέει ότι τα υγιή λίπη – από το μουρουνέλαιο και το σολομό και έλαια από, καρύδια, σπόρους τσία,ghee βουτυρο από χορτοφάγα ζώα ελευθέρας βοσκής, , έξτρα παρθένο ελαιόλαδο και έλαια καρύδας και … ακόμη και λαρδί … είναι μια χαρά.
(@episthmi Αποφύγετε τις μαργαρίνες και οτιδήποτε έχει σχέση με υδρογωνομένα έλαια)
Το Ghee , ή εξευγενισμένο βούτυρο, από το οποίο έχουν αφαιρεθεί οι πρωτεΐνες του γάλακτος, έτσι στην ουσία έχει χαρακτηριστεί ως ‘ λίπος ‘και όχι ως γαλακτοκομικό.
Εδώ ένα βίντεο για το πώς παρασκευάζεται

Λάβετε υπόψη σας ότι χρειάζεστε ίχνη χαλκού για να ενεργοποιήσετε αυτά τα υγιή λίπη, έτσι ώστε να μπορούν να πάνε να εργαστούν για την επισκευή της μυελίνης.Στις πηγές χαλκού περιλαμβάνονται η ρίγανη και το θυμάρι, οι σπόροι κολοκύθας και το σουσάμι.
Το μουρουνέλαιο έχει υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη D .
μια βιταμίνη λιποδιαλυτή η οποία διαδραματίζει έναν κρίσιμο ρόλο, όχι μόνο στην πρόληψη, αλλά και στη θεραπεία της απομυελίνωσης σε ασθενείς με ΣΚΠ.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Journal of the American Medical Association το 2006 διαπίστωσε ότι η βιταμίνη D μείωσε σημαντικά τον κίνδυνο της απομυελίνωσης.
Πόσο βιταμίνης D3; Η Wahls πιστεύει ότι η βιταμίνη D πρέπει να είναι πάνω από 50 ng / ml, αλλά κάτω από 100 ng / ml για να ληφθούν τα καλύτερα οφέλη – μειωμένος κινδύνος για αυτοάνοση ασθένεια, καρκίνος, καρδιαγγειακές ασθένειες και υψηλή αρτηριακή πίεση.
Πώς μπορείτε να γνωρίζετε πόσο θα πρέπει να πάρετε;
Κάντε ένα τεστ βιταμίνης D κάθε 1 με 3 μήνες και παίρνετε 4.000 IU βιταμίνης D3 ημερησίως ή περισσότερο, αν χρειαστεί.
Σε επίπεδα πάνω από 150 ng/ml, υπάρχει ένας αυξημένος κίνδυνος υπερβολικής ασβεστίου στο αίμα, παραισθήσεις, ψύχωση, και βλάβη στα νεφρά.
Είναι ενδιαφέρον ότι η συγκέντρωση του ωμέγα-9 ελαϊκού οξέος (ένα είδος υγιούς μονοακόρεστου ελαίου που βρίσκεται στο ελαιόλαδο και στο αβοκάντο), είναι χαμηλότερο στη μυελίνη των ατόμων με ΣΚΠ. Το ελαϊκό οξύ προωθεί την παραγωγή των αντιοξειδωτικών στο σώμα και επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου της καρδιάς. Το ελαϊκό οξύ χρησιμοποιείται επίσης για τη διαμόρφωση του `ελαίου του Lorenzo’ s ‘ το οποίο βοηθά τους ασθενείς με αδρενολευκοδυστροφία – άλλη μία απομυελινωτική νόσο.

Δημιουργία νέων νευρώνων και συνάψεων και περισσότερη Ενέργεια

Με την καλή λειτουργία των μιτοχόνδριων , η Δρ Wahls ήλπίζε ότι το σώμα της θα πάρει τη μέγιστη ενέργεια από τη γλυκόζη, που αποτελεί βασικό παράγοντα για τη μείωση ή την εξάλειψη της κόπωσης τόσο κοινή στη σκλήρυνση κατά πλάκας.
Με περισσότερη ενέργεια θα μπορούσε να ασκηθεί και να κάνει περισσότερα.
Η υψηλή σε αντιοξειδωτικά δίαιτα της Wahl δεν θα αυξήσει μόνο την προστασία των νευρώνων, αλλά αυξάνει την παραγωγή των νευροτροφικών παραγόντων. – μια οικογένεια πρωτεϊνών που είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη και την ωρίμανση των νέων νευρώνων και συνάψεων [7]

