Posted by: Felnikos
Ο Γ. Προβόπουλος είναι τραπεζίτης. Όχι πολιτικός. Οι επισημάνσεις του για την οικονομία είναι αυστηρά και ψυχρά τεχνοκρατικές.
Και ορθώς. Αυτός, εξάλλου, είναι ο ρόλος του κεντρικού τραπεζίτη μιας χώρας. Να κρατάει τα δημοσιονομικά και χρηματοπιστωτικά μπόσικα. Γνωρίζοντας στοιχεία, αναλύοντας αριθμούς, διαβάζοντας εκθέσεις, οφείλει να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα κακώς κείμενα και τα επερχόμενα χειρότερα. Η θέση του δεν εξαρτάται από την ψήφο των πολιτών, ούτε η γνώμη και οι αποφάσεις του φιλτράρονται από το λεγόμενο πολιτικό κόστος. Και βέβαια δεν (μπορεί να) είναι κομματικό ενεργούμενο, αφού η θητεία του τελεί κυρίαρχα υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Μάλιστα, όπως διαμορφώνονται οι πολιτικές υποθέσεις στη χώρα μας, -με την έλευση του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση ως ισχυρή πιθανότητα- δεν θα ήταν και φρόνιμο εκ μέρους του να μετατραπεί σε κυβερνητικό φερέφωνο. Και δεν το πράττει, παρ’ ότι ορισμένοι καθ’ έξιν καχύποπτοι βλέπουν πίσω από την «ωμότητα» Προβόπουλου μια προσπάθεια να εμφανιστεί η κυβέρνηση, που αποκλίνει από τις προβλέψεις και τις υποδείξεις του, με «ευαίσθητο» δήθεν κοινωνικό πρόσωπο.
Ο Γ. Προβόπουλος δεν αιμοδοτεί τους κυρίους Αλμούνια, Τρισέ και Στρος-Καν στις εκθέσεις τους για την ελληνική οικονομία, ούτε βεβαίως στοιχίζεται πίσω από τις απόψεις των τριών αυτών αξιότιμων κυρίων για τα καθ’ ημάς. Απλώς όλοι τους βλέπουν τα ίδια πράγματα. Όπως τα βλέπουν και πολλοί άλλοι. Και εντός και εκτός Ελλάδος. Και κυρίως οι δανειστές μας.
Η Ελλάδα είναι μια υπερχρεωμένη χώρα με μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, με σχεδόν μηδενική παραγωγικότητα και ανταγωνιστικότητα, με ακαμψία στις εργασιακές σχέσεις, με προβληματικό ασφαλιστικό σύστημα και με αναχρονιστική άμα και διεφθαρμένη δημόσια διοίκηση. Μια χώρα με υποθηκευμένο μέλλον που τρώει από τις σάρκες της και ζει υπεράνω των δυνάμεών της. Μια χώρα ανασφαλής για επενδύσεις, φθίνουσα σε ισχύ και παρακμιακή, τουλάχιστον με το υφιστάμενο μοντέλο ανάπτυξής της.
Όταν λοιπόν ο Γ. Προβόπουλος προβαίνει σε διαπιστώσεις και διατυπώνει προτάσεις, λέει αλήθειες. Είναι απόλυτα ειλικρινής. Και πλήρως ευθυγραμμισμένος με τις κοινοτικές νόρμες, αλλά και τις προσεγγίσεις των υπερεθνικών οικονομικών οργανισμών.
Αυτό βέβαια ουδόλως σημαίνει ότι οι θέσεις του είναι και πολιτικά ορθές. Εάν ήταν έτσι, δεν θα χρειαζόμασταν τους πολιτικούς. Θα εκχωρούσαμε την εξουσία στους τραπεζίτες και στους τεχνοκρατικά ειδήμονες περί τα οικονομικά. Οι διαπιστώσεις του σχετικά με το «είναι» δεν πρέπει να τίθενται εν αμφιβόλω, γιατί όντως έτσι έχουν τα δημοσιονομικά και χρηματοπιστωτικά μεγέθη. Οι υποδείξεις και οι προτάσεις του όμως περί το «δέον» σαφέστατα και χωρούν όχι μόνο συζήτηση, αλλά και ριζική αμφισβήτηση.
Οι υποδείξεις και προτάσεις Προβόπουλου είναι συνεπείς και ευθυγραμμίζονται απολύτως με ένα μονεταριστικό μοντέλο σκέψης. Ένα μοντέλο κυρίαρχο μέχρι πριν ξεσπάσει η οικονομική κρίση, που σήμερα όμως είτε αντιμετωπίζεται καχύποπτα είτε απορρίπτεται.
Δεν είναι τυχαίο ότι και η κυβέρνηση Καραμανλή, ήτις εν πολλοίς εμφορείται από τις ίδιες με τον Γ. Προβόπουλο απόψεις, προσπαθεί να κρατήσει κάποιες αποστάσεις, αναλογιζόμενη προφανώς -αν όχι το πολιτικό κόστος (για να μην τη χρεώσουμε καιροσκοπισμό, παρ’ ότι αυτός είναι διάχυτος και εμφανής)- τουλάχιστον τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην κοινωνική συνοχή μια πολιτική σιδηράς δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Κατά ορισμένους, αυτό είναι και το λάθος της κυβερνήσεως. Ότι δηλαδή προσπαθεί να ισορροπήσει πατώντας σε δύο βάρκες. Ότι εφαρμόζει μια πολιτική «και έτσι και γιουβέτσι».
Σύμφωνα με αυτή την άποψη, ο πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του θα έπρεπε να επιλέξουν μια σκληρή «μεταρρυθμιστική» γραμμή, θέτοντας τη χώρα και τους πολίτες της ενώπιον των ευθυνών τους, ομνύοντας στην αυτογνωσία του έθνους όσον αφορά το αύριο. Και να εφαρμόσουν κατά γράμμα και μέχρι τέλους τη συνταγή Προβόπουλου και των ομόδοξών του.
Είναι μια άποψη. Το θέμα, όμως, είναι ότι αυτή την άποψη δεν την ενστερνίζονται ο πρωθυπουργός και οι περισσότεροι υπουργοί και βουλευτές της συμπολίτευσης. Προφανώς επειδή πιστεύουν ότι μπορεί να κερδίσουν την παρτίδα με τη «βαριάντα του δράκου».
Γι’ αυτό ενώ ομιλούν με λόγια που σου μαυρίζουν την ψυχή και ενσπείρουν τη μελαγχολία σχετικά με το «είναι», εντούτοις προτείνουν «δράκους» για το «δέον». Μια πολιτική που δεν οδηγεί πουθενά, καθώς κατά βάσιν εκπορεύεται από τον φόβο πτώσεως της κυβερνήσεως ένεκα της εύθραυστης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Όμως, η κρίση απαιτεί καθαρές απαντήσεις. Και η μόνη καθαρή απάντηση για την παρούσα κυβέρνηση είναι η συνταγή Προβόπουλου, επειδή για το κόμμα της Ν.Δ. την εκφράζει πολιτικά, ιδεολογικά και κοινωνικά. Μ’ αυτήν πολιτεύτηκε, μ’ αυτήν εξελέγη, αυτήν πιστεύει. Όσο θα δοκιμάζει «μαντζούνια» παραλλαγής, τόσο θα χάνει. Μπορεί εκλογικά, ιδίως μετά την οικονομική κρίση, να μην είναι ελκυστική. Όμως, οι αποστάσεις από αυτήν θα έχουν χειρότερα εκλογικά, πολιτικά και οικονομικά αποτελέσματα.
Είναι προτιμότερο να πέσεις για τις ιδέες σου και τις καθαρές πολιτικές που απορρέουν από αυτές, παρά να επιχειρήσεις να τις νοθεύσεις προκειμένου να διατηρηθείς στην εξουσία. Συνήθως, με τις παρεκβάσεις χάνεις και την εξουσία και τις ιδέες. Εξάλλου, ο κόσμος προτιμά τις αυθεντικές λύσεις και όχι τις ιμιτασιόν.
Στην πολιτική -και μάλιστα σε περίοδο κρίσης- η συμπεριφορά των πολιτών είναι αντιστρόφως ανάλογη της καταναλωτικής τους δραστηριότητας. Λόγω οικονομικής δυσανεξίας ψωνίζουν φθηνά προϊόντα και απομιμήσεις, όμως πολιτικά επενδύουν τις ελπίδες τους στους αυθεντικούς εκφραστές των προτεινόμενων πολιτικών. Και στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση αυτό θα πράξουν.
Αυτή τη στιγμή, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται με καθαρή ατζέντα. Μπορεί κάποιος να θεωρεί λάθος, ανεφάρμοστες, λαϊκίστικες τις προτάσεις του, όμως συγκροτούν μια διαφορετική πολιτική πλατφόρμα. Με προσεγγίσεις άλλες, σίγουρα για το «δέον», αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και για το «είναι». Ενδεχομένως, ο Γ. Παπανδρέου να μην τα καταφέρει. Αυτό, όμως, είναι ένα στοίχημα που πρέπει να παιχτεί για να αποφανθείς αν ήταν σωστό.
Προσώρας, πάντως, εμφανίζεται να είναι αυτός που προσφέρει ελπίδα και αισιοδοξία. Και συνήθως οι πολίτες ψηφίζουν για «καλύτερες μέρες».
Αντίθετα, η Ν.Δ., επειδή βεβαίως διαχειρίζεται, ως κυβέρνηση, και την κρίση, δεν είναι παραγωγός ελπίδας και αισιοδοξίας. Εκ παραλλήλου όμως, κι αυτό είναι και το πλέον αρνητικό γι’ αυτήν, εμφανίζεται να πελαγοδρομεί. Να έχει αποκλίνουσες συμπεριφορές για το «δέον» γενέσθαι.
Το επιχείρημα που προβάλλεται ότι δήθεν δεν είναι γνωστή σε όλη της την έκταση η κρίση δεν πείθει και σίγουρα δεν δικαιολογεί το… τσαλαβούτημα. Η υψηλή ρητορική περί το «είναι» βρίσκεται σε αναντιστοιχία με το υποτονικό «δέον». Το «δέον» του Γ. Προβόπουλου είναι πράγματι ισχυρό και συνεπές με το διαπιστωτικό «είναι». Δεν ισχύει, όμως, το ίδιο και για την κυβέρνηση.
Στις επόμενες εκλογές οι πολίτες θα κληθούν να αποφασίσουν ποιο «σχέδιο» είναι καλύτερο για να βγουν οι ίδιοι, πρωτίστως, και δευτερευόντως η χώρα από την κρίση.
Στην πολιτική, ιδίως σήμερα όπως διεξάγεται, είναι σίγουρα λάθος εκλογικό να προβάλλεις το συμφέρον της χώρας και τα συμφέροντα των πολιτών της να έπονται. Το ιδιωτικό συμφέρον στις μέρες μας υπερτερεί του δημοσίου. Κερδίζει αυτός που πολιτεύεται λέγοντας «υπεράνω όλων τα συμφέροντα του λαού». Και ταυτίζει την προαγωγή των λαϊκών συμφερόντων με τα συμφέροντα της χώρας. Αντίθετα, όποιος θέτει σε πρώτη μοίρα τα συμφέροντα του κράτους και μετά αυτά των πολιτών έχει μικρότερο ακροατήριο. Και, βέβαια, δεν έχει καμία εκλογική τύχη όποιος επιχειρήσει να εξισώσει τα συμφέροντα κράτους και πολιτών.
Οι πολίτες ελάχιστα αγαπούν το ανάπηρο, διεφθαρμένο, κομματικό σύγχρονο κράτος. Οι κυβερνήσεις και τα κόμματα με τη μέχρι τούδε συμπεριφορά τους το μόνο που έχουν καταδείξει είναι ότι το κράτος είναι λάφυρο του νικητή των εκλογών. Τις εκλογές λοιπόν θα τις κερδίσει αυτός που θα καταφέρει να πείσει τους πολίτες ότι πρωτίστως ενδιαφέρεται για τα συμφέροντά τους και δευτερευόντως για τα δημοσιονομικά μεγέθη του κράτους.
Η ψήφος των πολιτών είναι ιδιοτελής. Και στις μέρες της οικονομικής κρίσης θα αποδειχθεί στις κάλπες περισσότερον ιδιοτελής.
Οι Έλληνες δεν πιστεύουν ότι αν χρεοκοπήσει το κράτος θα αφανιστούν και οι ίδιοι. Αντίθετα, θεωρούν ότι αυτό που προέχει είναι να επιβιώσουν οι ίδιοι και, εφόσον επιβιώσουν αυτοί, θα επιβιώσει και το κράτος του Καραμανλή, του Παπανδρέου, των τραπεζιτών, των εκδοτών ή όποιου τέλος πάντων θεωρούν ότι είναι κτήμα του.
Λάθος; Λάθος. Έτσι, όμως, τον έμαθαν και τον εκπαίδευαν τα κόμματα. Κι αυτό θα πληρώσουν ή αντίστροφα κάποιοι άλλοι θα κερδίσουν. Είναι άραγε τυχαίο ότι τη δημόσια συζήτηση στα καθ’ ημάς -παρ’ ότι υπάρχει Συμβούλιο Κορυφής στις Βρυξέλλες για την αντιμετώπιση της κρίσης- συνεχίζει να τροφοδοτεί η παραφιλολογία για την απόδραση του Παλαιοκώστα από τις φυλακές Κορυδαλλού; Όχι βέβαια. Σίγουρα, όμως, είναι ενδεικτική του τρόπου με τον οποίο οι πολίτες αντιμετωπίζουν τις δημοσιονομικές κρατικές υποθέσεις. Θεωρούν ότι δεν τους αφορούν.
Και γι’ αυτή τους τη θεώρηση οι πολιτικοί μας, αλλά και όσοι διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, έχουν μεγάλη ευθύνη. Αυτό πληρώνουν και θα το πληρώσουν αύριο πολύ πιο ακριβά
Πέμπτη 5 Μαρτίου 2009
Τετάρτη 4 Μαρτίου 2009
Η θεραπευτική δύναμη του θανάτου
Philip Bethge (German Journalist & Biologist )
Ήταν οι Ευρωπαίοι κάποτε κανίβαλοι; Μέχρι το τέλος του 18ου αιώνα ήταν το ανθρώπινο κρέας μόνιμο συστατικό της ιατρικής. Το κρέας, έτσι συμβουλεύει η συνταγή, πρέπει να κοπεί «σε μικρά κομμάτια ή λωρίδες» και να ραντιστεί με «σμύρνα και λίγη αλόη», και μετά να μουλιάσει στο «οινόπνευμα». Τέλος πρέπει να κρεμαστεί «στον ξηρό αέρα». Και τότε θα είναι «συγκρίσιμο με καπνιστό κρέας» και «δεv θα βρομάει». Ο Γερμανός φαρμακολόγος Johann Schröder σημείωσε αυτές τις λέξεις τον 17ο αιώνα. Όμως εδώ δεν γίνεται λόγος για χοιρομέρι ή βοδινό στέικ. Στην εισαγωγή πρόκειται περί «φρέσκου πτώματος ενός κοκκινομάλλη άνδρα», «24ων περίπου ετών», ο οποίος πρέπει να«κρεμάστηκε, τροχίστηκε ή αποκεφαλίστηκε» και μετά να έμεινε «μια μέρα και μια νύχτα στον ήλιο και στο φεγγάρι «με αίθριο καιρό», σημειωτέον.
Φαρμακευτικές συνταγές σαν κι αυτή, που δίνουν οδηγίες για την επεξεργασία του ανθρώπινου σώματος, ήταν στην Ευρώπη του 16 και 17ου αιώνα σχεδόν τόσο κοινές, όπως η χρήση βοτάνων, ριζών και φλοιών. «Μέλη πτωμάτων και αίμα ήταν είδη ανάγκης που υπήρχαν σε κάθε φαρμακείο» λέει ο ιστορικός της ιατρικής Richard Sugg, που αυτόν τον καιρό γράφει ένα βιβλίο επί του θέματος. Περιγράφει μάλιστα και την «ελλειμματική προσφορά» από την εποχή ακμής του «ιατρικού κανιβαλισμού». Ο Sugg είναι βέβαιος: «όχι οι κάτοικοι του Νέου κόσμου, αλλά οι Ευρωπαίοι, ήταν οι πιο άγριοι κανίβαλοι».
Πράγματι μαρτυρούν αμέτρητες πηγές για την μακάβρια πρακτική παλιότερων ευρωπαίων θεραπευτών. Ήδη οι Ρωμαίοι έπιναν το αίμα των μονομάχων για την επιληψία.
Μεγάλη σημασία όμως απέκτησε η ιατρική των νεκρών στην Αναγέννηση. Κατ’ αρχάς έκαναν καριέρα σκόνες από τεμαχισμένες αιγυπτιακές μούμιες, ως «ελιξίριο της ζωής», λέει ο Sugg. Στις αρχές όμως του 17ου αιώνα μετατοπίστηκαν οι θεραπευτές στη χρήση θνητών απομειναριών των εκτελεσμένων, ή και πτωμάτων ζητιάνων και λεπρών. Ο Γερμανοελβετός γιατρός Παρακελσος ήταν από τους πιο έντονους υπερασπιστές της χρήσης των νεκρών, που έγινε δημοφιλής μέχρι τα υψηλότερα κοινωνικά στρωματά. Θρυλική είναι η «ιατρική τρέλα» (Sugg) του Βρεττανού βασιλιά Καρόλου του 2ου, που πλήρωσε 6000 λίρες για μια συνταγή υγροποίησης του ανθρωπίνου εγκεφάλου. Το προκύπτον απόσταγμα, που μπήκε στην ιστορία της ιατρικής ως «οι σταγόνες του βασιλιά», το χρησιμοποιούσε σχεδόν καθημερινώς.
Μορφωμένοι και ευγενείς, αλλά και απλοί άνθρωποι, ορκίζονταν στην θεραπευτική δύναμη του θανάτου. Η Αμερικανίδα ανθρωπολόγος Beth Conklin διαδίδει από την Δανία, πως οι επιληπτικοί, «με ένα φλυτζάνι στο χέρι», συνωστίζονται γύρω από το πτώμα, «έτοιμοι να πάρουν το αίμα που έβγαινε από το ακόμα τρεμάμενο κορμί». Τα κρανία έβρισκαν επίσης εφαρμογή, όπως και τα βρύα που πάνω σ’ αυτά έβγαιναν και σταματούσαν υποτίθεται τις αιμορραγίες. Το ανθρώπινο λίπος απάλυνε τα ρευματικά και την αρθρίτιδα, η πάστα από πτώμα βοήθαγε στις εκχυμώσεις.
Ο Sugg καταμετρά στο ανθρώπινο κρέας και θρησκευτική σημασία. Για κάποιους προτεστάντες ήταν ένα είδος υποκατάστατο της Ευχαριστίας, η βρώση του σώματος του Χριστού στον Μυστικό Δείπνο. Έτσι μερικοί μονάχοι μαγείρευαν «ένα είδος μαρμελάδας» από το αίμα πεθαμένων. «Επρόκειτο περί της ζωτικής δύναμης που βρίσκεται μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό» λέει ο ερευνητής.
Η παραδοχή: όλοι οι οργανισμοί έχουν μια προκαθορισμένη διάρκεια ζωής. Αν ένα σώμα πεθάνει με αφύσικο τρόπο –γι’ αυτό η προτίμηση για εκτελεσμένους- μπορεί να συγκομιστεί το υπόλοιπο του χρόνου ζωής.
Εντούτοις όχι πάντα με επιτυχία: καθώς ο πάπας Ιννοκέντιος ο 8ος πέθαινε το 1492, οι γιατροί αφαίμαξαν τρία αγόρια. Το αίμα το έδωσαν στον αρχηγό-καθολικό να το πιει. Τα αγόρια πέθαναν. Το ίδιο και ο πάπας.
Ήταν όλα αυτά κανιβαλισμός; Ο Sugg δεν αμφιβάλλει. Όπως και για τους κανίβαλους του νέου κόσμου, έτσι και στους Ευρωπαίους επρόκειτο κατά βάσιν «περί σχεδόν μαγικής βρώσης της ζωτικής δύναμης». Η ανθρωπολόγος Conklin θεωρεί την ντόπια μορφή κανιβαλισμού για ιδιαιτέρως αξιοσημείωτη. Εκτός Ευρώπης είχε «το πρόσωπο που έτρωγε προς το πρόσωπο που τρωγόταν» σχεδόν πάντα μια σχέση. Ο κανιβαλισμός όμως στην Ευρώπη πρέπει να ήταν «έντονα αντικοινωνικός»: «αυτό που μέτραγε ήταν αποκλειστικά η ποιότητα. Τα ανθρώπινα μέλη ήταν είδη εμπορίου, αγοράζονταν και πουλιόνταν για να βγει κέρδος».
Στο τέλος του 18ου αιώνα όμως είχε περάσει η κατάρα. «Με τον Διαφωτισμό οι γιατροί ήθελαν να αφήσουν πίσω τους το δεισιδαιμονικό τους παρελθόν», πιστεύει ο Sugg. Ο William Black χαιρέτησε το 1782 την ήττα «των αηδιαστικών και ανόητων» φαρμάκων οπως «κονιοποιημένη νεκροκεφαλή». Αυτό και «οι άλλες αηδίες» εξαφανίστηκαν ευτυχώς από τα φαρμακεία. Μια εποχή είχε τελειώσει και μαζί της το ενδιαφέρον για συνταγές οπως αυτές του Βρεττανού John Keogh. Για ζάλη συνιστούσε, ο το 1754 τελευτήσας κήρυκας, σκόνη ανθρώπινης καρδιάς. Δόση και εφαρμογή: «μια στάλα το πρωί - σε νηστικό στομάχι».
Ανθρωποφαγία στην Μετά-Αναγεννησιακή Ευρώπη: η παράδοσις του Ιατρικού κανιβαλισμού.
Karen Gordon-Grube
«Οι ανθρωπολόγοι προσπαθούν ακόμη να ερμηνεύσουν τον λόγο για τον οποίον η ανθρωποφαγία, στους πρωτόγονους πολιτισμούς θεσμοποιήθηκε! Έχουν ήδη δοθεί πολλές ερμηνείες (Harris 1977, Harner 1977, Brown and Tuzin 1983, Sunday 1986). Κανείς όμως μέχρι σήμερα δεν έχει συνειδητοποιήσει επαρκώς τον Ιατρικό καννιβαλισμό της Δύσεως, ο οποίος βρισκόταν σε Ισχύ τον 16ο, τον 17ο ακόμη και τον 18ο αιώνα και ο οποίος αφορούσε ανθρωπινο κρέας, αίμα, καρδιά, κόκκαλα κ.α.
Ο ιερεύς Edward Taylor, απόφοιτος του Χάρβαρντ το 1671, υπηρέτησε σαν γιατρός στην Μασαχουσέτη για σαράντα χρόνια. Στο βιβλίο του “Dispensatory” περιγράφονται όλες οι συνταγές τις οποίες χρησιμοποίησε στην Ιατρική του καριέρα και οι οποίες περιέχουν σαν συστατικά τους ανθρώπινα μέλη νεκρών. Τα συστατικά αυτά μπορούσε κανείς να τα προμηθευτεί “Ιn shops of Mummy”. Αυτά τα γιατρικά κατασκευαζόντουσαν από νεκρά μέλη ανθρώπων που είχαν γνωρίσει κατά προτίμηση βίαιο θάνατο. Το Lemery’s Medical Dictionary, μεγάλη αυθεντία της Ευρώπης στην Φαρμακολογία τον 18ο αιώνα, περιέχει όλες τις συνταγές οι οποίες κατασκευάζονται με υλικά νεκρών ανθρωπίνων σωμάτων.
Σύμφωνα με τον γιατρό του Charles II της Αγγλίας, Nicasins Le Febre, οι καλύτερες μούμιες ήταν αυτές των ανθρώπων που χάνονταν στις ερήμους της Λιβύης, από τις αμμοθύελλες. Αμέσως μετά ερχόντουσαν τα πτώματα των κρεμασμένων.
Ο Ambroise Pare, εξέφρασε την αγανάκτησί του σε ένα κείμενο του 1582. “Οι αρχαίοι βαλσάμωναν τα σώματα των νεκρών τους, αλλά δεν είχαν σκεφτεί ποτέ τους πως θα χρησίμευαν σαν τροφή και ποτό από τους ζωντανούς, όπως συμβαίνει σήμερα”.
Εγκληματίες εχρησιμοποιούντο στον Ιατρικό κανιβαλισμό πολύ συχνά, εκτελεσμένοι και μαγειρευμένοι μέσα σε Ατζέκικο σκηνικό, όπως περιγράφεται ζωντανά σε χρονικά του 1660. Στους δημόσιους αποκεφαλισμούς γινόταν το μεγαλύτερο εμπόριο ζεστού ανθρώπινου αίματος, το οποίο πουλούσαν οι εκτελεστές τους, σε ανθρώπους που περίμεναν σε ουρές την σειρά τους. Στο Samuel Johnson’s λεξικό του 1785 περιγράφονται ακόμη συνταγές με μέλη ανθρώπου.
Αλλά στο Verleichende Volksmedizin, το οποίο εδημοσιεύθει το 1908-09 διαβάζουμε πως ακόμη στα χρόνια αυτά βρίσκονται μούμιες πολύ καλής ποιότητος, τις οποίες μπορεί κάποιος να προμηθευτεί από την μεγάλη φαρμακευτική εταιρεία E. Merck, Darmstadt. “Αγνές, καθαρές Αιγυπτιακές μούμιες προς 17 μάρκα και μισό το κιλό!”»
------------------------------------------
Ο Διαφωτισμός και η Επιστημονική – επανάσταση προσπάθησαν να ελευθερώσουν την Ευρώπη από την Δεισιδαιμονία, ρίχνοντας την ευθύνη στην ανοησία και ανεπάρκεια της Χριστιανικής πίστης. Χωρίς επιτυχία όμως καθώς το 1908 υπήρχε ζωντανό εμπόριο μούμιας, το Χιτλερικό καθεστώς χρησιμοποίησε τα ανθρώπινα σώματα για να κατασκευάση σαπούνια, απαραίτητα στην υγιεινή του σώματος και τέλος η σύγχρονή επιστήμη και Ιατρική επίσημα χρησιμοποιεί ανθρώπινα όργανα και τα τεράστια αποθέματα ανθρώπινης σάρκας που προέρχεται από τις αμβλώσεις για την ευτυχία και υγεία της απελευθερωμένης ανθρωπότητος!
Αυτός είναι ο ευτυχισμένος, εξελιγμένος, σύγχρονος κόσμος!
Το μόνο πράγμα που εξελίσσεται, απ’ ότι καταλαβαίνουμε, είναι η ανθρωποφαγία, την οποία εισήγαγε στον πολιτισμό, ο ύποπτος Χριστιανισμός και οι επικίνδυνοι Χριστιανοί
----------------------------------------------------------
Μετάφραση: Πέτρος Χαραλάμπους
για τις Εκδόσεις αμέθυστος
amethystosbooks.blogspot.com/
Ήταν οι Ευρωπαίοι κάποτε κανίβαλοι; Μέχρι το τέλος του 18ου αιώνα ήταν το ανθρώπινο κρέας μόνιμο συστατικό της ιατρικής. Το κρέας, έτσι συμβουλεύει η συνταγή, πρέπει να κοπεί «σε μικρά κομμάτια ή λωρίδες» και να ραντιστεί με «σμύρνα και λίγη αλόη», και μετά να μουλιάσει στο «οινόπνευμα». Τέλος πρέπει να κρεμαστεί «στον ξηρό αέρα». Και τότε θα είναι «συγκρίσιμο με καπνιστό κρέας» και «δεv θα βρομάει». Ο Γερμανός φαρμακολόγος Johann Schröder σημείωσε αυτές τις λέξεις τον 17ο αιώνα. Όμως εδώ δεν γίνεται λόγος για χοιρομέρι ή βοδινό στέικ. Στην εισαγωγή πρόκειται περί «φρέσκου πτώματος ενός κοκκινομάλλη άνδρα», «24ων περίπου ετών», ο οποίος πρέπει να«κρεμάστηκε, τροχίστηκε ή αποκεφαλίστηκε» και μετά να έμεινε «μια μέρα και μια νύχτα στον ήλιο και στο φεγγάρι «με αίθριο καιρό», σημειωτέον.
Φαρμακευτικές συνταγές σαν κι αυτή, που δίνουν οδηγίες για την επεξεργασία του ανθρώπινου σώματος, ήταν στην Ευρώπη του 16 και 17ου αιώνα σχεδόν τόσο κοινές, όπως η χρήση βοτάνων, ριζών και φλοιών. «Μέλη πτωμάτων και αίμα ήταν είδη ανάγκης που υπήρχαν σε κάθε φαρμακείο» λέει ο ιστορικός της ιατρικής Richard Sugg, που αυτόν τον καιρό γράφει ένα βιβλίο επί του θέματος. Περιγράφει μάλιστα και την «ελλειμματική προσφορά» από την εποχή ακμής του «ιατρικού κανιβαλισμού». Ο Sugg είναι βέβαιος: «όχι οι κάτοικοι του Νέου κόσμου, αλλά οι Ευρωπαίοι, ήταν οι πιο άγριοι κανίβαλοι».
Πράγματι μαρτυρούν αμέτρητες πηγές για την μακάβρια πρακτική παλιότερων ευρωπαίων θεραπευτών. Ήδη οι Ρωμαίοι έπιναν το αίμα των μονομάχων για την επιληψία.
Μεγάλη σημασία όμως απέκτησε η ιατρική των νεκρών στην Αναγέννηση. Κατ’ αρχάς έκαναν καριέρα σκόνες από τεμαχισμένες αιγυπτιακές μούμιες, ως «ελιξίριο της ζωής», λέει ο Sugg. Στις αρχές όμως του 17ου αιώνα μετατοπίστηκαν οι θεραπευτές στη χρήση θνητών απομειναριών των εκτελεσμένων, ή και πτωμάτων ζητιάνων και λεπρών. Ο Γερμανοελβετός γιατρός Παρακελσος ήταν από τους πιο έντονους υπερασπιστές της χρήσης των νεκρών, που έγινε δημοφιλής μέχρι τα υψηλότερα κοινωνικά στρωματά. Θρυλική είναι η «ιατρική τρέλα» (Sugg) του Βρεττανού βασιλιά Καρόλου του 2ου, που πλήρωσε 6000 λίρες για μια συνταγή υγροποίησης του ανθρωπίνου εγκεφάλου. Το προκύπτον απόσταγμα, που μπήκε στην ιστορία της ιατρικής ως «οι σταγόνες του βασιλιά», το χρησιμοποιούσε σχεδόν καθημερινώς.
Μορφωμένοι και ευγενείς, αλλά και απλοί άνθρωποι, ορκίζονταν στην θεραπευτική δύναμη του θανάτου. Η Αμερικανίδα ανθρωπολόγος Beth Conklin διαδίδει από την Δανία, πως οι επιληπτικοί, «με ένα φλυτζάνι στο χέρι», συνωστίζονται γύρω από το πτώμα, «έτοιμοι να πάρουν το αίμα που έβγαινε από το ακόμα τρεμάμενο κορμί». Τα κρανία έβρισκαν επίσης εφαρμογή, όπως και τα βρύα που πάνω σ’ αυτά έβγαιναν και σταματούσαν υποτίθεται τις αιμορραγίες. Το ανθρώπινο λίπος απάλυνε τα ρευματικά και την αρθρίτιδα, η πάστα από πτώμα βοήθαγε στις εκχυμώσεις.
Ο Sugg καταμετρά στο ανθρώπινο κρέας και θρησκευτική σημασία. Για κάποιους προτεστάντες ήταν ένα είδος υποκατάστατο της Ευχαριστίας, η βρώση του σώματος του Χριστού στον Μυστικό Δείπνο. Έτσι μερικοί μονάχοι μαγείρευαν «ένα είδος μαρμελάδας» από το αίμα πεθαμένων. «Επρόκειτο περί της ζωτικής δύναμης που βρίσκεται μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό» λέει ο ερευνητής.
Η παραδοχή: όλοι οι οργανισμοί έχουν μια προκαθορισμένη διάρκεια ζωής. Αν ένα σώμα πεθάνει με αφύσικο τρόπο –γι’ αυτό η προτίμηση για εκτελεσμένους- μπορεί να συγκομιστεί το υπόλοιπο του χρόνου ζωής.
Εντούτοις όχι πάντα με επιτυχία: καθώς ο πάπας Ιννοκέντιος ο 8ος πέθαινε το 1492, οι γιατροί αφαίμαξαν τρία αγόρια. Το αίμα το έδωσαν στον αρχηγό-καθολικό να το πιει. Τα αγόρια πέθαναν. Το ίδιο και ο πάπας.
Ήταν όλα αυτά κανιβαλισμός; Ο Sugg δεν αμφιβάλλει. Όπως και για τους κανίβαλους του νέου κόσμου, έτσι και στους Ευρωπαίους επρόκειτο κατά βάσιν «περί σχεδόν μαγικής βρώσης της ζωτικής δύναμης». Η ανθρωπολόγος Conklin θεωρεί την ντόπια μορφή κανιβαλισμού για ιδιαιτέρως αξιοσημείωτη. Εκτός Ευρώπης είχε «το πρόσωπο που έτρωγε προς το πρόσωπο που τρωγόταν» σχεδόν πάντα μια σχέση. Ο κανιβαλισμός όμως στην Ευρώπη πρέπει να ήταν «έντονα αντικοινωνικός»: «αυτό που μέτραγε ήταν αποκλειστικά η ποιότητα. Τα ανθρώπινα μέλη ήταν είδη εμπορίου, αγοράζονταν και πουλιόνταν για να βγει κέρδος».
Στο τέλος του 18ου αιώνα όμως είχε περάσει η κατάρα. «Με τον Διαφωτισμό οι γιατροί ήθελαν να αφήσουν πίσω τους το δεισιδαιμονικό τους παρελθόν», πιστεύει ο Sugg. Ο William Black χαιρέτησε το 1782 την ήττα «των αηδιαστικών και ανόητων» φαρμάκων οπως «κονιοποιημένη νεκροκεφαλή». Αυτό και «οι άλλες αηδίες» εξαφανίστηκαν ευτυχώς από τα φαρμακεία. Μια εποχή είχε τελειώσει και μαζί της το ενδιαφέρον για συνταγές οπως αυτές του Βρεττανού John Keogh. Για ζάλη συνιστούσε, ο το 1754 τελευτήσας κήρυκας, σκόνη ανθρώπινης καρδιάς. Δόση και εφαρμογή: «μια στάλα το πρωί - σε νηστικό στομάχι».
Ανθρωποφαγία στην Μετά-Αναγεννησιακή Ευρώπη: η παράδοσις του Ιατρικού κανιβαλισμού.
Karen Gordon-Grube
«Οι ανθρωπολόγοι προσπαθούν ακόμη να ερμηνεύσουν τον λόγο για τον οποίον η ανθρωποφαγία, στους πρωτόγονους πολιτισμούς θεσμοποιήθηκε! Έχουν ήδη δοθεί πολλές ερμηνείες (Harris 1977, Harner 1977, Brown and Tuzin 1983, Sunday 1986). Κανείς όμως μέχρι σήμερα δεν έχει συνειδητοποιήσει επαρκώς τον Ιατρικό καννιβαλισμό της Δύσεως, ο οποίος βρισκόταν σε Ισχύ τον 16ο, τον 17ο ακόμη και τον 18ο αιώνα και ο οποίος αφορούσε ανθρωπινο κρέας, αίμα, καρδιά, κόκκαλα κ.α.
Ο ιερεύς Edward Taylor, απόφοιτος του Χάρβαρντ το 1671, υπηρέτησε σαν γιατρός στην Μασαχουσέτη για σαράντα χρόνια. Στο βιβλίο του “Dispensatory” περιγράφονται όλες οι συνταγές τις οποίες χρησιμοποίησε στην Ιατρική του καριέρα και οι οποίες περιέχουν σαν συστατικά τους ανθρώπινα μέλη νεκρών. Τα συστατικά αυτά μπορούσε κανείς να τα προμηθευτεί “Ιn shops of Mummy”. Αυτά τα γιατρικά κατασκευαζόντουσαν από νεκρά μέλη ανθρώπων που είχαν γνωρίσει κατά προτίμηση βίαιο θάνατο. Το Lemery’s Medical Dictionary, μεγάλη αυθεντία της Ευρώπης στην Φαρμακολογία τον 18ο αιώνα, περιέχει όλες τις συνταγές οι οποίες κατασκευάζονται με υλικά νεκρών ανθρωπίνων σωμάτων.
Σύμφωνα με τον γιατρό του Charles II της Αγγλίας, Nicasins Le Febre, οι καλύτερες μούμιες ήταν αυτές των ανθρώπων που χάνονταν στις ερήμους της Λιβύης, από τις αμμοθύελλες. Αμέσως μετά ερχόντουσαν τα πτώματα των κρεμασμένων.
Ο Ambroise Pare, εξέφρασε την αγανάκτησί του σε ένα κείμενο του 1582. “Οι αρχαίοι βαλσάμωναν τα σώματα των νεκρών τους, αλλά δεν είχαν σκεφτεί ποτέ τους πως θα χρησίμευαν σαν τροφή και ποτό από τους ζωντανούς, όπως συμβαίνει σήμερα”.
Εγκληματίες εχρησιμοποιούντο στον Ιατρικό κανιβαλισμό πολύ συχνά, εκτελεσμένοι και μαγειρευμένοι μέσα σε Ατζέκικο σκηνικό, όπως περιγράφεται ζωντανά σε χρονικά του 1660. Στους δημόσιους αποκεφαλισμούς γινόταν το μεγαλύτερο εμπόριο ζεστού ανθρώπινου αίματος, το οποίο πουλούσαν οι εκτελεστές τους, σε ανθρώπους που περίμεναν σε ουρές την σειρά τους. Στο Samuel Johnson’s λεξικό του 1785 περιγράφονται ακόμη συνταγές με μέλη ανθρώπου.
Αλλά στο Verleichende Volksmedizin, το οποίο εδημοσιεύθει το 1908-09 διαβάζουμε πως ακόμη στα χρόνια αυτά βρίσκονται μούμιες πολύ καλής ποιότητος, τις οποίες μπορεί κάποιος να προμηθευτεί από την μεγάλη φαρμακευτική εταιρεία E. Merck, Darmstadt. “Αγνές, καθαρές Αιγυπτιακές μούμιες προς 17 μάρκα και μισό το κιλό!”»
------------------------------------------
Ο Διαφωτισμός και η Επιστημονική – επανάσταση προσπάθησαν να ελευθερώσουν την Ευρώπη από την Δεισιδαιμονία, ρίχνοντας την ευθύνη στην ανοησία και ανεπάρκεια της Χριστιανικής πίστης. Χωρίς επιτυχία όμως καθώς το 1908 υπήρχε ζωντανό εμπόριο μούμιας, το Χιτλερικό καθεστώς χρησιμοποίησε τα ανθρώπινα σώματα για να κατασκευάση σαπούνια, απαραίτητα στην υγιεινή του σώματος και τέλος η σύγχρονή επιστήμη και Ιατρική επίσημα χρησιμοποιεί ανθρώπινα όργανα και τα τεράστια αποθέματα ανθρώπινης σάρκας που προέρχεται από τις αμβλώσεις για την ευτυχία και υγεία της απελευθερωμένης ανθρωπότητος!
Αυτός είναι ο ευτυχισμένος, εξελιγμένος, σύγχρονος κόσμος!
Το μόνο πράγμα που εξελίσσεται, απ’ ότι καταλαβαίνουμε, είναι η ανθρωποφαγία, την οποία εισήγαγε στον πολιτισμό, ο ύποπτος Χριστιανισμός και οι επικίνδυνοι Χριστιανοί
----------------------------------------------------------
Μετάφραση: Πέτρος Χαραλάμπους
για τις Εκδόσεις αμέθυστος
amethystosbooks.blogspot.com/
Κυριακή 1 Μαρτίου 2009
Το εθνικό ζήτημα στις νέες συνθήκες
Ομιλία: Μιχάλης Ράπτης
Αγαπητοί φίλοι και σύντροφοι,
Η σημερινή μου παρέμβαση ξεκινάει από τη διπλή διαπίστωση ότι ο βαλκανικός πόλεμος που μαίνεται σήμερα σε μια ορισμένη περιοχή δεν πρόκειται να τελειώσει σύντομα! Υπάρχουν πιθανότητες γενίκευσης του πολέμου, που μπορεί να αναγκάσουν κάποια στιγμή μία, υπό οποιαδήποτε μορφή, εμπλοκή της Ελλάδας. Αυτό είναι το ένα, και το δεύτερο είναι ότι, παρατηρώντας τα φαινόμενα στη χώρα μας και την στάση τμήματος της νεολαίας αλλά και των πολιτών της χώρας αυτής, διαπιστώνω -και ελπίζω να κάνω λάθος- ότι ούτε ιδεολογικά, ούτε πρακτικά είναι προετοιμασμένοι για μια τέτοια περίπτωση. Και επειδή θεωρώ ότι ο σημερινός κόσμος, συνολικά κρινόμενος, εξακολουθεί να είναι προϊστορικός και βάρβαρος, νομίζω ότι αυτοί που εμπλέκονται σε τέτοιες καταστάσεις, όσο κι αν απεχθάνονται να λερώσουν τα χέρια τους, πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να πολεμήσουν με τα μέσα που πολεμούν όλοι εκείνοι που αντιτίθενται σε μία επικράτηση της νέας
ιμπεριαλιστικής τάξης.