Η συνεργιστική προσέγγιση: Χτυπώντας την ΣΚΠ με πολλά πράγματα ταυτόχρονα

Καθιερώνοτας την εντατική καθημερινή διατροφή της , η Δρ Wahls συνέχισε να ερευνά τα συμπληρώματα που μπορεί να βοηθήσουν και να θρέψουν τα μιτοχόνδρια.
Τα συμπληρώματα, επισημαίνει, μπορεί να είναι χρήσιμα, σε θρεπτικά συστατικά αλλά η διατροφή πρέπει πάντα να είναι σε πρώτη βάση. Υπάρχει σοφία σε αυτό – τα λαμπρά χρωματισμένα λαχανικά και τα μούρα μπορεί να περιέχουν ευεργετικές συμπαράγοντες ενώσεις που δεν περιλαμβάνονται στα συμπληρώματα που οι επιστήμονες μπορεί να μην έχουν ανακαλύψει ακόμα ή να αναφερθούν σε αυτά μετά από χρόνια, ακόμα κι αν τα ψάχνουν για καιρό.
Σήμερα η Δρ Wahls χρησιμοποιεί
200 mg του συμπλέγματος Β,
200 mg συνένζυμο Q 10,
1 g του άλφα λιποϊκού οξέος,
600 mg ακετυλο L Καρνιτίνης,
120 mg του Τζινγκο μπιλόμπα,
2 g Ν Aκετυλο Κυστεΐνης,
2 γρ Ταυρίνης,
2 γρ της γλουταθειόνης,
200 mg ρεσβερατρόλης, και αρκετό οροτικό λίθιο για να δώσει
13 mg στοιχειακού λιθίου, σε καθημερινή βάση.

Βάζοντας τα όλα μαζί

Μέχρι το Δεκέμβριο του 2007, είχε συνδυάσει την εντατική κατευθυνόμενη διατροφή με ένα πρόγραμμα προοδευτικής άσκησης, ηλεκτρο-διέγερσης των μυών [10], και καθημερινής άσκησης.
Η καθημερινή άσκηση, ακόμη και για εκείνους που δεν μπορούν να περπατήσουν, είναι εξαιρετική, διότι οποιαδήποτε «πίεση» στο μυες προκαλεί τον οργανισμό να παράγει νέα μυελίνη και βοηθάει στην ανάπτυξη νέων νευρολογικών μονοπατιών. Η άσκηση οδηγεί επίσης σε μειωμένη παραγωγή των φλεγμονωδών πρωτεϊνών.
Διάφορα πειράματα σε ζώα έχουν δείξει ότι η άσκηση αυξάνει τις «νευροτροφίνες» , μία οικογένεια πρωτεϊνών που επάγουν την επιβίωση, την ανάπτυξη και τη λειτουργία των νευρώνων.
Τα αποτελέσματα εξέπληξαν το γιατρό της, την οικογένειά της, ακόμη και τον ίδιο τον εαυτό της.
Μέσα σε ένα χρόνο, ήταν σε θέση να περπατήσει μέσα στο νοσοκομείο χωρίς μπαστούνι και ακόμα να ολοκληρώσει μια περιοδεία18-μιλίων με ποδήλατο. Αντί να εξαρτάται από τους άλλους, η Wahls ανέκτησε την ικανότητα να πηγαίνει στην εργασία της με το ποδήλατο , και να κάνει γύρους περπατώντας, χωρίς την ανάγκη του μπαστουνιού ή της αναπηρικής καρέκλας.