Η νέα τάξη την εποχή της παγκοσμιοποίησης
Σκοπός στη σημερινή μας συζήτηση δεν θα είναι να κάνω μία εκτενή ιστορική αναφορά στο γιουγκοσλαβικό και στα βαλκανικά γενικά ζητήματα, αλλά να σταθώ στην ανάγκη επανατοποθέτησης ορισμένων απόψεων που είχαν επικρατήσει και εξακολουθούν να επικρατούν σχετικά με την αντιμετώπιση του λεγόμενου εθνικού ζητήματος. Η επανατοποθέτηση θεωρώ ότι είναι απολύτως αναγκαία, ξεκινώντας από τη βασική διαπίστωση ότι μπήκαμε σε μια νέα ιστορική εποχή, διακρινόμενη από την προσπάθεια εμπέδωσης από μία και μόνο υπερδύναμη μιας «Νέας τάξης» οικονομικής, πολιτικής, πολιτιστικής, στρατιωτικής. Και τέτοια υπερδύναμη έχουν τη φιλοδοξία να είναι οι ΗΠΑ. Αυτό φαίνεται καθαρά από τις διαδοχικές, εκτενείς συζητήσεις που γίνονται σε μικρούς κύκλους των ΗΠΑ, που θεωρούν ότι είναι προικισμένοι με γεωπολιτική στρατηγική σκέψη και οι οποίοι εγκέφαλοι έχουν ασφαλώς επιρροή στις προσπάθειες εμπέδωσης μιας τέτοιας τάξης, όχι στον κόσμο ολόκληρο, όπως νομίζω -γιατί αυτή η τάξη σε κάποιους χώρους οπωσδήποτε δεν πρόκειται να επικρατήσει- αλλά που σημειώνει για την ώρα επιτυχίες στην Ευρώπη, στα Βαλκάνια, στη Μ. Ανατολή.
Και ιδού πώς συνοψίζουν την άποψή τους οι γεωπολιτικοί αυτοί εγκέφαλοι που προωθούν τη «νέα τάξη πραγμάτων»:
Λένε καταρχήν ότι οι νέες παραγωγικές δυνάμεις, που εδώ και 30 χρόνια κατέχει η ανθρωπότητα, οδηγούν και επιβάλλουν παγκοσμιοποίηση της οικονομίας. Αλλά για την ανάπτυξη και διατήρηση τέτοιας οικονομίας χρειάζεται -όπως υποστηρίζουν- ένα υπερεθνικό κέντρο που να διατηρεί την τάξη. Δηλαδή να αντιτίθεται ακόμα και δυναμικά σε κάθε εθνικιστική έκρηξη που θα έτεινε να εμποδίσει την ομαλή παγκοσμιοποίηση και λειτουργία μιας ενιαίας αγοράς. Οι δευτερεύουσες, κατ' αυτούς, εθνικές δυνάμεις, όπως είναι οι άλλες ιμπεριαλιστικές χώρες δίπλα στις ΗΠΑ, θα πρέπει να ανέχονται και να υποστηρίζουν την ύπαρξη και δράση ενός μοναδικού υπερκέντρου όπως θέλουν να είναι οι ΗΠΑ. Έναντι συμμετοχής όλων αυτών στα οφέλη τα προερχόμενα από μια παγκόσμια αγορά, της οποίας η τάξη διασφαλίζεται ταυτόχρονα από την ύπαρξη ενός μοναδικού κέντρου εξουσίας και θεληματικά υποστηριζόμενου από όλους αυτούς. Οι δυνάμεις αυτές πράγματι πρέπει ν' αποδεχτούν τον δευτερεύοντα ρόλο τους, αλλά απολύτως αναγκαίο για τη διατήρηση της ενιαίας γεωπολιτικής άποψης, στην οποία καταλήγουν οι εγκέφαλοι των ΗΠΑ. Το σχήμα αυτό μοιάζει πάρα πολύ μ' ένα σχήμα που είχε συζητηθεί και στους μαρξιστές, τον καιρό του Κάουτσκι, όπου προβλέπονταν μια παγκοσμιοποίηση του καπιταλισμού, την οποία να διαχειρίζεται ουσιαστικά μία και μόνο υπερεθνική εξουσία, στην οποία να πρωτοστατεί μία και μόνο εθνική δύναμη, υποβοηθούμενη θεληματικά απ' όλες τις άλλες δευτερεύουσες εθνικές δυνάμεις και οι οποίες είναι έτοιμες σε περίπτωση που αναπτυχθεί ένας οποιοσδήποτε εθνικισμός να αντισταθούν όλες εναντίον του υπό κοινή και μόνο εξουσία. Το σχήμα αυτό βρήκε μια πρώτη εφαρμογή στον πόλεμο του Κόλπου, όπου επιτεύχθηκε μια γενική, ευρεία σταυροφορία υπό μοναδική πρακτική ηγεσία εκείνη των ΗΠΑ. Κι όπως δεν επιτυγχάνεται -αλλά γίνεται προσπάθεια να επιτευχθεί- στην περίπτωση του γιουγκοσλαβικού πολέμου. Γι' αυτό οι ακραίες συνέπειες μιας τέτοιας γεωπολιτικής στρατηγικής με κέντρο τις ΗΠΑ θα' πρεπε να' ναι η επιβολή δια της στρατιωτικής κυρίως δύναμης, η επαναφορά στην τάξη όσων κωλυσιεργούν, αντιδρούν ή ενεργητικότερα αντιστέκονται.
Η προσπάθεια που καταβάλλεται να διατηρηθεί το ΝΑΤΟ υπό αμερικανική ουσιαστικά ηγεσία, ως ο στρατιωτικός βραχίονας του συνόλου των προηγμένων σε συμμαχία μεταξύ τους καπιταλιστικών κρατών, εντάσσεται σε μια τέτοια προοπτική και επιδίωξη. Στη φάση αυτή, προϋπόθεση τέτοιας pax universalis αποτελεί η προσπάθεια επιβολής, με την ανάπτυξη και τις επιτυχίες που σημειώνει για την ώρα σε ορισμένους τουλάχιστον τομείς του πλανήτη μας, της pax americana, που θεωρεί ότι ο κύριος εχθρός αυτή τη στιγμή, εναντίον της εμπέδωσης αυτής της τάξης, είναι τα διάφορα λεγόμενα εθνικιστικά κινήματα, τα οποία πρέπει να προκαλέσουν την ενιαία αντίδραση των μεγάλων και η αντίδραση αυτή να εκδηλωθεί υπό μοναδική δική τους ηγεσία. Πρέπει επομένως να θεωρήσουμε τον εθνικιστικό παράγοντα προβαλλόμενο ως τον κύριο αυτή τη στιγμή αντίπαλο της «νέας τάξης», κάνοντας την εξής διευκρίνιση. Βέβαια, ιστορικά, ο εθνικισμός θεωρήθηκε σε μια ορισμένη στιγμή προοδευτικός, αποκρυσταλλώνοντας το έθνος-κράτος στα πλαίσια του οποίου αναπτύχθηκε η πάλη της αστικής τάξης για την εξαφάνιση του προηγούμενου φεουδαρχικού καθεστώτος. Αργότερα η δυναμική των εθνών-κρατών ήρθε σε σύγκρουση με τη δυναμική την αναπτυσσόμενη από τις νέες παραγωγικές δυνάμεις και περάσαμε στη γνωστή ιμπεριαλιστική μορφή ανάπτυξης και με την ανάπτυξη αυτή σε ενδοκαπιταλιστικούς πολέμους. Στη λογική και δυναμική ενός παγκοσμιοποιούμενου καπιταλισμού σήμερα, που αναζητάει σαν μοναδική ηγεσία του εκείνη ενός και μόνου κέντρου, η τάση αυτή έχει σαν αποτέλεσμα να επιδιώκεται με μία προσπάθεια καταστροφής οποιουδήποτε συνόλου ήδη υπάρχει και με ένα κατακερματισμό των συνόλων αυτών, που αν αυτό συμβεί, θα έχει σαν αποτέλεσμα μια προσφυγή σε νέα ανασυγκρότηση εθνικών κρατών. Ενώ οι παραγωγικές δυνάμεις σπρώχνουν προς μια ενοποιημένη παγκόσμια αγορά, η πολιτική προσπάθεια του κέντρου που διεκδικεί την επικυριαρχία πάνω σε μια τέτοια οικονομία οδηγεί σ' ένα κατακερματισμένο πολιτικά κόσμο, του οποίου οι αντιδράσεις στη νέα τάξη εκδηλώνονται σε μια πρώτη φάση με τη μορφή πράγματι εθνικιστικών κινημάτων και τα οποία κινήματα αυτά μας αναγκάζουν να προβούμε σε μια επανεξέταση του λεγόμενου εθνικού προβλήματος.
Η βασική αντινομία, που χαρακτηρίζει αυτή τη στιγμή τη νέα τάξη, είναι η προσπάθεια προς ένα ενιαίο οικονομικά κόσμο, όμως πολιτικά κατακερματισμένο, ώστε τα μικρά του τμήματα να ελέγχονται ευκολότερα και που οδηγούν βέβαια από την άλλη μεριά, στο βαθμό που τα μέρη αυτά θέλουν να αντισταθούν, στην έξαρση του εθνικιστικού φαινομένου. Φαινόμενο το οποίο η νέα τάξη θεωρεί, αυτή τη στιγμή, σαν το κυριότερο εμπόδιο για την ομαλή λειτουργία της αναγκαίας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Από την άποψη αυτή, η αναβίωση των εθνικισμών δεν μπορεί να θεωρείται σαν αρνητική, απλώς, εκδήλωση, που εναντιώνεται στην παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, αλλά και σαν αναπόφευκτη εκδήλωση αντίστασης όλων εκείνων, οι οποίοι αισθάνονται ότι είναι υποχρεωμένοι ή να αγωνιστούν για να διατηρήσουν μια δική τους εθνική ταυτότητα ή να υποταχθούν απολύτως στη νέα τάξη πραγμάτων. Από την άποψη της αποτελεσματικότητας των αντιδράσεων στην εδραίωση τέτοιου κέντρου, θα 'πρεπε επομένως, εκ μέρους της επαναστατικής Αριστεράς, καταρχήν να υπάρχει μια αντίδραση σε κάθε περίπτωση που η νέα τάξη προσπαθεί να κατακερματίσει ένα ήδη συγκροτημένο σύνολο και να τασσόμαστε κατά της προσπάθειας αυτής. Και εάν αυτό συμβεί, όταν βρισκόμαστε μπροστά στην ανασυγκρότηση νέων εθνικών κρατών, που αναζητούν σαν προστασία τους απέναντι στον πολιτικό έλεγχο της νέας τάξης, μια δική τους εθνική ταυτότητα, αυτό να μην μας οδηγεί σε μια αρνητική καταδίκη των προσπαθειών αυτών.
Παραδείγματος χάρη, είναι εντελώς βέβαιο ότι αυτή τη στιγμή γίνεται μια προσπάθεια να κατακερματιστούν όλα τα σύνολα που ακόμα υπάρχουν, όπως αυτό της Κίνας, όπως το σύνολο της Γιουγκοσλαβίας. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, δεν μπορεί να είναι για μας εντελώς αρνητικό ή εντελώς χωρίς σημασία, αν η πράξη μας τείνει προς την επίτευξη ενός τέτοιου αποτελέσματος ή όχι. Γενικά μια ορισμένη τάση της επαναστατικής Αριστεράς σήμερα στην Ευρώπη και αλλού, ξεκινώντας από μία εκτίμηση ενός δικαιώματος που ήταν σωστό σε μια άλλη εποχή, το ξαναθέτει χωρίς μεγαλύτερη περίσκεψη του αποτελέσματός του, δρα προς την εδραίωση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης των λαών. Και επομένως, δρώντας προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς να εξετάζει βαθύτερα ποιοι κινούν προς αυτό, ποιες κοινωνικοπολιτικές δυνάμεις, συγκεκριμένες, ωθούν προς αυτό το πράγμα και μέσα στα γενικότερα πλαίσια ποιας κατάστασης πάει να επικρατήσει αυτό το δικαίωμα, σχεδόν άκριτα, μηχανικά, θεωρούν ότι το επαναστατικό καθήκον είναι η χωρίς όρους υπεράσπιση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης των λαών.
Η γιουγκοσλαβική κρίση
Αλλά αν το θεωρήσουμε αυτό στην περίπτωση της γιουγκοσλαβικής κρίσης, θα δούμε το εξής πράγμα:
Υπέρ της αποσύνθεσης του συνόλου της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο ήταν καταρχήν νεοκαπιταλιστικές δυνάμεις, οι οποίες παρουσιάστηκαν ιδίως σε ορισμένες Δημοκρατίες της Γιουγκοσλαβίας, όπως τη Σλοβενία και την Κροατία, και οι οποίες χρησιμοποιώντας το δημοκρατικό αυτό αίτημα, αλλά για εντελώς νεοκαπιταλιστικούς σκοπούς, ώθησαν προς μία διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, η οποία Γιουγκοσλαβία δεν ήταν για μας βέβαια ένα ιδανικό παράδειγμα σοσιαλιστικής ομοσπονδίας, αλλά μέσα στο οποίο υπήρχαν ορισμένες κατακτήσεις και οι κατακτήσεις αυτές είχαν κάποια ορισμένη σημασία και δεν μπορούσε κανείς να χρησιμοποιήσει άκριτα το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών για να φτάσει στο αποτέλεσμα που φτάσαμε. Από την άλλη μεριά, όταν αυτές οι συγκεκριμένες κοινωνικοπολιτικές τάσεις μέσα στη Σλοβενία και την Κροατία,νεοκαπιταλιστικού χαρακτήρα, άρχισαν να εκδηλώνονται, είδαμε αμέσως επίσης να τις υπερασπίζουν, να τις ωθούν, να τις επανδρώνουν, να τις σπρώχνουν προς το αποτέλεσμα αυτό, οι καθαρά ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, καταρχήν της Ευρώπης και ιδιαίτερα στην περίπτωση της Γιουγκοσλαβίας η Γερμανία. Επομένως, αντί να ξεκινάμε στην ανάλυση της γιουγκοσλαβικής κρίσης, αναφερόμενοι στους πρωτόγονους εθνικιστικούς ανταγωνισμούς των διαφόρων εθνών της Γιουγκοσλαβίας και να αποδίδουμε σε αυτούς και μόνο ή κυρίως, τα αίτια για το τι επακολούθησε, θα έπρεπε να ξεκινάμε πριν απ' όλα από μια βαθύτερη ανάλυση του παιχνιδιού του ιμπεριαλισμού σε αυτή την περιοχή. Χωρίς να σταθώ σε πολλές λεπτομέρειες, μου κάνει εντύπωση όταν και εδώ στην Ελλάδα εκδηλώθηκε και εκδηλώνεται στις τάξεις μιας ορισμένης Αριστεράς τέτοιος αντισερβισμός, εντελώς μονόπλευρα, να μην παίρνουμε υπόψη ότι σε αυτή τη γιουγκοσλαβική γραφειοκρατική κατάσταση που επεκράτησε σιγά σιγά μετά την επανάσταση, το μέρος το καθαρά σερβικό της γραφειοκρατίας ήταν εκείνο που είχε μία τάση να υπερασπίζει τον ομοσπονδιακό χαρακτήρα της Γιουγκοσλαβίας και αντιδρούσε έντονα στην απόσχιση των διαφόρων Δημοκρατιών της, η οποία απόσχιση δεν είχε ιδεώδη μιας ανώτερης σοσιαλιστικής τάξης, αλλά είχε βαθύτερα ένα νεοκαπιταλιστικό εσωτερικό χαρακτήρα, υποβοηθούμενο από την επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία των δυνάμεων του ιμπεριαλισμού. Και επομένως, η όλη τοποθέτηση απέναντι σ' αυτό το ζήτημα δεν μπορούσε να 'ναι απλώς μία άκριτη και μόνο υπεράσπιση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των λαών, χωρίς να παίρνεται υπόψη, όπως πρέπει να γίνεται για κάθε συγκεκριμένη εφαρμογή του μαρξισμού, μέσα σε ποιες ιστορικές συνθήκες γίνεται αυτό το πράγμα και σε τι καταλήγει. Καταλήγει σε μια πραγματική απελευθέρωση μιας καταπιεζόμενης Δημοκρατίας από μία καταπιεστική γραφειοκρατία ή καταλήγει προς τη μεταβίβαση του ζυγού, για τη συγκεκριμένη Δημοκρατία, σε ένα ξενικό, πολύ σοβαρότερο και πολύ πιο καταπιεστικό ζυγό; Υπήρχε λόγος να σπρώχνει κανείς προς μία ενσωμάτωση ορισμένων Δημοκρατιών της Γιουγκοσλαβίας στην Ενωμένη Καπιταλιστική Ευρώπη, στην οποία προέχει η δύναμη της Γερμανίας; Ή έπρεπε να εξαντληθούν όλα τα μέσα για μια μεγαλύτερη δημοκρατικοποίηση του ενιαίου συνόλου της υπάρχουσας Γιουγκοσλαβίας; Και εκεί να συμμαχήσει κανείς κριτικά και συγκυριακά με τις δυνάμεις εκείνες, οι οποίες δεν έσπρωχναν προς αυτή τη διάλυση, αλλά οι οποίες είχαν μάλλον σκοπό να διατηρηθεί αυτή η Ομοσπονδία. Αυτή η προσέγγιση του ζητήματος, χωρίς να τεθεί μέσα στις γενικότερες τάσεις του ιμπεριαλιστικού περιβάλλοντος της Γιουγκοσλαβίας, ήταν μία ανάλυση που δεν μπορούσε παρά να οδηγήσει σε εσφαλμένα συμπεράσματα. Και από τη στιγμή που αυτό απέτυχε, ύστερα από επίμονες προσπάθειες της γιουγκοσλαβικής κεντρικής διεύθυνσης -στα χέρια, πράγματι, της Σερβίας- να μην συμβεί, φθάσαμε βέβαια στις ενδοεθνικές συρράξεις και πολέμους, όπου εκείνο που προείχε για τον καθένα πια ήταν η ανασυγκρότηση μιας δικής του καινούριας εθνικής ταυτότητας. Δεν μπορεί να καταλογίσει κανείς στους Σέρβους ότι η προσπάθειά τους αυτή δεν είχε κάποια δικαιολογία.
(...) Η μονομερής καμπάνια και η εντελώς μεροληπτική υπεράσπιση, τόσο των πράξεων, όσο και των βλέψεων και των Κροατών και των μουσουλμάνων. Από την άποψη την επαναστατική, θα θεωρούσαμε απαραίτητο η λεγόμενη Ενωμένη Ευρώπη, η οποία τόσο μεγάλο ρόλο έπαιξε στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, από τη στιγμή που είδε πού κατέληγε αυτή η διάλυση, σε τι τρομερή ενδοεθνική σύρραξη κατέληξε, αντί να στέλνει από τη μια μεριά μονόπλευρη φιλανθρωπική βοήθεια και από την άλλη, ιδίως στρατιωτικά, διαρκώς να πιέζει τους Σέρβους να υποχωρήσουν, θα έπρεπε να προσπαθήσει τουλάχιστον, αν είχε επίγνωση των δυνατοτήτων της, έξω από ιμπεριαλιστικά συμφέροντα και σκοπούς, σχετικά με την αναμόρφωση της Γιουγκοσλαβίας και των Βαλκανίων, να κάνει προτάσεις οικονομικής βοήθειας, δεσμού με την ενοποιούμενη Ευρώπη, μια σειρά από ενέργειες εντελώς άλλου χαρακτήρα, οι οποίες ίσως θα είχαν αποτέλεσμα πολύ πιο ευνοϊκό απ' ό,τι είχε το αποτέλεσμα μιας μονόπλευρης καμπάνιας εναντίον των Σέρβων, η οποία σε μια ορισμένη στιγμή πήρε τη μορφή καθαρά στρατιωτικής απειλής. Επομένως, από την άποψη αυτή, πρέπει να πει κανείς ότι η αντίσταση των Σέρβων -που δεν είναι μόνο αντίσταση εθνικιστικού χαρακτήρα, αλλά και αντίσταση στην επιβολή της νέας τάξης πραγμάτων, και ως τέτοια οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις την αντιμετωπίζουν σήμερα στην Ευρώπη- δεν μπορεί να είναι τελείως καταδικάσιμη, χωρίς κατανόηση, γιατί οι Σέρβοι αντιστέκονται στην Ευρώπη, στη νέα τάξη πραγμάτων. Πρέπει να έχουν μια εντελώς διαφορετική κατανόηση. Χωρίς να έχουμε υποστηρίξει ότι ήταν αναγκαίο να συμβούν όλα αυτά που συνέβησαν και χωρίς να παίρνουμε μονόπλευρα μία θέση απλώς υπέρ των Σέρβων, δεν θα μπορούσαμε σε καμία στιγμή να θεωρήσουμε ότι η μονόπλευρη και μόνο καταδίκη των Σέρβων και η επέμβαση της Ευρώπης δια στρατιωτικής βίας μπορούσε να είναι ένα οπωσδήποτε θετικό ή ανεκτό αποτέλεσμα. Πρέπει να πω ότι τα πράγματα έφθασαν σ' ένα σημείο που πράγματι μεγάλη μερίδα της λεγομένης Αριστεράς στην Ευρώπη ήταν έτοιμη, και είναι ακόμα έτοιμη, να θεωρήσει ότι για να σταματήσουν οι θηριωδίες οι διαπραττόμενες δήθεν μονάχα από τους Σέρβους, να επέμβει στρατιωτικά το ΝΑΤΟ.
(...)Εδώ δεν πρόκειται για πόλεμο που ξέσπασε ανάμεσα σε Κροάτες, Βόσνιους και Σέρβους, αλλά πρόκειται για μία αναδόμηση των Βαλκανίων σε νέες σφαίρες επιρροής, όπου ο κυριαρχικός λόγος ανήκει στις μεγάλες δυνάμεις. Στη Γερμανία από τη μια μεριά και στις ΗΠΑ από την άλλη, με επικουρική δύναμη των μεν και των δε, αλλά κυρίως των ΗΠΑ, την Άγκυρα -όχι την Τουρκία- αλλά το στρατιωτικοπολιτικό καθεστώς της Άγκυρας. Δεν είμαστε ούτε εναντίον των Βοσνίων ως μουσουλμάνων, ούτε των Κροατών ως Κροατών, ούτε των Τούρκων ως Τούρκων. Είμαστε εναντίον των πολιτικών κατεστημένων στους διάφορους αυτούς χώρους που κυρίως υπόκεινται αυτή τη στιγμή στην κυριαρχική πίεση μεγάλων, ξένων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Και αν αυτό δεν το καταλαβαίνουμε, θα πελαγώνουμε και θα είμαστε σε κατάσταση τέλειας απροετοιμασίας, σχετικά με τα γεγονότα που πρόκειται να συμβούν και στο δικό μας χώρο.
Η απειλή εναντίον της Ελλάδας
Νομίζω ότι πράγματι είναι σωστό ότι η Ελλάδα σήμερα απειλείται. Ότι υπάρχει ένας κίνδυνος. Ότι υπάρχει ένα σχέδιο αναδόμησης των Βαλκανίων, στο οποίο κυριαρχικό ρόλο θα παίξει η Γερμανία, οι ΗΠΑ και η Τουρκία, χρησιμοποιώντας τις μουσουλμανικές μειονότητες από τη Βουλγαρία, τη Θράκη, τα Σκόπια, το Κοσσυφοπέδιο, την Αλβανία, τη Βοσνία. Όπου η Ελλάδα βρίσκεται ουσιαστικά απομονωμένη και δεν έχει ως σύμμαχο -από άποψη γεωπολιτική- παρά τους Σέρβους. Οι οποίοι Σέρβοι σε μια ορισμένη στιγμή είναι δυνατόν και αυτοί να υποταχθούν στην pax americana. Αντιστέκονται για την ώρα και η αντίστασή τους είναι θετική και εκμεταλλεύσιμη και από τη μεριά τη δική μας, αλλά όμως δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι και η Σερβία και η Ελλάδα τελικά με υποχωρήσεις δεν θα ενταχθούν σε μια pax americana κυριαρχούσα σ' ολόκληρα τα Βαλκάνια. Πρέπει αυτό να το έχουμε υπόψη μας και απέναντι σ' αυτό το πράγμα να υπάρχει μία αντίσταση. Η μορφή αυτής της αντίστασης δεν μπορεί να πάρει δυστυχώς το χαρακτήρα άμεσης κοινωνικής επανάστασης, στηριζόμενης στις εργατικές μάζες της Ελλάδας, οι οποίες θα ανατρέψουν αυτή την κατάσταση. Παίρνει, για την ώρα, το χαρακτήρα ενός εθνισμού. Αφύπνισης του εθνισμού.
Προσωπικά θεωρώ ότι είναι αναγκαία οι Έλληνες να αποκτήσουν μια συνείδηση του εθνισμού τους και να είναι έτοιμοι, όταν πρόκειται να γίνει μία περαιτέρω συρρίκνωση του λεγομένου εθνικού τους κορμού, να αντισταθούν. Να μην επαναλάβουν το έγκλημα, την αδυναμία, την προδοσία, τη δειλία που έδειξαν στο ζήτημα της Κύπρου. Δεν είμαι υπέρ μιας επανάληψης της Κύπρου και στην Ελλάδα. Δεν θεωρώ ότι είναι τίποτα το διεθνιστικό μία αδιαφορία πλήρης αν γίνει ή δεν γίνει και στην Ελλάδα κάτι παρόμοιο που έγινε στην Κύπρο. Μα με ποιο θάρρος μπορείς να λες ότι είσαι υπέρ των Κούρδων ή των Παλαιστινίων που ζητάνε μια πατρίδα κι όταν γίνει σ' ένα τμήμα δικό σου εισβολή, κατοχή, αλλαγή πληθυσμών και δημιουργείται δικό σου παλαιστινιακό ζήτημα, ποια στάση κρατάς απέναντι στην Κύπρο; Και ξεκινώντας απ' αυτά, ποια στάση πρόκειται να κρατήσεις αν συμβεί κάτι παρόμοιο στην Ελλάδα; Είναι σωστό ότι ο εθνισμός που είναι απαραίτητος, δεν είναι σε καμία αντίθεση με το διεθνισμό. Ο κάθε διεθνιστής έχει και μια ιδιαίτερη πατρίδα και είναι φυσικό την πατρίδα αυτή να την αγαπάει όχι περισσότερο από τις
άλλες, αλλά τουλάχιστον το ίδιο.
Είναι φυσικό επίσης να αισθάνεται ότι δεν μπορεί να έχει δράση επαναστατική, αν δεν δείχνει απέναντι στο λαό του μια συμπαράσταση. Σε ποιον κάτοικο της χώρας σου μπορείς να μιλήσεις και να πεις ότι σου είναι αδιάφορη η ιστορία της Κύπρου ή η επανάληψη της ιστορίας της Κύπρου αύριο και να νομίζεις ότι με τέτοια στάση μπορεί να έχεις οποιοδήποτε δεσμό με το λαό σου για άλλες επιτεύξεις; Εάν δεν αφαιρέσεις από την αστική ηγεσία την υπεράσπιση του εθνισμού και την περάσεις στα χέρα της Αριστεράς, είσαι τελείως χαμένος σε οποιοδήποτε επαναστατικό σου παιχνίδι.
Είναι εντελώς σωστό να λέμε αυτό: δεν διεκδικούμε απολύτως τίποτα. Πράγματι δεν διεκδικούμε. Και οποιοσδήποτε πόλεμος επιθετικός και για πλιάτσικο είναι καταδικαστέος από εμάς. Οποιοδήποτε «γιουρούσι» που ορισμένοι σκέπτονται ακόμη στην Αλβανία για να ξαναπάρουμε τη Βόρεια Ήπειρο είναι λανθασμένο. Οποιοδήποτε γιουρούσι και πλιάτσικο, οποιοσδήποτε επιθετικός πόλεμος δεν είναι μόνο καταδικάσιμος, γιατί αλλάζει το χαρακτήρα της αντίστασης του λαού, αλλά είναι και εσφαλμένος μέσα στις τωρινές συνθήκες, θα καταλήξει σε μία γενικότερη σύρραξη από την οποία η Ελλάδα δεν πρόκειται να κερδίσει απολύτως τίποτα. Αλλά, ενώ είναι τελείως σωστό να λέμε ότι δεν διεκδικούμε απολύτως τίποτα, να προσθέτουμε επίσης -διότι αυτό είναι ζήτημα που πρέπει να το εξετάσουμε σοβαρά- ότι είμαστε υπέρ της πληρότητας των δικαιωμάτων οποιασδήποτε εθνικής μειονότητας υπάρχει στην Ελλάδα και πρέπει να δούμε πού υπάρχουν συγκεκριμένα ζητήματα και εκεί που γίνονται αδικίες να επανορθωθούν έγκαιρα. Όχι όπως κάναμε με την τουρκική μειονότητα εν μέρει στην Κύπρο. Λέγοντας αυτά, λέμε επίσης ότι όσο είμαστε εναντίον οποιουδήποτε επιθετικού πολέμου, όπως είμαστε βέβαια υπέρ της υπεράσπισης μειονοτήτων δικών μας στο εξωτερικό, έτσι δεν είμαστε διατεθειμένοι να παραχωρήσομε πια τίποτα από το συγκεκριμένο εθνικό κορμό που έχουμε.
Κι όταν λέμε τίποτα αυτό το πράγμα πρέπει να είναι μια εντελώς διαφορετική, ιδεολογική και πρακτική προετοιμασία κυρίως της νεολαίας μας, η οποία εν μέρει έχει προσβληθεί από το μικρόβιο του ευρωπαϊσμού και της πολιτιστικής αμερικανοποίησης.
Αγαπητοί φίλοι και σύντροφοι,
Η σημερινή μου παρέμβαση ξεκινάει από τη διπλή διαπίστωση ότι ο βαλκανικός πόλεμος που μαίνεται σήμερα σε μια ορισμένη περιοχή δεν πρόκειται να τελειώσει σύντομα! Υπάρχουν πιθανότητες γενίκευσης του πολέμου, που μπορεί να αναγκάσουν κάποια στιγμή μία, υπό οποιαδήποτε μορφή, εμπλοκή της Ελλάδας. Αυτό είναι το ένα, και το δεύτερο είναι ότι, παρατηρώντας τα φαινόμενα στη χώρα μας και την στάση τμήματος της νεολαίας αλλά και των πολιτών της χώρας αυτής, διαπιστώνω -και ελπίζω να κάνω λάθος- ότι ούτε ιδεολογικά, ούτε πρακτικά είναι προετοιμασμένοι για μια τέτοια περίπτωση. Και επειδή θεωρώ ότι ο σημερινός κόσμος, συνολικά κρινόμενος, εξακολουθεί να είναι προϊστορικός και βάρβαρος, νομίζω ότι αυτοί που εμπλέκονται σε τέτοιες καταστάσεις, όσο κι αν απεχθάνονται να λερώσουν τα χέρια τους, πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να πολεμήσουν με τα μέσα που πολεμούν όλοι εκείνοι που αντιτίθενται σε μία επικράτηση της νέας
ιμπεριαλιστικής τάξης.
Η νέα τάξη την εποχή της παγκοσμιοποίησης
Σκοπός στη σημερινή μας συζήτηση δεν θα είναι να κάνω μία εκτενή ιστορική αναφορά στο γιουγκοσλαβικό και στα βαλκανικά γενικά ζητήματα, αλλά να σταθώ στην ανάγκη επανατοποθέτησης ορισμένων απόψεων που είχαν επικρατήσει και εξακολουθούν να επικρατούν σχετικά με την αντιμετώπιση του λεγόμενου εθνικού ζητήματος. Η επανατοποθέτηση θεωρώ ότι είναι απολύτως αναγκαία, ξεκινώντας από τη βασική διαπίστωση ότι μπήκαμε σε μια νέα ιστορική εποχή, διακρινόμενη από την προσπάθεια εμπέδωσης από μία και μόνο υπερδύναμη μιας «Νέας τάξης» οικονομικής, πολιτικής, πολιτιστικής, στρατιωτικής. Και τέτοια υπερδύναμη έχουν τη φιλοδοξία να είναι οι ΗΠΑ. Αυτό φαίνεται καθαρά από τις διαδοχικές, εκτενείς συζητήσεις που γίνονται σε μικρούς κύκλους των ΗΠΑ, που θεωρούν ότι είναι προικισμένοι με γεωπολιτική στρατηγική σκέψη και οι οποίοι εγκέφαλοι έχουν ασφαλώς επιρροή στις προσπάθειες εμπέδωσης μιας τέτοιας τάξης, όχι στον κόσμο ολόκληρο, όπως νομίζω -γιατί αυτή η τάξη σε κάποιους χώρους οπωσδήποτε δεν πρόκειται να επικρατήσει- αλλά που σημειώνει για την ώρα επιτυχίες στην Ευρώπη, στα Βαλκάνια, στη Μ. Ανατολή.
Και ιδού πώς συνοψίζουν την άποψή τους οι γεωπολιτικοί αυτοί εγκέφαλοι που προωθούν τη «νέα τάξη πραγμάτων»:
Λένε καταρχήν ότι οι νέες παραγωγικές δυνάμεις, που εδώ και 30 χρόνια κατέχει η ανθρωπότητα, οδηγούν και επιβάλλουν παγκοσμιοποίηση της οικονομίας. Αλλά για την ανάπτυξη και διατήρηση τέτοιας οικονομίας χρειάζεται -όπως υποστηρίζουν- ένα υπερεθνικό κέντρο που να διατηρεί την τάξη. Δηλαδή να αντιτίθεται ακόμα και δυναμικά σε κάθε εθνικιστική έκρηξη που θα έτεινε να εμποδίσει την ομαλή παγκοσμιοποίηση και λειτουργία μιας ενιαίας αγοράς. Οι δευτερεύουσες, κατ' αυτούς, εθνικές δυνάμεις, όπως είναι οι άλλες ιμπεριαλιστικές χώρες δίπλα στις ΗΠΑ, θα πρέπει να ανέχονται και να υποστηρίζουν την ύπαρξη και δράση ενός μοναδικού υπερκέντρου όπως θέλουν να είναι οι ΗΠΑ. Έναντι συμμετοχής όλων αυτών στα οφέλη τα προερχόμενα από μια παγκόσμια αγορά, της οποίας η τάξη διασφαλίζεται ταυτόχρονα από την ύπαρξη ενός μοναδικού κέντρου εξουσίας και θεληματικά υποστηριζόμενου από όλους αυτούς. Οι δυνάμεις αυτές πράγματι πρέπει ν' αποδεχτούν τον δευτερεύοντα ρόλο τους, αλλά απολύτως αναγκαίο για τη διατήρηση της ενιαίας γεωπολιτικής άποψης, στην οποία καταλήγουν οι εγκέφαλοι των ΗΠΑ. Το σχήμα αυτό μοιάζει πάρα πολύ μ' ένα σχήμα που είχε συζητηθεί και στους μαρξιστές, τον καιρό του Κάουτσκι, όπου προβλέπονταν μια παγκοσμιοποίηση του καπιταλισμού, την οποία να διαχειρίζεται ουσιαστικά μία και μόνο υπερεθνική εξουσία, στην οποία να πρωτοστατεί μία και μόνο εθνική δύναμη, υποβοηθούμενη θεληματικά απ' όλες τις άλλες δευτερεύουσες εθνικές δυνάμεις και οι οποίες είναι έτοιμες σε περίπτωση που αναπτυχθεί ένας οποιοσδήποτε εθνικισμός να αντισταθούν όλες εναντίον του υπό κοινή και μόνο εξουσία. Το σχήμα αυτό βρήκε μια πρώτη εφαρμογή στον πόλεμο του Κόλπου, όπου επιτεύχθηκε μια γενική, ευρεία σταυροφορία υπό μοναδική πρακτική ηγεσία εκείνη των ΗΠΑ. Κι όπως δεν επιτυγχάνεται -αλλά γίνεται προσπάθεια να επιτευχθεί- στην περίπτωση του γιουγκοσλαβικού πολέμου. Γι' αυτό οι ακραίες συνέπειες μιας τέτοιας γεωπολιτικής στρατηγικής με κέντρο τις ΗΠΑ θα' πρεπε να' ναι η επιβολή δια της στρατιωτικής κυρίως δύναμης, η επαναφορά στην τάξη όσων κωλυσιεργούν, αντιδρούν ή ενεργητικότερα αντιστέκονται.
Η προσπάθεια που καταβάλλεται να διατηρηθεί το ΝΑΤΟ υπό αμερικανική ουσιαστικά ηγεσία, ως ο στρατιωτικός βραχίονας του συνόλου των προηγμένων σε συμμαχία μεταξύ τους καπιταλιστικών κρατών, εντάσσεται σε μια τέτοια προοπτική και επιδίωξη. Στη φάση αυτή, προϋπόθεση τέτοιας pax universalis αποτελεί η προσπάθεια επιβολής, με την ανάπτυξη και τις επιτυχίες που σημειώνει για την ώρα σε ορισμένους τουλάχιστον τομείς του πλανήτη μας, της pax americana, που θεωρεί ότι ο κύριος εχθρός αυτή τη στιγμή, εναντίον της εμπέδωσης αυτής της τάξης, είναι τα διάφορα λεγόμενα εθνικιστικά κινήματα, τα οποία πρέπει να προκαλέσουν την ενιαία αντίδραση των μεγάλων και η αντίδραση αυτή να εκδηλωθεί υπό μοναδική δική τους ηγεσία. Πρέπει επομένως να θεωρήσουμε τον εθνικιστικό παράγοντα προβαλλόμενο ως τον κύριο αυτή τη στιγμή αντίπαλο της «νέας τάξης», κάνοντας την εξής διευκρίνιση. Βέβαια, ιστορικά, ο εθνικισμός θεωρήθηκε σε μια ορισμένη στιγμή προοδευτικός, αποκρυσταλλώνοντας το έθνος-κράτος στα πλαίσια του οποίου αναπτύχθηκε η πάλη της αστικής τάξης για την εξαφάνιση του προηγούμενου φεουδαρχικού καθεστώτος. Αργότερα η δυναμική των εθνών-κρατών ήρθε σε σύγκρουση με τη δυναμική την αναπτυσσόμενη από τις νέες παραγωγικές δυνάμεις και περάσαμε στη γνωστή ιμπεριαλιστική μορφή ανάπτυξης και με την ανάπτυξη αυτή σε ενδοκαπιταλιστικούς πολέμους. Στη λογική και δυναμική ενός παγκοσμιοποιούμενου καπιταλισμού σήμερα, που αναζητάει σαν μοναδική ηγεσία του εκείνη ενός και μόνου κέντρου, η τάση αυτή έχει σαν αποτέλεσμα να επιδιώκεται με μία προσπάθεια καταστροφής οποιουδήποτε συνόλου ήδη υπάρχει και με ένα κατακερματισμό των συνόλων αυτών, που αν αυτό συμβεί, θα έχει σαν αποτέλεσμα μια προσφυγή σε νέα ανασυγκρότηση εθνικών κρατών. Ενώ οι παραγωγικές δυνάμεις σπρώχνουν προς μια ενοποιημένη παγκόσμια αγορά, η πολιτική προσπάθεια του κέντρου που διεκδικεί την επικυριαρχία πάνω σε μια τέτοια οικονομία οδηγεί σ' ένα κατακερματισμένο πολιτικά κόσμο, του οποίου οι αντιδράσεις στη νέα τάξη εκδηλώνονται σε μια πρώτη φάση με τη μορφή πράγματι εθνικιστικών κινημάτων και τα οποία κινήματα αυτά μας αναγκάζουν να προβούμε σε μια επανεξέταση του λεγόμενου εθνικού προβλήματος.
Η βασική αντινομία, που χαρακτηρίζει αυτή τη στιγμή τη νέα τάξη, είναι η προσπάθεια προς ένα ενιαίο οικονομικά κόσμο, όμως πολιτικά κατακερματισμένο, ώστε τα μικρά του τμήματα να ελέγχονται ευκολότερα και που οδηγούν βέβαια από την άλλη μεριά, στο βαθμό που τα μέρη αυτά θέλουν να αντισταθούν, στην έξαρση του εθνικιστικού φαινομένου. Φαινόμενο το οποίο η νέα τάξη θεωρεί, αυτή τη στιγμή, σαν το κυριότερο εμπόδιο για την ομαλή λειτουργία της αναγκαίας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Από την άποψη αυτή, η αναβίωση των εθνικισμών δεν μπορεί να θεωρείται σαν αρνητική, απλώς, εκδήλωση, που εναντιώνεται στην παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, αλλά και σαν αναπόφευκτη εκδήλωση αντίστασης όλων εκείνων, οι οποίοι αισθάνονται ότι είναι υποχρεωμένοι ή να αγωνιστούν για να διατηρήσουν μια δική τους εθνική ταυτότητα ή να υποταχθούν απολύτως στη νέα τάξη πραγμάτων. Από την άποψη της αποτελεσματικότητας των αντιδράσεων στην εδραίωση τέτοιου κέντρου, θα 'πρεπε επομένως, εκ μέρους της επαναστατικής Αριστεράς, καταρχήν να υπάρχει μια αντίδραση σε κάθε περίπτωση που η νέα τάξη προσπαθεί να κατακερματίσει ένα ήδη συγκροτημένο σύνολο και να τασσόμαστε κατά της προσπάθειας αυτής. Και εάν αυτό συμβεί, όταν βρισκόμαστε μπροστά στην ανασυγκρότηση νέων εθνικών κρατών, που αναζητούν σαν προστασία τους απέναντι στον πολιτικό έλεγχο της νέας τάξης, μια δική τους εθνική ταυτότητα, αυτό να μην μας οδηγεί σε μια αρνητική καταδίκη των προσπαθειών αυτών.