Πετώντας την αναπηρική καρέκλα και βοηθώντας τους άλλους

Ευγνώμων που είχε ξαναβρεί την ενέργεια της πίσω, η Δρ Wahls πέρασε τα τελευταία τρία χρόνια στην έρευνα, σε διαλέξεις και μιλώντας για το ταξίδι της προς την ευεξία και μοιράζοντας τις εμπειρίες της με τους άλλους στο πως μπορούν να βοηθήσουν τους εαυτούς τους με την εντατική κατευθυνόμενη διατροφή.
Η Δρ Wahls τώρα έχει αρκετή ενέργεια για να αρχίσει να ασχολείται με τις υποτροφίες για την έρευνα και πάλι. Έχει δημιουργήσει μια διεπιστημονική ομάδα για τη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών με τη χρήση της εντατικής, κατευθυνόμενης διατροφής και της νευρομυϊκής ηλεκτρικής διέγερσης για την καταπολέμηση της προχωρημένης νόσου του Parkinson και τόσο της πρωτοβάθμιας όσο και της δευτεροβάθμιας προοδευτικής σκλήρυνσης κατά πλάκας
.
Αυτή τη φορά διεξάγει μια τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή παρέμβασης για τη διατροφή και την νευρομυϊκή ηλεκτρική διέγερση και την δευτερογενή προϊούσα πολλαπλή σκλήρυνση. Μπορείτε να διαβάσετε για αυτό εδώ:
http://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT01381354?term=wahls+sclerosis&rank=1
Γλυστρίδα κοινώς αντράκλα
Αλλο ενα φυτό πλούσιο σε Ω3
Για να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και τα κονδύλια για την έρευνα και το μη-κερδοσκοπικό ίδρυμα της, η Δρ Wahls έχει καταγράψει πολλές από τις δημόσιες διαλέξεις της. Πενήντα τοις εκατό των κερδών από τις πωλήσεις των διαλέξεων της σε DVDs και CD ήχου χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη της κλινικής διατροφής στον τομέα της διατροφής, μασάζ, άσκησης, και νευρομυϊκής διέγερσης. Αυτοί οι πόροι είναι διαθέσιμοι στην ιστοσελίδα της Δρ Wahl:
http://www.mindingmymitochondria.com/
Εν τω μεταξύ, εδώ είναι μερικές φράσεις από την Δρ Wahls:
“Υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε για την αποκατάσταση της υγείας μας, χωρίς να χρειαζόμαστε ένα γιατρό. Εδώ είναι δέκα προτάσεις για το πώς μπορείτε να βοηθήσετε να εξαπλωθεί .
1. Διαδίδοντας το βιβλίο. “Φροντίζοντας τα μιτοχόνδρια μου” στο Facebook και το Twitter.
2. Πείτε το στους φίλους σας ότι έχετε διαβάσει αυτό το υπέροχο βιβλίο που άλλαξε τη ζωή σας.
3. Πείτε τους συναδέλφους σας, ότι ο λόγος που έχετε τόσο πολύ περισσότερη ενέργεια οφείλεται στο “Φροντίζοντας τα μιτοχόνδρια μου”.
4. Ενημερώστε την οικογένειά σας ότι το ”Φροντίζοντας τα μιτοχόνδρια μου” αλλάζει τη ζωή σας και τις δικές τους .
5. Γράψτε μια κριτική για το Amazon. Είναι εύκολο. Ακριβώς μια παράγραφο, γραμμένη μέσα από την καρδιά σας, θα είναι μια χαρά.
6. Γράψτε μια κριτική για την τοπική εφημερίδα σας. Ή μια επιστολή προς τον εκδότη.
7. Αγοράστε το βιβλίο για ένα φίλο ή ένα μέλος της οικογένειάς σας, των οποίων η υγεία θα θέλατε να δείτε να βελτιώνετε.
8. Πάρτε μια συνέντευξη από την Δρ Wahls για το τοπικό ενημερωτικό δελτίο σας, ή κλαμπ.
9. Ακολουθήστε τις υποδείξεις της Δρ Wahls που έχει στο στο “Φροντίζοντας τα μιτοχόνδρια μου”. Καθώς θα γίνεστε πιο υγιής, πιο ζωντανή , οι άλλοι θα ρωτήσουν ποιο είναι το μυστικό σας.