Παραδείγματος χάρη, είναι εντελώς βέβαιο ότι αυτή τη στιγμή γίνεται μια προσπάθεια να κατακερματιστούν όλα τα σύνολα που ακόμα υπάρχουν, όπως αυτό της Κίνας, όπως το σύνολο της Γιουγκοσλαβίας. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, δεν μπορεί να είναι για μας εντελώς αρνητικό ή εντελώς χωρίς σημασία, αν η πράξη μας τείνει προς την επίτευξη ενός τέτοιου αποτελέσματος ή όχι. Γενικά μια ορισμένη τάση της επαναστατικής Αριστεράς σήμερα στην Ευρώπη και αλλού, ξεκινώντας από μία εκτίμηση ενός δικαιώματος που ήταν σωστό σε μια άλλη εποχή, το ξαναθέτει χωρίς μεγαλύτερη περίσκεψη του αποτελέσματός του, δρα προς την εδραίωση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης των λαών. Και επομένως, δρώντας προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς να εξετάζει βαθύτερα ποιοι κινούν προς αυτό, ποιες κοινωνικοπολιτικές δυνάμεις, συγκεκριμένες, ωθούν προς αυτό το πράγμα και μέσα στα γενικότερα πλαίσια ποιας κατάστασης πάει να επικρατήσει αυτό το δικαίωμα, σχεδόν άκριτα, μηχανικά, θεωρούν ότι το επαναστατικό καθήκον είναι η χωρίς όρους υπεράσπιση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης των λαών.
Η γιουγκοσλαβική κρίση
Αλλά αν το θεωρήσουμε αυτό στην περίπτωση της γιουγκοσλαβικής κρίσης, θα δούμε το εξής πράγμα:
Υπέρ της αποσύνθεσης του συνόλου της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο ήταν καταρχήν νεοκαπιταλιστικές δυνάμεις, οι οποίες παρουσιάστηκαν ιδίως σε ορισμένες Δημοκρατίες της Γιουγκοσλαβίας, όπως τη Σλοβενία και την Κροατία, και οι οποίες χρησιμοποιώντας το δημοκρατικό αυτό αίτημα, αλλά για εντελώς νεοκαπιταλιστικούς σκοπούς, ώθησαν προς μία διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, η οποία Γιουγκοσλαβία δεν ήταν για μας βέβαια ένα ιδανικό παράδειγμα σοσιαλιστικής ομοσπονδίας, αλλά μέσα στο οποίο υπήρχαν ορισμένες κατακτήσεις και οι κατακτήσεις αυτές είχαν κάποια ορισμένη σημασία και δεν μπορούσε κανείς να χρησιμοποιήσει άκριτα το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών για να φτάσει στο αποτέλεσμα που φτάσαμε. Από την άλλη μεριά, όταν αυτές οι συγκεκριμένες κοινωνικοπολιτικές τάσεις μέσα στη Σλοβενία και την Κροατία,νεοκαπιταλιστικού χαρακτήρα, άρχισαν να εκδηλώνονται, είδαμε αμέσως επίσης να τις υπερασπίζουν, να τις ωθούν, να τις επανδρώνουν, να τις σπρώχνουν προς το αποτέλεσμα αυτό, οι καθαρά ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, καταρχήν της Ευρώπης και ιδιαίτερα στην περίπτωση της Γιουγκοσλαβίας η Γερμανία. Επομένως, αντί να ξεκινάμε στην ανάλυση της γιουγκοσλαβικής κρίσης, αναφερόμενοι στους πρωτόγονους εθνικιστικούς ανταγωνισμούς των διαφόρων εθνών της Γιουγκοσλαβίας και να αποδίδουμε σε αυτούς και μόνο ή κυρίως, τα αίτια για το τι επακολούθησε, θα έπρεπε να ξεκινάμε πριν απ' όλα από μια βαθύτερη ανάλυση του παιχνιδιού του ιμπεριαλισμού σε αυτή την περιοχή. Χωρίς να σταθώ σε πολλές λεπτομέρειες, μου κάνει εντύπωση όταν και εδώ στην Ελλάδα εκδηλώθηκε και εκδηλώνεται στις τάξεις μιας ορισμένης Αριστεράς τέτοιος αντισερβισμός, εντελώς μονόπλευρα, να μην παίρνουμε υπόψη ότι σε αυτή τη γιουγκοσλαβική γραφειοκρατική κατάσταση που επεκράτησε σιγά σιγά μετά την επανάσταση, το μέρος το καθαρά σερβικό της γραφειοκρατίας ήταν εκείνο που είχε μία τάση να υπερασπίζει τον ομοσπονδιακό χαρακτήρα της Γιουγκοσλαβίας και αντιδρούσε έντονα στην απόσχιση των διαφόρων Δημοκρατιών της, η οποία απόσχιση δεν είχε ιδεώδη μιας ανώτερης σοσιαλιστικής τάξης, αλλά είχε βαθύτερα ένα νεοκαπιταλιστικό εσωτερικό χαρακτήρα, υποβοηθούμενο από την επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία των δυνάμεων του ιμπεριαλισμού. Και επομένως, η όλη τοποθέτηση απέναντι σ' αυτό το ζήτημα δεν μπορούσε να 'ναι απλώς μία άκριτη και μόνο υπεράσπιση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των λαών, χωρίς να παίρνεται υπόψη, όπως πρέπει να γίνεται για κάθε συγκεκριμένη εφαρμογή του μαρξισμού, μέσα σε ποιες ιστορικές συνθήκες γίνεται αυτό το πράγμα και σε τι καταλήγει. Καταλήγει σε μια πραγματική απελευθέρωση μιας καταπιεζόμενης Δημοκρατίας από μία καταπιεστική γραφειοκρατία ή καταλήγει προς τη μεταβίβαση του ζυγού, για τη συγκεκριμένη Δημοκρατία, σε ένα ξενικό, πολύ σοβαρότερο και πολύ πιο καταπιεστικό ζυγό; Υπήρχε λόγος να σπρώχνει κανείς προς μία ενσωμάτωση ορισμένων Δημοκρατιών της Γιουγκοσλαβίας στην Ενωμένη Καπιταλιστική Ευρώπη, στην οποία προέχει η δύναμη της Γερμανίας; Ή έπρεπε να εξαντληθούν όλα τα μέσα για μια μεγαλύτερη δημοκρατικοποίηση του ενιαίου συνόλου της υπάρχουσας Γιουγκοσλαβίας; Και εκεί να συμμαχήσει κανείς κριτικά και συγκυριακά με τις δυνάμεις εκείνες, οι οποίες δεν έσπρωχναν προς αυτή τη διάλυση, αλλά οι οποίες είχαν μάλλον σκοπό να διατηρηθεί αυτή η Ομοσπονδία. Αυτή η προσέγγιση του ζητήματος, χωρίς να τεθεί μέσα στις γενικότερες τάσεις του ιμπεριαλιστικού περιβάλλοντος της Γιουγκοσλαβίας, ήταν μία ανάλυση που δεν μπορούσε παρά να οδηγήσει σε εσφαλμένα συμπεράσματα. Και από τη στιγμή που αυτό απέτυχε, ύστερα από επίμονες προσπάθειες της γιουγκοσλαβικής κεντρικής διεύθυνσης -στα χέρια, πράγματι, της Σερβίας- να μην συμβεί, φθάσαμε βέβαια στις ενδοεθνικές συρράξεις και πολέμους, όπου εκείνο που προείχε για τον καθένα πια ήταν η ανασυγκρότηση μιας δικής του καινούριας εθνικής ταυτότητας. Δεν μπορεί να καταλογίσει κανείς στους Σέρβους ότι η προσπάθειά τους αυτή δεν είχε κάποια δικαιολογία.
(...) Η μονομερής καμπάνια και η εντελώς μεροληπτική υπεράσπιση, τόσο των πράξεων, όσο και των βλέψεων και των Κροατών και των μουσουλμάνων. Από την άποψη την επαναστατική, θα θεωρούσαμε απαραίτητο η λεγόμενη Ενωμένη Ευρώπη, η οποία τόσο μεγάλο ρόλο έπαιξε στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, από τη στιγμή που είδε πού κατέληγε αυτή η διάλυση, σε τι τρομερή ενδοεθνική σύρραξη κατέληξε, αντί να στέλνει από τη μια μεριά μονόπλευρη φιλανθρωπική βοήθεια και από την άλλη, ιδίως στρατιωτικά, διαρκώς να πιέζει τους Σέρβους να υποχωρήσουν, θα έπρεπε να προσπαθήσει τουλάχιστον, αν είχε επίγνωση των δυνατοτήτων της, έξω από ιμπεριαλιστικά συμφέροντα και σκοπούς, σχετικά με την αναμόρφωση της Γιουγκοσλαβίας και των Βαλκανίων, να κάνει προτάσεις οικονομικής βοήθειας, δεσμού με την ενοποιούμενη Ευρώπη, μια σειρά από ενέργειες εντελώς άλλου χαρακτήρα, οι οποίες ίσως θα είχαν αποτέλεσμα πολύ πιο ευνοϊκό απ' ό,τι είχε το αποτέλεσμα μιας μονόπλευρης καμπάνιας εναντίον των Σέρβων, η οποία σε μια ορισμένη στιγμή πήρε τη μορφή καθαρά στρατιωτικής απειλής. Επομένως, από την άποψη αυτή, πρέπει να πει κανείς ότι η αντίσταση των Σέρβων -που δεν είναι μόνο αντίσταση εθνικιστικού χαρακτήρα, αλλά και αντίσταση στην επιβολή της νέας τάξης πραγμάτων, και ως τέτοια οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις την αντιμετωπίζουν σήμερα στην Ευρώπη- δεν μπορεί να είναι τελείως καταδικάσιμη, χωρίς κατανόηση, γιατί οι Σέρβοι αντιστέκονται στην Ευρώπη, στη νέα τάξη πραγμάτων. Πρέπει να έχουν μια εντελώς διαφορετική κατανόηση. Χωρίς να έχουμε υποστηρίξει ότι ήταν αναγκαίο να συμβούν όλα αυτά που συνέβησαν και χωρίς να παίρνουμε μονόπλευρα μία θέση απλώς υπέρ των Σέρβων, δεν θα μπορούσαμε σε καμία στιγμή να θεωρήσουμε ότι η μονόπλευρη και μόνο καταδίκη των Σέρβων και η επέμβαση της Ευρώπης δια στρατιωτικής βίας μπορούσε να είναι ένα οπωσδήποτε θετικό ή ανεκτό αποτέλεσμα. Πρέπει να πω ότι τα πράγματα έφθασαν σ' ένα σημείο που πράγματι μεγάλη μερίδα της λεγομένης Αριστεράς στην Ευρώπη ήταν έτοιμη, και είναι ακόμα έτοιμη, να θεωρήσει ότι για να σταματήσουν οι θηριωδίες οι διαπραττόμενες δήθεν μονάχα από τους Σέρβους, να επέμβει στρατιωτικά το ΝΑΤΟ.
(...)Εδώ δεν πρόκειται για πόλεμο που ξέσπασε ανάμεσα σε Κροάτες, Βόσνιους και Σέρβους, αλλά πρόκειται για μία αναδόμηση των Βαλκανίων σε νέες σφαίρες επιρροής, όπου ο κυριαρχικός λόγος ανήκει στις μεγάλες δυνάμεις. Στη Γερμανία από τη μια μεριά και στις ΗΠΑ από την άλλη, με επικουρική δύναμη των μεν και των δε, αλλά κυρίως των ΗΠΑ, την Άγκυρα -όχι την Τουρκία- αλλά το στρατιωτικοπολιτικό καθεστώς της Άγκυρας. Δεν είμαστε ούτε εναντίον των Βοσνίων ως μουσουλμάνων, ούτε των Κροατών ως Κροατών, ούτε των Τούρκων ως Τούρκων. Είμαστε εναντίον των πολιτικών κατεστημένων στους διάφορους αυτούς χώρους που κυρίως υπόκεινται αυτή τη στιγμή στην κυριαρχική πίεση μεγάλων, ξένων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Και αν αυτό δεν το καταλαβαίνουμε, θα πελαγώνουμε και θα είμαστε σε κατάσταση τέλειας απροετοιμασίας, σχετικά με τα γεγονότα που πρόκειται να συμβούν και στο δικό μας χώρο.
Η απειλή εναντίον της Ελλάδας
Νομίζω ότι πράγματι είναι σωστό ότι η Ελλάδα σήμερα απειλείται. Ότι υπάρχει ένας κίνδυνος. Ότι υπάρχει ένα σχέδιο αναδόμησης των Βαλκανίων, στο οποίο κυριαρχικό ρόλο θα παίξει η Γερμανία, οι ΗΠΑ και η Τουρκία, χρησιμοποιώντας τις μουσουλμανικές μειονότητες από τη Βουλγαρία, τη Θράκη, τα Σκόπια, το Κοσσυφοπέδιο, την Αλβανία, τη Βοσνία. Όπου η Ελλάδα βρίσκεται ουσιαστικά απομονωμένη και δεν έχει ως σύμμαχο -από άποψη γεωπολιτική- παρά τους Σέρβους. Οι οποίοι Σέρβοι σε μια ορισμένη στιγμή είναι δυνατόν και αυτοί να υποταχθούν στην pax americana. Αντιστέκονται για την ώρα και η αντίστασή τους είναι θετική και εκμεταλλεύσιμη και από τη μεριά τη δική μας, αλλά όμως δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι και η Σερβία και η Ελλάδα τελικά με υποχωρήσεις δεν θα ενταχθούν σε μια pax americana κυριαρχούσα σ' ολόκληρα τα Βαλκάνια. Πρέπει αυτό να το έχουμε υπόψη μας και απέναντι σ' αυτό το πράγμα να υπάρχει μία αντίσταση. Η μορφή αυτής της αντίστασης δεν μπορεί να πάρει δυστυχώς το χαρακτήρα άμεσης κοινωνικής επανάστασης, στηριζόμενης στις εργατικές μάζες της Ελλάδας, οι οποίες θα ανατρέψουν αυτή την κατάσταση. Παίρνει, για την ώρα, το χαρακτήρα ενός εθνισμού. Αφύπνισης του εθνισμού.
Προσωπικά θεωρώ ότι είναι αναγκαία οι Έλληνες να αποκτήσουν μια συνείδηση του εθνισμού τους και να είναι έτοιμοι, όταν πρόκειται να γίνει μία περαιτέρω συρρίκνωση του λεγομένου εθνικού τους κορμού, να αντισταθούν. Να μην επαναλάβουν το έγκλημα, την αδυναμία, την προδοσία, τη δειλία που έδειξαν στο ζήτημα της Κύπρου. Δεν είμαι υπέρ μιας επανάληψης της Κύπρου και στην Ελλάδα. Δεν θεωρώ ότι είναι τίποτα το διεθνιστικό μία αδιαφορία πλήρης αν γίνει ή δεν γίνει και στην Ελλάδα κάτι παρόμοιο που έγινε στην Κύπρο. Μα με ποιο θάρρος μπορείς να λες ότι είσαι υπέρ των Κούρδων ή των Παλαιστινίων που ζητάνε μια πατρίδα κι όταν γίνει σ' ένα τμήμα δικό σου εισβολή, κατοχή, αλλαγή πληθυσμών και δημιουργείται δικό σου παλαιστινιακό ζήτημα, ποια στάση κρατάς απέναντι στην Κύπρο; Και ξεκινώντας απ' αυτά, ποια στάση πρόκειται να κρατήσεις αν συμβεί κάτι παρόμοιο στην Ελλάδα; Είναι σωστό ότι ο εθνισμός που είναι απαραίτητος, δεν είναι σε καμία αντίθεση με το διεθνισμό. Ο κάθε διεθνιστής έχει και μια ιδιαίτερη πατρίδα και είναι φυσικό την πατρίδα αυτή να την αγαπάει όχι περισσότερο από τις
άλλες, αλλά τουλάχιστον το ίδιο.
Είναι φυσικό επίσης να αισθάνεται ότι δεν μπορεί να έχει δράση επαναστατική, αν δεν δείχνει απέναντι στο λαό του μια συμπαράσταση. Σε ποιον κάτοικο της χώρας σου μπορείς να μιλήσεις και να πεις ότι σου είναι αδιάφορη η ιστορία της Κύπρου ή η επανάληψη της ιστορίας της Κύπρου αύριο και να νομίζεις ότι με τέτοια στάση μπορεί να έχεις οποιοδήποτε δεσμό με το λαό σου για άλλες επιτεύξεις; Εάν δεν αφαιρέσεις από την αστική ηγεσία την υπεράσπιση του εθνισμού και την περάσεις στα χέρα της Αριστεράς, είσαι τελείως χαμένος σε οποιοδήποτε επαναστατικό σου παιχνίδι.
Είναι εντελώς σωστό να λέμε αυτό: δεν διεκδικούμε απολύτως τίποτα. Πράγματι δεν διεκδικούμε. Και οποιοσδήποτε πόλεμος επιθετικός και για πλιάτσικο είναι καταδικαστέος από εμάς. Οποιοδήποτε «γιουρούσι» που ορισμένοι σκέπτονται ακόμη στην Αλβανία για να ξαναπάρουμε τη Βόρεια Ήπειρο είναι λανθασμένο. Οποιοδήποτε γιουρούσι και πλιάτσικο, οποιοσδήποτε επιθετικός πόλεμος δεν είναι μόνο καταδικάσιμος, γιατί αλλάζει το χαρακτήρα της αντίστασης του λαού, αλλά είναι και εσφαλμένος μέσα στις τωρινές συνθήκες, θα καταλήξει σε μία γενικότερη σύρραξη από την οποία η Ελλάδα δεν πρόκειται να κερδίσει απολύτως τίποτα. Αλλά, ενώ είναι τελείως σωστό να λέμε ότι δεν διεκδικούμε απολύτως τίποτα, να προσθέτουμε επίσης -διότι αυτό είναι ζήτημα που πρέπει να το εξετάσουμε σοβαρά- ότι είμαστε υπέρ της πληρότητας των δικαιωμάτων οποιασδήποτε εθνικής μειονότητας υπάρχει στην Ελλάδα και πρέπει να δούμε πού υπάρχουν συγκεκριμένα ζητήματα και εκεί που γίνονται αδικίες να επανορθωθούν έγκαιρα. Όχι όπως κάναμε με την τουρκική μειονότητα εν μέρει στην Κύπρο. Λέγοντας αυτά, λέμε επίσης ότι όσο είμαστε εναντίον οποιουδήποτε επιθετικού πολέμου, όπως είμαστε βέβαια υπέρ της υπεράσπισης μειονοτήτων δικών μας στο εξωτερικό, έτσι δεν είμαστε διατεθειμένοι να παραχωρήσομε πια τίποτα από το συγκεκριμένο εθνικό κορμό που έχουμε.
Κι όταν λέμε τίποτα αυτό το πράγμα πρέπει να είναι μια εντελώς διαφορετική, ιδεολογική και πρακτική προετοιμασία κυρίως της νεολαίας μας, η οποία εν μέρει έχει προσβληθεί από το μικρόβιο του ευρωπαϊσμού και της πολιτιστικής αμερικανοποίησης.
Αίτια και εξέλιξη της διεθνούς οικονομικής κρίσης
του Θοδωρή Πελαγίδη
Έχω επιλέξει αντί εισήγησης να κάνω ρητορικές ερωτήσεις και να φέρω σε συνδυασμό μερικά παραδείγματα.