10. Όταν οι άλλοι σας ρωτήσουν τι σας έκανε να φαίνεστε 6 μήνες νεότεροι από ό, τι την τελευταία φορά που σας είδαν, να τους πείτε τον λόγο . Αυτό οφείλεται στο ότι τα μιτοχόνδρια σας είναι υγιή και πάλι, χάρη στο “Φροντίζοντας τα μιτοχόνδρια μου”.
[1] Η σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ) είναι μια χρόνια, εκφυλιστική ασθένεια των νεύρων του εγκεφάλου και της σπονδυλικής στήλης, που προκαλείται μέσω μιας διαδικασίας της απομυέλινωσης.
Η μυελίνη είναι το μονωτικό, μια κέρινη ουσία γύρω από τα νεύρα στο κεντρικό νευρικό σας σύστημα. Όταν η μυελίνη καταστρέφεται από μια αυτοάνοση ασθένεια ή μέσω μιας αυτο-καταστροφικής διαδικασίας στο σώμα σας, η λειτουργία αυτών των νεύρων χειροτερεύει με το πέρασμα του χρόνου, με αποτέλεσμα την πρόκληση μιας σειράς συμπτώματων, όπως τα εξής: μυϊκή αδυναμία, έλλειψη ισορροπίας, ή απώλεια συντονισμού, αστιγματισμό, απώλεια της όρασης , και μυϊκού τρόμου.
[2] Η Δρ Wahls είναι μια κλινική καθηγήτρια της Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του κολλεγίου του Carver της Ιατρικής, όπου διδάσκει Εσωτερική Ιατρική . Έχει δημοσιεύσει πάνω από 60 επιστημονικές περιλήψεις, και διεξάγει επί του παρόντος κλινικές δοκιμές για το πώς μια θρεπτική ουσία υψηλής διατροφικής αξίας μπορεί να βοηθήσει στην αντιστροφή των συμπτωμάτων της ΣΚΠ.
[3] Η έρευνα έχει δείξει ότι θραύσματα από ξένες πρωτεΐνες (δηλαδή, από μολυσματικούς παράγοντες και τροφιμα) μπορούν να ενεργοποιήσουν την μυελίνη- τα ευαίσθητα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος μέσω από διασταυρούμενες αντιδράσεις.
Πολλές νέες ξένες πρωτεΐνες εισήχθησαν στο ανθρώπινο περιβάλλον από τη γεωργική επανάσταση, 10.000 έως 5000 χρόνια πριν.
Ορισμένες νέες πρωτεΐνες έχουν περάσει μέσα στον άνθρωπο από τα οικόσιτα ζώα (π.χ. ιός Epstein Barr) και από εντελώς νέα ειδη διατροφής, όπως τα γαλακτοκομικά, δημητριακά και τα όσπρια. Οι άνθρωποι βρίσκονται εδώ πολύ περισσότερο από 5.000 χρόνια, και η χλωρίδα του εντέρου μας δεν έχει εξελιχθεί αρκετά ώστε να ξέρει τι να κάνει με μερικά από αυτά τα δημητριακά και τα όσπρια.
[4] Ο ρόλος των λεκτινών και των οσπρίων στη σκλήρυνση κατά πλάκας είναι ενδιαφέρων. Σύμφωνα με την Dr Loren Cordain PhD, μια κορυφαία ερευνήτρια στη διατροφή, οι λεκτίνες από τα όσπρια, τα δημητριακά, τις ντομάτες μπορεί να εμπλέκονται στην ενεργοποίηση της μυελίνης των Τ κύτταρων.
Είναι από καιρό γνωστό ότι πρωτεϊνικά θραύσματα που προέρχονται από διάφορα τρόφιμα, όπως το γάλα και από τα βακτήρια του εντέρου μπορούν να ενεργοποιήσουν την μυελίνη-των Τ κυττάρων μέσω μοριακού μιμητισμού.
Ακόμη και αν κάποιος δεν έχει «διαρρέον έντερο», οι διάφορες λεκτίνες θα προσκολλώνται ακόμη και διάφορα θραύσματα πρωτείνης μεταφέρονται διαμέσου του εντερικού φραγμού.