1. Η κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος
Ξεκινώ με μια ερώτηση και δύο παραδείγματα: τι πήγε λάθος και φτάσαμε έως εδώ;
Παράδειγμα πρώτο:
Γνωρίζετε τον chairman του Nasdaq και «ξέρετε» πως η επενδυτική του τράπεζα Μad Securities Ιnc. δίνει κάθε χρόνο μεγάλες αποδόσεις. Επικοινωνείτε με την Μad. Securities Inc μέσω της οποίας τα χρήματα μεταφέρονται στην «Μad διαχείριση κεφαλαίων» (Mad. Asset Management) και σας δίνουν έναν λογαριασμό για να μεταφέρετε τα χρήματα σας. Προτού το κάνετε, ρωτάτε όλους όσοι έχουν επενδύσει παρομοίως. Δείχνουν ικανοποιημένοι. Τα statement τους πιστοποιούν τις αποδόσεις που ξέρετε. Έχετε πεισθεί και βάζετε όλες σας τις οικονομίες στο λογαριασμό Μad. Securities inc. Σας ειδοποιούν ότι τα χρήματά σας μεταφέρονται κανονικά στην εταιρία διαχείρισης κεφαλαίων. Μετά λίγες βδομάδες λαμβάνετε κανονικά statement με το οποίο διαπιστώνετε την «πρόοδο» της επένδυσής σας.
Ένα πρωί ανοίγετε την τηλεόραση σας και μαθαίνετε ότι η εταιρία διαχείρισης κεφαλαίων ανήκει στους γιους του «chairman», ο οποίος κατέχει την Mad. Securities. Ο δε υποχρεωτικός εσωτερικός έλεγχος (internal audit), γίνεται από τις κόρες της οικογένειας του, ενώ οι ορκωτοί λογιστές αποδεικνύεται ότι εξέδιδαν παραπλανητικές εκθέσεις.
Τόσο η επενδυτική τράπεζα όσο και η εταιρία διαχείρισης κεφαλαίων, δηλαδή από τη μία οι εκδότες Securities (stocks, bonds, options, futures), και από την άλλη οι αγοραστές (Mad. Asset Management) περιουσιακών στοιχείων, είναι... η ίδια οικογενειακή εταιρία!
Η Securities Exchange Commission (SEC), η υποστελεχωμένη κυβερνητική επιτροπή κεφαλαιαγοράς δηλώνει με μισόλογα άγνοια, ενώ μέλη της φέρονται να έχουν πραγματοποιήσει διακοπές σε ακριβά ξενοδοχεία. Εμφανίζεται ένας ιδιόρρυθμος Έλληνας χρηματιστής και υποστηρίζει ότι έχει καταγγείλει τις ανωμαλίες αυτές στην SEC εγκαίρως εδώ και μια δεκαετία, αλλά όλοι οι «αρμόδιοι» στην SEC ανταποκρίνονταν με απροθυμία και αβελτηρία.
Το αμερικανικό κογκρέσο καλεί τον «Έλληνα» σε ακρόαση και μαθαίνει από πρώτο χέρι τι γινόταν. Σύσσωμο το κογκρέσο τού δηλώνει την ευγνωμοσύνη του, όμως καταλαβαίνετε ότι είναι αργά... Μαθαίνετε ότι τα λεφτά σας έχουν κάνει φτερά. Αγοράσατε, στην ελεύθερη αγορά, από έναν πωλητή ο οποίος όμως «ήξερε» και ρύθμιζε χωρίς έλεγχο τα πάντα, ενώ εσείς περπατούσατε στα τυφλά και απλώς βασιστήκατε στην θεωρία του «ορθολογικού κοπαδιού/μάζας». Ακολουθήσατε τους άλλους απροστάτευτοι.
Διαπιστώνετε με τρόμο ότι αγορά αδιάφθορη, με παίκτες πλήρως πληροφορημένους ή έστω προστατευμένους, δεν υπάρχει.
Παράδειγμα δεύτερο:
Δεν εμπιστεύεστε παρά μόνο τις γνωστές αιωνόβιες επενδυτικές τράπεζες όπως η LBs. Η επενδυτική αυτή τράπεζα, λειτουργεί ως underwritter στην πρωτογενή αγορά και μέσω του brokerage division της πουλά τις μετοχές σε όσο καλύτερη τιμή γίνεται, προστατεύοντας τα συμφέροντα της εταιρίας, της οποίας τις μετοχές εκδίδει και εγγυάται (και αγοράζει εάν θέλει). Εσείς πηγαίνετε στο τμήμα διαχείρισης κεφαλαίων της επενδυτικής αυτής τράπεζας και ζητάτε να αγοράσετε ένα αμοιβαίο, σε όσο το δυνατόν καλύτερη τιμή φυσικά.
Μετά την αγορά σας αφαιρείται από το κεφάλαιο ένα αξιοσημείωτο ποσό ως «ποσό εισόδου» κι ένα ποσό διαχείρισης.
Κοιτώντας τις εφημερίδες, βλέπετε ότι το αμοιβαίο που έχετε αγοράσει, και το οποίο περιέχει και τις μετοχές της εταιρίας που έχει αναλάβει η επενδυτική τράπεζα να εκδώσει, πέφτει περισσότερο από τον δείκτη index του χρηματιστηρίου, ενώ όταν ο τελευταίος (δείκτης) ανεβαίνει, το δικό σας αμοιβαίο ανεβαίνει λιγότερο. Διαπιστώνετε ότι το τμήμα διαχείρισης κεφαλαίων της τράπεζας σάς έχει ταράξει στα fees, ενώ συχνά σας συμβουλεύει να μεταφέρετε και να επενδύσετε σε ένα άλλο αμοιβαίο. Φαίνεται δε ότι σας έχει πουλήσει ακριβά τα μετοχικά μερίδια, αφού ο ιδιοκτήτης της εταιρίας είναι ο ίδιος που θέλει να πουλήσει ταυτοχρόνως ακριβά, μέσω του brokerage division της επενδυτικής (σας) τράπεζας, τις μετοχές που εσείς αγοράζετε.
Διαπιστώνετε ότι και πάλι δεν υπάρχει «σινικό τείχος» ανεξαρτησίας ανάμεσα σε αγοραστές και πωλητές. Αγοραστής και πωλητής είναι το ίδιο, λες και έχουν τα ίδια συμφέροντα. Αγορά δηλαδή δεν υπάρχει. Σα να πηγαίνετε στον κουρέα και τον ρωτάτε εάν χρειάζεστε κούρεμα. «Ναι», θα σας πει, τι άλλο;
Εν τω μεταξύ, διαπιστώνετε ότι το ασφαλιστικό σας ταμείο την έχει πάθει όπως κι εσείς και ακόμη χειρότερα. Πολλά τιτλοποιημένα χαρτιά σπρώχνονταν στα χαρτοφυλάκια σίγουρων και ανυποψίαστων πελατών όπως τα ασφαλιστικά ταμεία, όπου τμήματα επενδυτικών τραπεζών ήταν και σύμβουλοι (τους) αγοράς τίτλων, αλλά και ταυτόχρονα... πωλητές των χαρτιών αυτών. Είχαν έτσι κάθε συμφέρον να «σπρώξουν» στα ταμεία, με αδιαφάνεια φυσικά, ότι χειρότερο χαρτί έπεφτε στα χέρια τους για να εξυπηρετήσουν τον πελάτη τους.
Αυτό είναι και ασύμμετρη πληροφόρηση, και συμπαιγνία (collusion) και, τελικά, διαφθορά.
Στο χαρτοφυλάκιό του λοιπόν, το ασφαλιστικό σας ταμείο, έχει ένα τόνο τοξικά χαρτιά ή χαρτιά που η αξία τους έχει πέσει ή και εξαφανιστεί. Ο βουλευτής/νομοθέτης και η κυβέρνηση πάλι δεν πήρε χαμπάρι εγκαίρως τι έγινε και δεν σας προστάτευσε. Μάλιστα, ακούγεται ότι η τράπεζα-σύμβουλος χρηματοδότησε την προεκλογική του εκστρατεία. Στο διοικητικό συμβούλιο του ταμείου οι «συνάδελφοί σας» δείχνουν ανήξεροι, αλλά έχουν μετακομίσει στα... βόρεια προάστια (δίπλα στο σπίτι του βουλευτή/νομοθέτη).
Σκέφτεστε ότι μπορεί να μην πάρετε σύνταξη και ότι τελικά, παρά τα ατέλειωτα χρόνια σπουδών σάς κοροϊδεύουν συνεχώς, αν και κάποιος ιδιόρρυθμος, Έλληνας πάλι, χρηματιστής (financier) σας είχε πει κάτι για το πρόβλημα της διάστασης συμφερόντων εντολέα-εντολοδόχου (ψηφοφόρου-νομοθέτη).
Ψηφίζετε δημόσιες πολιτικές και σας προκύπτει εξυπηρέτηση των συμφερόντων επανεκλογής των νομοθετών. Πάντως, δεν υπάρχει κανείς και τίποτα να σας προστατεύσει.
2. Ο τιτανικός βυθίζει και την πραγματική οικονομία
Εν τω μεταξύ, έχετε πάρει στεγαστικό ενώ έκτοτε η αξία του σπιτιού σας έχει πέσει 30%. Δυσκολεύεστε να το αποπληρώσετε με την άνοδο των επιτοκίων και ούτε να το πουλήσετε μπορείτε εύκολα. Οι δε τράπεζες, έχουν πακετάρει όλα τα δάνεια και τα έχουν μεταπωλήσει ή τα χρησιμοποίησαν για να πάρουν κι άλλα, κι άλλα δάνεια. Τα χαρτιά αυτά είναι τόσο «πολυδιασπασμένα» (fragmented) που η αγορά δεν μπορεί να αποτιμήσει το ρίσκο τους, ούτε φυσικά αποτιμώνται στα λογιστικά βιβλία των τραπεζών, αφού δεν είναι mark to market.
Με την κατάρρευση της κτηματαγοράς και την μείωση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, τα τοξικά χαρτιά είναι για πέταμα, και οι τράπεζες γράφουν συνεχώς ζημίες και τα αναγκαία αποθεματικά τους μπορεί και να μην υπάρχουν.
Ο δανεισμός στην ιδιωτική οικονομία σταματά, η επιχείρηση της γυναίκας σας κινδυνεύει από πιστωτική ασφυξία. Οι τράπεζες εκβιάζουν τους πολιτικούς. Αν τις αφήσουν να καταρρεύσουν οι πολιτικοί, θα πάρουν ολόκληρο τον «τιτανικό» μαζί τους στον πάτο.
Εντωμεταξύ, τα εισοδήματα στην οικονομία μειώνονται, -μαζί και τα δικά σας- και όλα υποχωρούν. Οι χρεοκοπίες αυξάνονται, οι κατασχέσεις σπιτιών, αυτοκινήτων κ.τ.λ. το ίδιο, η ανεργία ανεβαίνει, η δαπάνη της οικονομίας υποχωρεί, και ξανά οι χρεοκοπίες των επιχειρήσεων αυξάνονται, η ανεργία ανεβαίνει, εσείς κινδυνεύετε με ανεργία, και όταν επιχειρείτε να πουλήσετε το σπίτι σας για να μειώσετε με τη ρευστοποίηση το χρέος σας, βλέπετε ότι το ίδιο κάνουν και οι άλλοι, με αποτέλεσμα το συνολικό χρέος της οικονομίας να ανεβαίνει, αφού η συνολική αξία όλων των σπιτιών κατέρχεται λόγω της αυξανόμενης ρευστοποίησής τους.
Οι τιμές και το προϊόν/εισόδημα της οικονομίας υποχωρεί, αλλά τα ιδιωτικά χρέη ως ποσοστά του εισοδήματος αυξάνουν.
Εν τω μεταξύ, από την πιστωτική φούσκα και την υπερκατανάλωση, ή τη λαθεμένης κατεύθυνσης κατανάλωση, οι πόροι του πλανήτη κινδυνεύουν με εξάντληση, ενώ το ανεκδιήγητο πολιτικό σύστημα αδυνατεί να ανταπεξέλθει. Τα συμπτώματα διαφθοράς και συμπαιγνίας είναι ενδημικά στο σύστημα πλέον και η μάχη των υγειών δυνάμεων είναι άνιση με τα προβλήματα. Η δημοκρατία αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση της ιστορίας της. Η συνοχή της κοινωνίας κινδυνεύει.
3. Η μακροοικονομική απάντηση
Το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα βρισκόμαστε σε ένα άγνωστο σημείο «περιδίνησης προς τα κάτω» (downward spiral), με χαμηλότερες τιμές προσαρμοζόμενες συνεχώς στα μειούμενα εισοδήματα και τούμπαλιν, κ.ο.κ. και με ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που έχει μπλοκάρει τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας.
Ο καθηγητής Ίρβινγκ Φίσερ (Ιrving Fisher) είδε πριν από 75 χρόνια, ως κλειδί για τη λύση ή έστω για κάποια εξομάλυνση της κατάστασης την επιτάχυνση του πληθωρισμού ώστε να μειωθεί η πραγματική εξυπηρέτηση του χρέους των ιδιωτών και να ανεβεί και πάλι η τιμή των περιουσιακών στοιχείων. Μέσω της νομισματικής πολιτικής με χαμηλότατα επιτόκια και κυρίως μέσω της δημοσιονομικής πολιτικής να στηριχθεί η ζήτηση της οικονομίας και να περιοριστεί η πρώτη του ΑΕΠ και του... πληθωρισμού! Επομένως, η πολιτική που σύστησε είναι κατά κάποιο τρόπο... «ομοιοπαθητική» (!). Νομισματική και δημοσιονομική επέκταση με κάθε μέσο.
Σκεφτείτε λοιπόν ότι η πρώτη ένδειξη αλλά και η πρώτη ελπίδα για έξοδο από την κρίση, είναι ο πληθωρισμός, όταν μόλις πριν από λίγο καιρό, ιδιαιτέρως στην ευρωζώνη, ο πληθωρισμός ήταν ο υπ' αριθμός ένα εχθρός.
Σε κάθε περίπτωση, ο πρόεδρος Ομπάμα (Obama) και το εξαιρετικό του επιτελείο, παρά τους περιορισμούς της πραγματικής πολιτικής πραγματικότητας αγωνίζεται με πολιτικές σε σωστή κατεύθυνση να περιορίσει όσο το δυνατόν τις επιπτώσεις. Το «τζάμπα χρήμα» της «ομοσπονδιακής τράπεζας» (FED), και τα δημοσιονομικά πακέτα δαπανών και φοροαπαλλαγών στα χαμηλά εισοδήματα είναι στην ορθή κατεύθυνση. Το θέμα είναι εάν θα φτάσουν...
4. Η λύση της «πράσινης ανάπτυξης»
Πού κολλάει σε όλα αυτά η λεγόμενη «πράσινη ανάπτυξη»;
Εάν στα ανωτέρω εκφυλιστικά φαινόμενα η απάντηση είναι καλύτεροι, ανεξάρτητοι θεσμοί ρύθμισης, διαχωρισμός αγοραστών και πωλητών, ανόρθωση του «σινικού τείχους», απαγόρευση των κάθε είδους τραπεζών να έχουν τμήματα διαχείρισης κεφαλαίων, κ.ο.κ., στο μακροοικονομικό επίπεδο η λύση είπαμε πως είναι η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική με σκοπό τη δημιουργία πληθωρισμού ώστε να απαξιωθεί το τεράστιο ιδιωτικό χρέος.
Καλό όμως είναι το πακέτο να είναι «πράσινο»! Γιατί;
• Πρώτον, οι «πράσινες δαπάνες» δεν είναι «γέφυρες προς το πουθενά». Είναι πολλαπλασιαστικές, υπό την παρούσα συγκυρία, με την έννοια ότι δημιουργούν πολλαπλασιασμό της αρχικής δαπάνης. Δημιουργούν νέα εισοδήματα, νέες θέσεις εργασίας, κ.ο.κ.
• Δεύτερον, εντάσσονται στον κρίσιμο τομέα της ενέργειας. Αποτελούν κρίσιμο τμήμα ενός τομέα που μπορεί να ωθήσει τις υποδομές του συστήματος σε νέες κατευθύνσεις, πιο αποδοτικές για την ιδιωτική οικονομία, αλλά και ταυτόχρονα αυτή τη φορά, πιο «πράσινες».
• Τρίτον, η «πράσινη ανάπτυξη» είναι η σημερινή «βαριά επένδυση», η επένδυση που μπορεί να γίνει ατμομηχανή της ανάπτυξης όπως έχει γίνει για παράδειγμα με τον σιδηρόδρομο, 1.5 αιώνα πριν. Και το κυριότερο, η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί αυτή τη φορά να είναι φιλική προς τους «φυσικούς πόρους».
Στο πλαίσιο αυτό, οι «οικολόγοι-πράσινοι» (ΟΠ) μπορούν και πρέπει να παρέμβουν πολιτικά σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο ώστε να εξασφαλιστεί το «πράσινο» περιεχόμενο των δημοσιονομικών πακέτων με συγκεκριμένες λύσεις και προτάσεις, ρυθμίσεις και προδιαγραφές έργων.
Τέλος, σε μια σειρά ζητημάτων, πρέπει να αναπτύξουν μεθόδους και να προωθήσουν πολιτικά την ιδέα του κοινωνικού οριακού κόστους. Σε κάθε σχετικό νόμο, θα πρέπει η περιβαλλοντική μελέτη να περιλαμβάνει μια εκτίμηση κοινωνικού κόστους-οφέλους, η οποία σημειωτέον στη θεωρία διαφοροποιείται από εκείνην του ιδιωτικού οριακού κόστους, δηλαδή από εκείνην της ελεύθερης αγοράς. Όμως, πολύ περισσότερο σήμερα από ποτέ, γνωρίζουμε τις ατέλειες των αγορών που αφορούν τις γνωστές «εξωτερικότητες» που δεν συμπεριλαμβάνονται στις τιμές των αγορών.
Γνωρίζουμε έτσι ότι η κοινωνία απαιτεί η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων να περιορίζεται στο σημείο που τα οφέλη τουλάχιστον είναι ίσα με το κόστος, σημείο που δεν εξαντλεί τους πόρους και τους χρησιμοποιεί με σεβασμό στη φύση και κυρίως στις επόμενες γενεές.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ΟΠ δεν θα πρέπει να φοβηθούν να χρησιμοποιήσουν ακόμη και τις μεθόδους της «αγοράς των ρύπων», με ένα ανώτατο όριο ρύπων που θα σέβεται απολύτως το περιβάλλον, ώστε να πετύχουν τους σκοπούς τους.
Με άλλα λόγια, ως πραγματιστές, να μην αποκλείουν καμία μέθοδο που εξυπηρετεί τους σκοπούς τους: φόροι, ρυθμίσεις, έλεγχοι, αγορές ρύπων, επιδοτήσεις κ.ο.κ. Γι' αυτό και μεγάλη σημασία έχει, σήμερα που οι πολίτες φαίνεται να επιθυμούν να τους δουν να παίζουν στη επόμενη Βουλή έναν σημαντικό ρόλο, με πραγματισμό, ρεαλισμό και μέθοδο να επεξεργαστούν γρήγορα σχετικές προτάσεις, αλλά και να αναζητήσουν μια αναγνωρίσιμη, προοδευτική ηγετική ομάδα ώστε να μπορέσουν να περάσουν τα πολιτικά τους μηνύματα στον κόσμο.
Υποσημείωση
1. Πρόκειται για το Γιάννη Μουταφίδη, διαχειριστή κεφαλαίων και chairman της «Olympic Asset Management», με τον οποίο συζητάμε καθημερινά στο skype παρακολουθώντας τις εξελίξεις της οικονομικής κρίσης σε πραγματικό χρόνο από τα μεγάλα δίκτυα. Χωρίς τον Γιάννη, το άρθρο αυτό δεν θα είχε γραφτεί. Για μια ακριβή έννοια των επενδυτών «κεφαλαίων αντισταθμιζόμενου ρίσκου» και τη διαφορά της λειτουργίας των επενδυτικών αυτών κεφαλαίων από τους παραδοσιακούς «εμπόρους τίτλων» (όπως οι τράπεζες), βλέπε τη συνέντευξή του στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία».
Έχω επιλέξει αντί εισήγησης να κάνω ρητορικές ερωτήσεις και να φέρω σε συνδυασμό μερικά παραδείγματα.
1. Η κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος
Ξεκινώ με μια ερώτηση και δύο παραδείγματα: τι πήγε λάθος και φτάσαμε έως εδώ;
Παράδειγμα πρώτο:
Γνωρίζετε τον chairman του Nasdaq και «ξέρετε» πως η επενδυτική του τράπεζα Μad Securities Ιnc. δίνει κάθε χρόνο μεγάλες αποδόσεις. Επικοινωνείτε με την Μad. Securities Inc μέσω της οποίας τα χρήματα μεταφέρονται στην «Μad διαχείριση κεφαλαίων» (Mad. Asset Management) και σας δίνουν έναν λογαριασμό για να μεταφέρετε τα χρήματα σας. Προτού το κάνετε, ρωτάτε όλους όσοι έχουν επενδύσει παρομοίως. Δείχνουν ικανοποιημένοι. Τα statement τους πιστοποιούν τις αποδόσεις που ξέρετε. Έχετε πεισθεί και βάζετε όλες σας τις οικονομίες στο λογαριασμό Μad. Securities inc. Σας ειδοποιούν ότι τα χρήματά σας μεταφέρονται κανονικά στην εταιρία διαχείρισης κεφαλαίων. Μετά λίγες βδομάδες λαμβάνετε κανονικά statement με το οποίο διαπιστώνετε την «πρόοδο» της επένδυσής σας.
Ένα πρωί ανοίγετε την τηλεόραση σας και μαθαίνετε ότι η εταιρία διαχείρισης κεφαλαίων ανήκει στους γιους του «chairman», ο οποίος κατέχει την Mad. Securities. Ο δε υποχρεωτικός εσωτερικός έλεγχος (internal audit), γίνεται από τις κόρες της οικογένειας του, ενώ οι ορκωτοί λογιστές αποδεικνύεται ότι εξέδιδαν παραπλανητικές εκθέσεις.
Τόσο η επενδυτική τράπεζα όσο και η εταιρία διαχείρισης κεφαλαίων, δηλαδή από τη μία οι εκδότες Securities (stocks, bonds, options, futures), και από την άλλη οι αγοραστές (Mad. Asset Management) περιουσιακών στοιχείων, είναι... η ίδια οικογενειακή εταιρία!
Η Securities Exchange Commission (SEC), η υποστελεχωμένη κυβερνητική επιτροπή κεφαλαιαγοράς δηλώνει με μισόλογα άγνοια, ενώ μέλη της φέρονται να έχουν πραγματοποιήσει διακοπές σε ακριβά ξενοδοχεία. Εμφανίζεται ένας ιδιόρρυθμος Έλληνας χρηματιστής και υποστηρίζει ότι έχει καταγγείλει τις ανωμαλίες αυτές στην SEC εγκαίρως εδώ και μια δεκαετία, αλλά όλοι οι «αρμόδιοι» στην SEC ανταποκρίνονταν με απροθυμία και αβελτηρία.
Το αμερικανικό κογκρέσο καλεί τον «Έλληνα» σε ακρόαση και μαθαίνει από πρώτο χέρι τι γινόταν. Σύσσωμο το κογκρέσο τού δηλώνει την ευγνωμοσύνη του, όμως καταλαβαίνετε ότι είναι αργά... Μαθαίνετε ότι τα λεφτά σας έχουν κάνει φτερά. Αγοράσατε, στην ελεύθερη αγορά, από έναν πωλητή ο οποίος όμως «ήξερε» και ρύθμιζε χωρίς έλεγχο τα πάντα, ενώ εσείς περπατούσατε στα τυφλά και απλώς βασιστήκατε στην θεωρία του «ορθολογικού κοπαδιού/μάζας». Ακολουθήσατε τους άλλους απροστάτευτοι.
Διαπιστώνετε με τρόμο ότι αγορά αδιάφθορη, με παίκτες πλήρως πληροφορημένους ή έστω προστατευμένους, δεν υπάρχει.
Παράδειγμα δεύτερο:
Δεν εμπιστεύεστε παρά μόνο τις γνωστές αιωνόβιες επενδυτικές τράπεζες όπως η LBs. Η επενδυτική αυτή τράπεζα, λειτουργεί ως underwritter στην πρωτογενή αγορά και μέσω του brokerage division της πουλά τις μετοχές σε όσο καλύτερη τιμή γίνεται, προστατεύοντας τα συμφέροντα της εταιρίας, της οποίας τις μετοχές εκδίδει και εγγυάται (και αγοράζει εάν θέλει). Εσείς πηγαίνετε στο τμήμα διαχείρισης κεφαλαίων της επενδυτικής αυτής τράπεζας και ζητάτε να αγοράσετε ένα αμοιβαίο, σε όσο το δυνατόν καλύτερη τιμή φυσικά.
Μετά την αγορά σας αφαιρείται από το κεφάλαιο ένα αξιοσημείωτο ποσό ως «ποσό εισόδου» κι ένα ποσό διαχείρισης.
Κοιτώντας τις εφημερίδες, βλέπετε ότι το αμοιβαίο που έχετε αγοράσει, και το οποίο περιέχει και τις μετοχές της εταιρίας που έχει αναλάβει η επενδυτική τράπεζα να εκδώσει, πέφτει περισσότερο από τον δείκτη index του χρηματιστηρίου, ενώ όταν ο τελευταίος (δείκτης) ανεβαίνει, το δικό σας αμοιβαίο ανεβαίνει λιγότερο. Διαπιστώνετε ότι το τμήμα διαχείρισης κεφαλαίων της τράπεζας σάς έχει ταράξει στα fees, ενώ συχνά σας συμβουλεύει να μεταφέρετε και να επενδύσετε σε ένα άλλο αμοιβαίο. Φαίνεται δε ότι σας έχει πουλήσει ακριβά τα μετοχικά μερίδια, αφού ο ιδιοκτήτης της εταιρίας είναι ο ίδιος που θέλει να πουλήσει ταυτοχρόνως ακριβά, μέσω του brokerage division της επενδυτικής (σας) τράπεζας, τις μετοχές που εσείς αγοράζετε.
Διαπιστώνετε ότι και πάλι δεν υπάρχει «σινικό τείχος» ανεξαρτησίας ανάμεσα σε αγοραστές και πωλητές. Αγοραστής και πωλητής είναι το ίδιο, λες και έχουν τα ίδια συμφέροντα. Αγορά δηλαδή δεν υπάρχει. Σα να πηγαίνετε στον κουρέα και τον ρωτάτε εάν χρειάζεστε κούρεμα. «Ναι», θα σας πει, τι άλλο;
Εν τω μεταξύ, διαπιστώνετε ότι το ασφαλιστικό σας ταμείο την έχει πάθει όπως κι εσείς και ακόμη χειρότερα. Πολλά τιτλοποιημένα χαρτιά σπρώχνονταν στα χαρτοφυλάκια σίγουρων και ανυποψίαστων πελατών όπως τα ασφαλιστικά ταμεία, όπου τμήματα επενδυτικών τραπεζών ήταν και σύμβουλοι (τους) αγοράς τίτλων, αλλά και ταυτόχρονα... πωλητές των χαρτιών αυτών. Είχαν έτσι κάθε συμφέρον να «σπρώξουν» στα ταμεία, με αδιαφάνεια φυσικά, ότι χειρότερο χαρτί έπεφτε στα χέρια τους για να εξυπηρετήσουν τον πελάτη τους.
Αυτό είναι και ασύμμετρη πληροφόρηση, και συμπαιγνία (collusion) και, τελικά, διαφθορά.
Στο χαρτοφυλάκιό του λοιπόν, το ασφαλιστικό σας ταμείο, έχει ένα τόνο τοξικά χαρτιά ή χαρτιά που η αξία τους έχει πέσει ή και εξαφανιστεί. Ο βουλευτής/νομοθέτης και η κυβέρνηση πάλι δεν πήρε χαμπάρι εγκαίρως τι έγινε και δεν σας προστάτευσε. Μάλιστα, ακούγεται ότι η τράπεζα-σύμβουλος χρηματοδότησε την προεκλογική του εκστρατεία. Στο διοικητικό συμβούλιο του ταμείου οι «συνάδελφοί σας» δείχνουν ανήξεροι, αλλά έχουν μετακομίσει στα... βόρεια προάστια (δίπλα στο σπίτι του βουλευτή/νομοθέτη).
Σκέφτεστε ότι μπορεί να μην πάρετε σύνταξη και ότι τελικά, παρά τα ατέλειωτα χρόνια σπουδών σάς κοροϊδεύουν συνεχώς, αν και κάποιος ιδιόρρυθμος, Έλληνας πάλι, χρηματιστής (financier) σας είχε πει κάτι για το πρόβλημα της διάστασης συμφερόντων εντολέα-εντολοδόχου (ψηφοφόρου-νομοθέτη).
Ψηφίζετε δημόσιες πολιτικές και σας προκύπτει εξυπηρέτηση των συμφερόντων επανεκλογής των νομοθετών. Πάντως, δεν υπάρχει κανείς και τίποτα να σας προστατεύσει.
2. Ο τιτανικός βυθίζει και την πραγματική οικονομία
Εν τω μεταξύ, έχετε πάρει στεγαστικό ενώ έκτοτε η αξία του σπιτιού σας έχει πέσει 30%. Δυσκολεύεστε να το αποπληρώσετε με την άνοδο των επιτοκίων και ούτε να το πουλήσετε μπορείτε εύκολα. Οι δε τράπεζες, έχουν πακετάρει όλα τα δάνεια και τα έχουν μεταπωλήσει ή τα χρησιμοποίησαν για να πάρουν κι άλλα, κι άλλα δάνεια. Τα χαρτιά αυτά είναι τόσο «πολυδιασπασμένα» (fragmented) που η αγορά δεν μπορεί να αποτιμήσει το ρίσκο τους, ούτε φυσικά αποτιμώνται στα λογιστικά βιβλία των τραπεζών, αφού δεν είναι mark to market.
Με την κατάρρευση της κτηματαγοράς και την μείωση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, τα τοξικά χαρτιά είναι για πέταμα, και οι τράπεζες γράφουν συνεχώς ζημίες και τα αναγκαία αποθεματικά τους μπορεί και να μην υπάρχουν.
Ο δανεισμός στην ιδιωτική οικονομία σταματά, η επιχείρηση της γυναίκας σας κινδυνεύει από πιστωτική ασφυξία. Οι τράπεζες εκβιάζουν τους πολιτικούς. Αν τις αφήσουν να καταρρεύσουν οι πολιτικοί, θα πάρουν ολόκληρο τον «τιτανικό» μαζί τους στον πάτο.
Εντωμεταξύ, τα εισοδήματα στην οικονομία μειώνονται, -μαζί και τα δικά σας- και όλα υποχωρούν. Οι χρεοκοπίες αυξάνονται, οι κατασχέσεις σπιτιών, αυτοκινήτων κ.τ.λ. το ίδιο, η ανεργία ανεβαίνει, η δαπάνη της οικονομίας υποχωρεί, και ξανά οι χρεοκοπίες των επιχειρήσεων αυξάνονται, η ανεργία ανεβαίνει, εσείς κινδυνεύετε με ανεργία, και όταν επιχειρείτε να πουλήσετε το σπίτι σας για να μειώσετε με τη ρευστοποίηση το χρέος σας, βλέπετε ότι το ίδιο κάνουν και οι άλλοι, με αποτέλεσμα το συνολικό χρέος της οικονομίας να ανεβαίνει, αφού η συνολική αξία όλων των σπιτιών κατέρχεται λόγω της αυξανόμενης ρευστοποίησής τους.
Οι τιμές και το προϊόν/εισόδημα της οικονομίας υποχωρεί, αλλά τα ιδιωτικά χρέη ως ποσοστά του εισοδήματος αυξάνουν.
Εν τω μεταξύ, από την πιστωτική φούσκα και την υπερκατανάλωση, ή τη λαθεμένης κατεύθυνσης κατανάλωση, οι πόροι του πλανήτη κινδυνεύουν με εξάντληση, ενώ το ανεκδιήγητο πολιτικό σύστημα αδυνατεί να ανταπεξέλθει. Τα συμπτώματα διαφθοράς και συμπαιγνίας είναι ενδημικά στο σύστημα πλέον και η μάχη των υγειών δυνάμεων είναι άνιση με τα προβλήματα. Η δημοκρατία αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση της ιστορίας της. Η συνοχή της κοινωνίας κινδυνεύει.
3. Η μακροοικονομική απάντηση
Το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα βρισκόμαστε σε ένα άγνωστο σημείο «περιδίνησης προς τα κάτω» (downward spiral), με χαμηλότερες τιμές προσαρμοζόμενες συνεχώς στα μειούμενα εισοδήματα και τούμπαλιν, κ.ο.κ. και με ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που έχει μπλοκάρει τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας.
Ο καθηγητής Ίρβινγκ Φίσερ (Ιrving Fisher) είδε πριν από 75 χρόνια, ως κλειδί για τη λύση ή έστω για κάποια εξομάλυνση της κατάστασης την επιτάχυνση του πληθωρισμού ώστε να μειωθεί η πραγματική εξυπηρέτηση του χρέους των ιδιωτών και να ανεβεί και πάλι η τιμή των περιουσιακών στοιχείων. Μέσω της νομισματικής πολιτικής με χαμηλότατα επιτόκια και κυρίως μέσω της δημοσιονομικής πολιτικής να στηριχθεί η ζήτηση της οικονομίας και να περιοριστεί η πρώτη του ΑΕΠ και του... πληθωρισμού! Επομένως, η πολιτική που σύστησε είναι κατά κάποιο τρόπο... «ομοιοπαθητική» (!). Νομισματική και δημοσιονομική επέκταση με κάθε μέσο.
Σκεφτείτε λοιπόν ότι η πρώτη ένδειξη αλλά και η πρώτη ελπίδα για έξοδο από την κρίση, είναι ο πληθωρισμός, όταν μόλις πριν από λίγο καιρό, ιδιαιτέρως στην ευρωζώνη, ο πληθωρισμός ήταν ο υπ' αριθμός ένα εχθρός.
Σε κάθε περίπτωση, ο πρόεδρος Ομπάμα (Obama) και το εξαιρετικό του επιτελείο, παρά τους περιορισμούς της πραγματικής πολιτικής πραγματικότητας αγωνίζεται με πολιτικές σε σωστή κατεύθυνση να περιορίσει όσο το δυνατόν τις επιπτώσεις. Το «τζάμπα χρήμα» της «ομοσπονδιακής τράπεζας» (FED), και τα δημοσιονομικά πακέτα δαπανών και φοροαπαλλαγών στα χαμηλά εισοδήματα είναι στην ορθή κατεύθυνση. Το θέμα είναι εάν θα φτάσουν...
4. Η λύση της «πράσινης ανάπτυξης»
Πού κολλάει σε όλα αυτά η λεγόμενη «πράσινη ανάπτυξη»;
Εάν στα ανωτέρω εκφυλιστικά φαινόμενα η απάντηση είναι καλύτεροι, ανεξάρτητοι θεσμοί ρύθμισης, διαχωρισμός αγοραστών και πωλητών, ανόρθωση του «σινικού τείχους», απαγόρευση των κάθε είδους τραπεζών να έχουν τμήματα διαχείρισης κεφαλαίων, κ.ο.κ., στο μακροοικονομικό επίπεδο η λύση είπαμε πως είναι η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική με σκοπό τη δημιουργία πληθωρισμού ώστε να απαξιωθεί το τεράστιο ιδιωτικό χρέος.
Καλό όμως είναι το πακέτο να είναι «πράσινο»! Γιατί;
• Πρώτον, οι «πράσινες δαπάνες» δεν είναι «γέφυρες προς το πουθενά». Είναι πολλαπλασιαστικές, υπό την παρούσα συγκυρία, με την έννοια ότι δημιουργούν πολλαπλασιασμό της αρχικής δαπάνης. Δημιουργούν νέα εισοδήματα, νέες θέσεις εργασίας, κ.ο.κ.
• Δεύτερον, εντάσσονται στον κρίσιμο τομέα της ενέργειας. Αποτελούν κρίσιμο τμήμα ενός τομέα που μπορεί να ωθήσει τις υποδομές του συστήματος σε νέες κατευθύνσεις, πιο αποδοτικές για την ιδιωτική οικονομία, αλλά και ταυτόχρονα αυτή τη φορά, πιο «πράσινες».
• Τρίτον, η «πράσινη ανάπτυξη» είναι η σημερινή «βαριά επένδυση», η επένδυση που μπορεί να γίνει ατμομηχανή της ανάπτυξης όπως έχει γίνει για παράδειγμα με τον σιδηρόδρομο, 1.5 αιώνα πριν. Και το κυριότερο, η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί αυτή τη φορά να είναι φιλική προς τους «φυσικούς πόρους».
Στο πλαίσιο αυτό, οι «οικολόγοι-πράσινοι» (ΟΠ) μπορούν και πρέπει να παρέμβουν πολιτικά σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο ώστε να εξασφαλιστεί το «πράσινο» περιεχόμενο των δημοσιονομικών πακέτων με συγκεκριμένες λύσεις και προτάσεις, ρυθμίσεις και προδιαγραφές έργων.
Τέλος, σε μια σειρά ζητημάτων, πρέπει να αναπτύξουν μεθόδους και να προωθήσουν πολιτικά την ιδέα του κοινωνικού οριακού κόστους. Σε κάθε σχετικό νόμο, θα πρέπει η περιβαλλοντική μελέτη να περιλαμβάνει μια εκτίμηση κοινωνικού κόστους-οφέλους, η οποία σημειωτέον στη θεωρία διαφοροποιείται από εκείνην του ιδιωτικού οριακού κόστους, δηλαδή από εκείνην της ελεύθερης αγοράς. Όμως, πολύ περισσότερο σήμερα από ποτέ, γνωρίζουμε τις ατέλειες των αγορών που αφορούν τις γνωστές «εξωτερικότητες» που δεν συμπεριλαμβάνονται στις τιμές των αγορών.
Γνωρίζουμε έτσι ότι η κοινωνία απαιτεί η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων να περιορίζεται στο σημείο που τα οφέλη τουλάχιστον είναι ίσα με το κόστος, σημείο που δεν εξαντλεί τους πόρους και τους χρησιμοποιεί με σεβασμό στη φύση και κυρίως στις επόμενες γενεές.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ΟΠ δεν θα πρέπει να φοβηθούν να χρησιμοποιήσουν ακόμη και τις μεθόδους της «αγοράς των ρύπων», με ένα ανώτατο όριο ρύπων που θα σέβεται απολύτως το περιβάλλον, ώστε να πετύχουν τους σκοπούς τους.
Με άλλα λόγια, ως πραγματιστές, να μην αποκλείουν καμία μέθοδο που εξυπηρετεί τους σκοπούς τους: φόροι, ρυθμίσεις, έλεγχοι, αγορές ρύπων, επιδοτήσεις κ.ο.κ. Γι' αυτό και μεγάλη σημασία έχει, σήμερα που οι πολίτες φαίνεται να επιθυμούν να τους δουν να παίζουν στη επόμενη Βουλή έναν σημαντικό ρόλο, με πραγματισμό, ρεαλισμό και μέθοδο να επεξεργαστούν γρήγορα σχετικές προτάσεις, αλλά και να αναζητήσουν μια αναγνωρίσιμη, προοδευτική ηγετική ομάδα ώστε να μπορέσουν να περάσουν τα πολιτικά τους μηνύματα στον κόσμο.
Υποσημείωση
1. Πρόκειται για το Γιάννη Μουταφίδη, διαχειριστή κεφαλαίων και chairman της «Olympic Asset Management», με τον οποίο συζητάμε καθημερινά στο skype παρακολουθώντας τις εξελίξεις της οικονομικής κρίσης σε πραγματικό χρόνο από τα μεγάλα δίκτυα. Χωρίς τον Γιάννη, το άρθρο αυτό δεν θα είχε γραφτεί. Για μια ακριβή έννοια των επενδυτών «κεφαλαίων αντισταθμιζόμενου ρίσκου» και τη διαφορά της λειτουργίας των επενδυτικών αυτών κεφαλαίων από τους παραδοσιακούς «εμπόρους τίτλων» (όπως οι τράπεζες), βλέπε τη συνέντευξή του στην «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία».
Η 'χαμάς' επιβάλει την κυριαρχία της στη Γάζα δια πυρός και σιδήρου
του Μισέλ Μπολ-Ρισάρ
Βρίσκεται ξαπλωμένος στο κρεβάτι του με το πόδι στο γύψο, και προτιμά να διατηρήσει την ανωνυμία του. Ας τον πούμε Αχμέτ (Ahmed). Είναι ένας μεγαλόσωμος, γερός άνδρας 31 ετών, που δε φοβόταν τίποτα και κανένα. Κι όμως, στις 28 Ιανουαρίου, όταν ένα άσπρο αυτοκίνητο σταμάτησε εμπρός στο σπίτι του και μια ομάδα κουκουλοφόρων τον απήγαγαν με την απειλή περιστρόφου, ο Αχμέτ νόμιζε πως τα ψωμιά του είχαν τελειώσει. Οι απαγωγείς του τού δήλωσαν πως ανήκαν στην μυστική αστυνομία και ήθελαν να του κάνουν μερικές ερωτήσεις. Με καλυμμένα τα μάτια και πισθάγκωνα δεμένος, υπέστη βασανιστήρια επί τρεις ώρες, και μας δείχνει τα σημάδια στο σώμα του.