Με αυτόν τον τρόπο δρουν σαν «Δούρειος Ίππος», φέρνοντας τον «εχθρό» διαπερνώντας την προστασία του εντερικού τοιχώματος. Ο Επιδερμικός αυξητικός παράγοντας ανακαλύφθηκε από τον Stanley Cohen του Πανεπιστημίου Vanderbilt, μαζί με Ρίτα Λεβί-Μονταλτσίνι. Και οι δύο έλαβαν το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής το 1986.
[5] See: World’s Healthiest Foods: choline.
http://whfoods.org/genpage.php?tname=nutrient&dbid=50
[6]Schmidt, Michael A, PhD., Brain Building Nutrition:
How dietary fats and oils affect mental, physical, and emotional Intelligence. Frog Books, Colorado,December2
[7] Στον εγκέφαλο αυτοί οι παράγοντες είναι σημαντικοί για την εκμάθηση ,τη μακροπρόθεσμη μνήμη, καθώς και την αναγέννηση και την ανάπτυξη των νεύρων.
Μελέτες δείχνουν ότι αυτοί οι εγκεφαλικοί παράγοντες παίζουν ένα προστατευτικό ρόλο έναντι της τοξικότητας της βήτα αμυλοειδούς – ένα είδος πλάκας που φαίνεται να συσσωρεύεται στον εγκέφαλο καθώς γερνάμε
.
[8] Natarajan C, Φωτεινό JJ. Η κουρκουμίνη αναστέλλει πειραματικά την αλλεργική εγκεφαλομυελίτιδα με αποκλεισμό της ενεργοποίησης της IL-12 μέσω της Janus kinase-STAT pathway σε Τ λεμφοκύτταρα. J Immunol 2002; 168; 6506-6513.
Διαθέσιμο στο:
http://www.jimmunol.org/content/168/12/6506.full.pdf
Ερευνητές έδωσαν ενέσεις των 50 – και 100-μικρογραμμάρια κουρκουμίνη, τρεις φορές την εβδομάδα κατά τη διάρκεια μιας περιόδου 30 ημερών, σε μια ομάδα ποντικών που εκτρέφονταν για την ανάπτυξη της πειραματικής μορφής ΣΚΠ γνωστή ως ΕΑΕ, και στη συνέχεια παρακολούθησαν τα ποντίκια για ενδείξεις ανάπτυξης MS-σαν νευρολογική δυσλειτουργία.
Μέχρι την 15η ημέρα , οι ποντικοί που δεν έλαβαν κουρκουμίνη ανέπτυξαν ΕΑΕ( Experimental Allergic Encephalomyelitis), σε τέτοιο βαθμό ώστε να αναπτυχθεί πλήρης παράλυση και των δύο οπίσθιων άκρων.
Αντίθετα, οι ποντικοί με τα 50-μικρογραμμαρία δόσης της κουρκουμίνης έδειξαν μόνο ελάσσονα συμπτώματα, όπως μια προσωρινά άκαμπτη ουρά.
Ποντίκια, με τη δόση των 100-μικρογραμμαρίων τα πήγαν καλύτερα από όλα. Εμφανίστηκαν εντελώς ανεπηρέαστα στη διάρκεια των 30 ημερών της μελέτης.
[9] Natarajan C, Φωτεινό JJ. Πολλαπλασιαστή περοξυσώματος ενεργοποιημένου υποδοχέα-γάμμα αγωνιστές αναστέλλουν πειραματική αλλεργική εγκεφαλομυελίτιδα με αποκλεισμό της IL-12 στην παραγωγή, η IL-12 σηματοδότηση και Th1 διαφοροποίηση. Γονίδια Immun2002? 3 (2) :59-70. 2003. Διαθέσιμο στο: Natarajan C, Φωτεινό JJ. Γονίδια Immun. 2002 Απρίλιος? 3 (2) :59-70J Immunol. 15 Ιουνίου 2002? 168 (12) :6506-13. J Immunol. 15 Ιουνίου 2002? 168 (12) :6506-13
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11960303.
.
[10] Νευρομυϊκή Ηλεκτρική διέγερση περιλαμβάνει την εφαρμογή ηλεκτροδίων και ηλεκτρική τάση σε διάφορες ομάδες μυών πάνω από το σώμα με στόχο την ενίσχυση των μυών. Η τεχνική ήταν πρωτοπόρος στη Σοβιετική Ένωση για τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης και ακόμα χρησιμοποιείται από αθλητές, ειδικά για την επούλωση μυϊκής βλάβης. Σήμερα φορητά μηχανήματα NEMS είναι διαθέσιμα και είναι μια θεραπεία στο πλαίσιο του «κάντο μόνος σου».006.