Ο Αχμέτ είναι μέλος της «φατάχ» και οι βασανιστές του ήθελαν να τα μάθουν όλα: τη δράση του, τις επαφές του με τη Ραμάλα, τι λεφτά παίρνει για κοινωνική πρόνοια. Να πώς διηγείται την περιπέτειά του ο Αχμέτ, που είναι πρώην αστυνομικός: «με χτυπούσαν στα δάκτυλα του ποδιού, στους αγκώνες, στα χέρια και στα γεννητικά όργανα "για να μην κάνω άλλα παιδιά". Ήταν καμιά δεκαριά κι εναλλάσσονταν κάθε τόσο σε δυάδες. Μετά μου είπαν πως μιας και δεν ήμουν συνεργάσιμος θα με δολοφονούσαν. Μου έβαλαν τη στολή των εκτελεσμένων, μια λευκή "ντζελάμπα" και με οδήγησαν εμπρός σε ένα στύλο. Μου κάλυψαν το κεφάλι με το πουκάμισό μου. 'Ακουσα να οπλίζεται ένα καλάζνικοφ. Η πρώτη σφαίρα με πέτυχε στο μηρό και η δεύτερη με χτύπησε στο γόνατο. Έπεσα στο χώμα, και άκουσα το αυτοκίνητό τους να φεύγει. Βάλθηκα να φωνάζω για βοήθεια».
Ο Αχμέτ «ήταν τυχερός», Η πρώτη σφαίρα δεν άγγιξε το κόκκαλο και η δεύτερη δεν κατέστρεψε εντελώς το γόνατο. Αλλά το νεύρο καταστράφηκε και κανείς δεν ξέρει αν θα μπορέσει να ξαναπερπατήσει. Συνήθως τα θύματα της «χαμάς» αναγκάζονται να γονατίσουν και να τους πυροβολούν στο γόνατο εξ επαφής από πίσω, συνθλίβοντας ολοκληρωτικά την άρθρωση. Συχνά ως μέσο βασανισμού χρησιμοποιούνται ηλεκτρικά τρυπάνια.
Η «ανεξάρτητη επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων» (ICHR) έχει καταμετρήσει 49 περιπτώσεις πυροβολισμών στα πόδια και τα γόνατα.
Σε αντίθεση με τον Αχμέτ, τα θύματα συνήθως δεν υποβάλλουν μηνύσεις. «Ο κόσμος φοβάται. Φοβούνται αντίποινα, πως θα τους πυροβολήσουν. Ακόμα και πολλές οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διστάζουν να καταγράψουν τις μαρτυρίες των θυμάτων. Ήμαστε οι πρώτοι που υπέβαλαν μήνυση», μας λέγει ο Σουμπία Τζούμα (Subhia Juma), ένας νομικός που συνεργάζεται με την ICHR.
O πόλεμος των 22 ημερών σκόρπισε τρόμο και πανικό στους ισλαμιστές της Γάζας. «Έβλεπαν παντού κατασκόπους, αναρίθμητους συνεργάτες των Ισραηλινών. Ήταν εντελώς παρανοϊκό. Πίστευαν πως η "φατάχ" προετοίμαζε πραξικόπημα, για να βοηθήσει τις χερσαίες επιχειρήσεις του Ισραήλ», μας δηλώνει ένας Παλαιστίνιος, που επιθυμεί επίσης να διατηρήσει την ανωνυμία του.
Σύμφωνα με την ICHR, κατά τη διάρκεια των ισραηλινών επιχειρήσεων, τουλάχιστο 160 άτομα αναγκάστηκαν να παραμείνουν έγκλειστα στα σπίτια τους, έστω κι αν κινδύνευαν άμεσα από τους βομβαρδισμούς. Όποιος κατηγορούσε τη «χαμάς» πως είχε προκαλέσει την ισραηλινή επέμβαση, καταγγελλόταν και κακοποιούνταν. Κυκλοφορούν ένα σωρό φιλμάκια τέτοιων ξυλοδαρμών, αλλά η αυθεντικότητά τους δεν μπορεί να ελεγχθεί. Κυκλοφόρησαν φέιγ-βολάν με την υπογραφή των «μονάδων ελέγχου της ταξιαρχίας Εζεντίν Αλ-Κασάμ», του ένοπλου βραχίονα της «χαμάς», σύμφωνα με τα οποία απαγορευόταν στους αμάχους να κυκλοφορούν το βράδυ, αλλιώς «θα έβρισκαν το μπελά τους».
Το κλίμα τρομοκρατίας δεν σταμάτησε με την κατάπαυση του πυρός της 18ης Ιανουαρίου. Οι κάτοικοι της Γάζας εξακολουθούν και σήμερα να ζουν με το τρόμο της εισβολής των κουκουλοφόρων στα σπίτια τους.
Αυτό ακριβώς συνέβη στον Ουσάμα Ατάλα (Oussama Atallah). Στις 27 Ιανουαρίου, κάποιος του χτύπησε την πόρτα του σπιτιού του: η μυστική αστυνομία και πάλι. Ο σαραντάχρονος εκπαιδευτικός συνελήφθη για ανάκριση. Την επομένη, η οικογένειά του ειδοποιήθηκε πως ήταν τραυματισμένος και νοσηλευόταν στο νοσοκομείο «Σίφα». Μετά από πολύωρες έρευνες, οι συγγενείς τους ανακαλύπτουν πως είναι νεκρός. Είχε πυροβοληθεί στην πλάτη, κάτω από τη δεξιά ωμοπλάτη. Προφανώς είχε υποστεί μια πετυχημένη εγχείρηση. Κανείς δε γνώριζε ποια είναι η αιτία του θανάτου του. Η οικογένειά του όμως, δεν αμφιβάλει: πιστεύουν πως δολοφονήθηκε μετά την εγχείρησή του, μάλλον με στραγγαλισμό, ίσως από δύο πράκτορες της μυστικής αστυνομίας που παρείσφρησαν στο θάλαμό όπου ανέκαμπτε, αφού έδιωξαν τους ιατρούς. Μήπως είχε αναγνωρίσει κάποιον από τους βασανιστές του; Οι φάκελοι της εγχείρησής του και της νεκροψίας του εξαφανίστηκαν...
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ICHR, είκοσι επτά άνθρωποι σκοτώθηκαν υπό παρόμοιες συνθήκες -το «παλαιστινιακό κέντρο για τα ανθρώπινα δικαιώματα» (PCHR) ανεβάζει τα θύματα σε 32. Μεταξύ τους βρίσκουμε κρατούμενους, κατηγορούμενους επί συνεργασία με το Ισραήλ, που κακοποιήθηκαν έως θανάτου από τους δεσμοφύλακές τους μετά τους βομβαρδισμούς της «τσαχάλ», στις 28 Δεκεμβρίου, και την καταστροφή του συγκροτήματος των φυλακών στη Σαράγια. Ένας εξ αυτών, ονόματι Σαλέχ Τζαζούμπ (Saleh Jahjoub),που νοσηλευόταν τραυματισμένος, βρέθηκε επίσης σκοτωμένος στις 21 Ιανουαρίου, με μία σφαίρα στο σώμα.
Όσο για την οικογένεια Νατζάρ (Najjar), παραλίγο να ξεκληριστεί ολόκληρη. Οι κουκουλοφόροι εμφανίστηκαν στις 4 Ιανουαρίου. Ο γιος της οικογένειας, Αμάρ (Amar), διηγείται: «ήθελαν να μιλήσουν με τον πατέρα μου Iτσάμ (Hitcham). Αυτός τους ζήτησε ποιοι είναι. Αρνήθηκαν να μας αποκαλύψουν την ταυτότητά τους. Ήμαστε όλοι κάτω, στο δρόμο. Τότε άρχισαν να πυροβολούν. Ακόμα κι όταν βγήκαν από το σπίτι οι γυναίκες, εκείνοι συνέχισαν να μας πυροβολούν». Αποτέλεσμα: ένας νεκρός, ο 51χρονος Ιτσάμ, και δέκα τραυματίες, ανάμεσά τους δύο νεαρά κορίτσια κι η 72χρονη γιαγιά της οικογένειας. Προς επίρρωση των λεχθέντων, η μεταλλική εξώπορτα της κατοικίας των Νατζάρ είναι γεμάτη τρύπες από σφαίρες. Για τον Αμάρ σκοπός της επιχείρησης ήταν «ο παραδειγματισμός της γειτονιάς. Αν δεν κάθεστε φρόνιμα, θα πάθετε ό,τι και οι Νατζάρ».
Η «διεθνής αμνηστία» εξέτασε εις βάθος την κατάσταση στη Γάζα και καταγγέλλει μία «εκστρατεία απαγωγών, δολοφονιών, βασανιστηρίων κι άμεσων απειλών κατά της ζωής όσων κατηγορούνται για συνεργασία με το Ισραήλ, αλλά και όσων ανήκουν στην αντιπολίτευση ή επικρίνουν την κυβέρνηση».
Η «χαμάς» αρνείται τις κατηγορίες. Για τον εκπρόσωπό της Ταχέρ Αλ Νούνου (Taher Al-Nounou) η οργάνωση ήταν αναγκασμένη «σε συνθήκες πολέμου να συμπεριλάβει στις πράξεις αντίστασής της ενέργειες κατά των συνεργατών (του Ισραήλ)». Οι δολοφονίες θεωρούνται αποτέλεσμα οικογενειακών αντιμαχιών. Στις πλέον κραυγαλέες περιπτώσεις, δίδεται η υπόσχεση πως «θα ερευνηθούν». Στην περίπτωση της δολοφονίας του Χασάν Χιτζάζι (Hassan Hijazi), στις 7 Ιανουαρίου στην Τζαμπαλίγια, αναγνωρίστηκε πως «έγινε λάθος».
Σήμερα στη Λωρίδα της Γάζας δε λειτουργούν πια ούτε δικαστήρια, ούτε αστυνομικά τμήματα, ούτε κρατητήρια: καταστράφηκαν όλα από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Κανείς δεν ξέρει ούτε πού κρατούνται οι φυλακισμένοι, ούτε πόσοι είναι.
Βρίσκεται ξαπλωμένος στο κρεβάτι του με το πόδι στο γύψο, και προτιμά να διατηρήσει την ανωνυμία του. Ας τον πούμε Αχμέτ (Ahmed). Είναι ένας μεγαλόσωμος, γερός άνδρας 31 ετών, που δε φοβόταν τίποτα και κανένα. Κι όμως, στις 28 Ιανουαρίου, όταν ένα άσπρο αυτοκίνητο σταμάτησε εμπρός στο σπίτι του και μια ομάδα κουκουλοφόρων τον απήγαγαν με την απειλή περιστρόφου, ο Αχμέτ νόμιζε πως τα ψωμιά του είχαν τελειώσει. Οι απαγωγείς του τού δήλωσαν πως ανήκαν στην μυστική αστυνομία και ήθελαν να του κάνουν μερικές ερωτήσεις. Με καλυμμένα τα μάτια και πισθάγκωνα δεμένος, υπέστη βασανιστήρια επί τρεις ώρες, και μας δείχνει τα σημάδια στο σώμα του.
Ο Αχμέτ είναι μέλος της «φατάχ» και οι βασανιστές του ήθελαν να τα μάθουν όλα: τη δράση του, τις επαφές του με τη Ραμάλα, τι λεφτά παίρνει για κοινωνική πρόνοια. Να πώς διηγείται την περιπέτειά του ο Αχμέτ, που είναι πρώην αστυνομικός: «με χτυπούσαν στα δάκτυλα του ποδιού, στους αγκώνες, στα χέρια και στα γεννητικά όργανα "για να μην κάνω άλλα παιδιά". Ήταν καμιά δεκαριά κι εναλλάσσονταν κάθε τόσο σε δυάδες. Μετά μου είπαν πως μιας και δεν ήμουν συνεργάσιμος θα με δολοφονούσαν. Μου έβαλαν τη στολή των εκτελεσμένων, μια λευκή "ντζελάμπα" και με οδήγησαν εμπρός σε ένα στύλο. Μου κάλυψαν το κεφάλι με το πουκάμισό μου. 'Ακουσα να οπλίζεται ένα καλάζνικοφ. Η πρώτη σφαίρα με πέτυχε στο μηρό και η δεύτερη με χτύπησε στο γόνατο. Έπεσα στο χώμα, και άκουσα το αυτοκίνητό τους να φεύγει. Βάλθηκα να φωνάζω για βοήθεια».
Ο Αχμέτ «ήταν τυχερός», Η πρώτη σφαίρα δεν άγγιξε το κόκκαλο και η δεύτερη δεν κατέστρεψε εντελώς το γόνατο. Αλλά το νεύρο καταστράφηκε και κανείς δεν ξέρει αν θα μπορέσει να ξαναπερπατήσει. Συνήθως τα θύματα της «χαμάς» αναγκάζονται να γονατίσουν και να τους πυροβολούν στο γόνατο εξ επαφής από πίσω, συνθλίβοντας ολοκληρωτικά την άρθρωση. Συχνά ως μέσο βασανισμού χρησιμοποιούνται ηλεκτρικά τρυπάνια.
Η «ανεξάρτητη επιτροπή ανθρωπίνων δικαιωμάτων» (ICHR) έχει καταμετρήσει 49 περιπτώσεις πυροβολισμών στα πόδια και τα γόνατα.
Σε αντίθεση με τον Αχμέτ, τα θύματα συνήθως δεν υποβάλλουν μηνύσεις. «Ο κόσμος φοβάται. Φοβούνται αντίποινα, πως θα τους πυροβολήσουν. Ακόμα και πολλές οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διστάζουν να καταγράψουν τις μαρτυρίες των θυμάτων. Ήμαστε οι πρώτοι που υπέβαλαν μήνυση», μας λέγει ο Σουμπία Τζούμα (Subhia Juma), ένας νομικός που συνεργάζεται με την ICHR.
O πόλεμος των 22 ημερών σκόρπισε τρόμο και πανικό στους ισλαμιστές της Γάζας. «Έβλεπαν παντού κατασκόπους, αναρίθμητους συνεργάτες των Ισραηλινών. Ήταν εντελώς παρανοϊκό. Πίστευαν πως η "φατάχ" προετοίμαζε πραξικόπημα, για να βοηθήσει τις χερσαίες επιχειρήσεις του Ισραήλ», μας δηλώνει ένας Παλαιστίνιος, που επιθυμεί επίσης να διατηρήσει την ανωνυμία του.
Σύμφωνα με την ICHR, κατά τη διάρκεια των ισραηλινών επιχειρήσεων, τουλάχιστο 160 άτομα αναγκάστηκαν να παραμείνουν έγκλειστα στα σπίτια τους, έστω κι αν κινδύνευαν άμεσα από τους βομβαρδισμούς. Όποιος κατηγορούσε τη «χαμάς» πως είχε προκαλέσει την ισραηλινή επέμβαση, καταγγελλόταν και κακοποιούνταν. Κυκλοφορούν ένα σωρό φιλμάκια τέτοιων ξυλοδαρμών, αλλά η αυθεντικότητά τους δεν μπορεί να ελεγχθεί. Κυκλοφόρησαν φέιγ-βολάν με την υπογραφή των «μονάδων ελέγχου της ταξιαρχίας Εζεντίν Αλ-Κασάμ», του ένοπλου βραχίονα της «χαμάς», σύμφωνα με τα οποία απαγορευόταν στους αμάχους να κυκλοφορούν το βράδυ, αλλιώς «θα έβρισκαν το μπελά τους».
Το κλίμα τρομοκρατίας δεν σταμάτησε με την κατάπαυση του πυρός της 18ης Ιανουαρίου. Οι κάτοικοι της Γάζας εξακολουθούν και σήμερα να ζουν με το τρόμο της εισβολής των κουκουλοφόρων στα σπίτια τους.
Αυτό ακριβώς συνέβη στον Ουσάμα Ατάλα (Oussama Atallah). Στις 27 Ιανουαρίου, κάποιος του χτύπησε την πόρτα του σπιτιού του: η μυστική αστυνομία και πάλι. Ο σαραντάχρονος εκπαιδευτικός συνελήφθη για ανάκριση. Την επομένη, η οικογένειά του ειδοποιήθηκε πως ήταν τραυματισμένος και νοσηλευόταν στο νοσοκομείο «Σίφα». Μετά από πολύωρες έρευνες, οι συγγενείς τους ανακαλύπτουν πως είναι νεκρός. Είχε πυροβοληθεί στην πλάτη, κάτω από τη δεξιά ωμοπλάτη. Προφανώς είχε υποστεί μια πετυχημένη εγχείρηση. Κανείς δε γνώριζε ποια είναι η αιτία του θανάτου του. Η οικογένειά του όμως, δεν αμφιβάλει: πιστεύουν πως δολοφονήθηκε μετά την εγχείρησή του, μάλλον με στραγγαλισμό, ίσως από δύο πράκτορες της μυστικής αστυνομίας που παρείσφρησαν στο θάλαμό όπου ανέκαμπτε, αφού έδιωξαν τους ιατρούς. Μήπως είχε αναγνωρίσει κάποιον από τους βασανιστές του; Οι φάκελοι της εγχείρησής του και της νεκροψίας του εξαφανίστηκαν...
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ICHR, είκοσι επτά άνθρωποι σκοτώθηκαν υπό παρόμοιες συνθήκες -το «παλαιστινιακό κέντρο για τα ανθρώπινα δικαιώματα» (PCHR) ανεβάζει τα θύματα σε 32. Μεταξύ τους βρίσκουμε κρατούμενους, κατηγορούμενους επί συνεργασία με το Ισραήλ, που κακοποιήθηκαν έως θανάτου από τους δεσμοφύλακές τους μετά τους βομβαρδισμούς της «τσαχάλ», στις 28 Δεκεμβρίου, και την καταστροφή του συγκροτήματος των φυλακών στη Σαράγια. Ένας εξ αυτών, ονόματι Σαλέχ Τζαζούμπ (Saleh Jahjoub),που νοσηλευόταν τραυματισμένος, βρέθηκε επίσης σκοτωμένος στις 21 Ιανουαρίου, με μία σφαίρα στο σώμα.
Όσο για την οικογένεια Νατζάρ (Najjar), παραλίγο να ξεκληριστεί ολόκληρη. Οι κουκουλοφόροι εμφανίστηκαν στις 4 Ιανουαρίου. Ο γιος της οικογένειας, Αμάρ (Amar), διηγείται: «ήθελαν να μιλήσουν με τον πατέρα μου Iτσάμ (Hitcham). Αυτός τους ζήτησε ποιοι είναι. Αρνήθηκαν να μας αποκαλύψουν την ταυτότητά τους. Ήμαστε όλοι κάτω, στο δρόμο. Τότε άρχισαν να πυροβολούν. Ακόμα κι όταν βγήκαν από το σπίτι οι γυναίκες, εκείνοι συνέχισαν να μας πυροβολούν». Αποτέλεσμα: ένας νεκρός, ο 51χρονος Ιτσάμ, και δέκα τραυματίες, ανάμεσά τους δύο νεαρά κορίτσια κι η 72χρονη γιαγιά της οικογένειας. Προς επίρρωση των λεχθέντων, η μεταλλική εξώπορτα της κατοικίας των Νατζάρ είναι γεμάτη τρύπες από σφαίρες. Για τον Αμάρ σκοπός της επιχείρησης ήταν «ο παραδειγματισμός της γειτονιάς. Αν δεν κάθεστε φρόνιμα, θα πάθετε ό,τι και οι Νατζάρ».
Η «διεθνής αμνηστία» εξέτασε εις βάθος την κατάσταση στη Γάζα και καταγγέλλει μία «εκστρατεία απαγωγών, δολοφονιών, βασανιστηρίων κι άμεσων απειλών κατά της ζωής όσων κατηγορούνται για συνεργασία με το Ισραήλ, αλλά και όσων ανήκουν στην αντιπολίτευση ή επικρίνουν την κυβέρνηση».
Η «χαμάς» αρνείται τις κατηγορίες. Για τον εκπρόσωπό της Ταχέρ Αλ Νούνου (Taher Al-Nounou) η οργάνωση ήταν αναγκασμένη «σε συνθήκες πολέμου να συμπεριλάβει στις πράξεις αντίστασής της ενέργειες κατά των συνεργατών (του Ισραήλ)». Οι δολοφονίες θεωρούνται αποτέλεσμα οικογενειακών αντιμαχιών. Στις πλέον κραυγαλέες περιπτώσεις, δίδεται η υπόσχεση πως «θα ερευνηθούν». Στην περίπτωση της δολοφονίας του Χασάν Χιτζάζι (Hassan Hijazi), στις 7 Ιανουαρίου στην Τζαμπαλίγια, αναγνωρίστηκε πως «έγινε λάθος».
Σήμερα στη Λωρίδα της Γάζας δε λειτουργούν πια ούτε δικαστήρια, ούτε αστυνομικά τμήματα, ούτε κρατητήρια: καταστράφηκαν όλα από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Κανείς δεν ξέρει ούτε πού κρατούνται οι φυλακισμένοι, ούτε πόσοι είναι.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)